Ο Καθένας Νομίζει πώς Είμαι Ένας Κανίβαλος

Ο Καθένας Νομίζει πώς Είμαι Ένας Κανίβαλος - Φωτογραφικό Πορτρέτο του Yambo Ouologuem
Φωτογραφικό Πορτρέτο του Yambo Ouologuem

Το ποίημα Ο Καθένας Νομίζει πώς Είμαι Ένας Κανίβαλος του Yambo Ouologuem, περιλαμβάνεται στην συγκεντρωτική συλλογή Αφρικανικής ποίησης με τίτλο Η Ποίηση της Μαύρης Αφρικής, με ανθολόγο και μεταφραστή τον Αθανάσιο Νταουσάνη – συλλογή η οποία κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Ροές τον Μάιο του 2003.

Ο Yambo Ouologuem (22 Αυγούστου 1940 – 14 Οκτωβρίου 2017), Dogon στην καταγωγή από το Μάλι της Δυτικής Αφρικής, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ου αιώνα. Κατά την παραμονή του στην Γαλλία, έγραψε τρία μόνο βιβλία και αυτά στην Γαλλική γλώσσα:

  • Το εκπληκτικό μυθιστόρημα Le Devoir de Violence (Αγγλικός τίτλος: Bound to Violence, 1968)
  • Το προβοκατόρικο Lettre à la France Nègre (1969)
  • Και το αριστουργηματικό πορνογράφημα Les Mille et Une Bibles du Sexe (1969)

Για το Le Devoir de Violence έλαβε το Prix Renaudot, γινόμενος ο πρώτος μαύρος λογοτέχνης που κατακτά το συγκεκριμένο Γαλλικό βραβείο.

Σε αυτό το βιβλίο μυθοπλασίας, το οποίο καλύπτει μια περίοδο από τον 13ο αιώνα έως το τέλος της Αποικιοκρατίας, ο Yambo Ouologuem αποδομεί κατά σειρά τους Αφρικανούς Αυτοκράτορες, τους Ισλαμιστές Μονάρχες, τους Ευρωπαίους Αποικιοκράτες, αλλά και την τόσο διαδεδομένη στην εποχή του ιδεολογία της Νεγροσύνης (Négritude).

Σε σχέση με το ποιητικό έργο του, τούτο παραμένει διάσπαρτο, καθώς δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα μια συγκεντρωτική έκδοση όλων των ποιημάτων του.

Ο ίδιος, κατά τα μέσα της δεκαετίας του ‘70, εγκατέλειψε την Γαλλία και επέστρεψε στην γενέτειρά του. Δεν ξαναέγραψε τίποτα – θυμίζοντας εδώ τον Ρεμπώ – και έζησε μέχρι τον θάνατό του ως πιστός μουσουλμάνος.

Ένας μουσουλμάνος που το δικό του Ισλάμ δεν είχε καμία σχέση με το Ισλαμικό καθεστώς εκείνων των βαρβάρων, που απαγόρεψαν την μουσική στο Μάλι, γκρέμισαν τους τάφους των αγίων στο Timbuktu, και κατέστρεψαν τα ομώνυμα Χειρόγραφα.

Yambo Ouologuem - Ο Καθένας Νομίζει πώς Είμαι Ένας Κανίβαλος

Ο καθένας νομίζει πώς είμαι
ένας κανίβαλος, όμως γνωρίζετε
τους ανθρώπους πώς μιλούν!
Ο καθένας βλέπει τα κοκκινωπά μου ούλα·
αλλά ποιος έχει λευκά ούλα
όταν ζει τρεφόμενος με ντομάτες;
Ο καθένας λέει πως θα μας επισκεφτούν
τώρα πιο λίγοι περιηγητές· όμως,
ξέρετε, δεν είμαστε στην Αμερική
και εν πάση περιπτώσει είναι «φτωχαδάκι»
ο άλλος· δεν υπάρχει χρήμα.
O καθένας λέει ότι το φταίξιμο είναι
δικό μου και τρομάζει· όμως κοιτάξετε
τα δόντια μου, είναι λευκά! Δεν είναι
κόκκινα· δεν έχω φάει κανέναν!

Οι άνθρωποι είναι κακοί και λένε
ότι καταβροχθίζω τους ανθρώπους πού μας
επισκέπτονται· βραστούς ή, πιθανόν, ψητούς
στη σχάρα. «Βραστούς ή ψητούς στη σχάρα;»
αναρωτιέμαι! Μα σ’ αυτό δεν απαντούν·
μόνο κοιτάζουν με τρόμο τα ούλα μου,
που ‘χουν τραφεί με ντομάτες.

Ο καθένας ξέρει πώς ένας τόπος,
πρόσφορος σε καλλιέργειες, έχει γεωργία
καλλιεργώντας έως και λαχανικά. Ο καθένας
υποστηρίζει ότι τα λαχανικά δε διατρέφουν
τον καλλιεργητή σωστά! Κι ότι εγώ
είμαι, έτσι, ωραία μεγαλωμένος
για να γίνω ένας υπανάπτυχτος
άνθρωπος· άθλιο ζωύφιο, που να ζω
από τους περιηγητές ίσαμε τα δόντια μου!

Ο καθένας με έχει περιστοιχίσει,
ξαφνικά. Μ’ έχει δεσμεύσει, μ’ έχει
ρίξει κάτω στα πόδια της δικαιοσύνης:
– «Κανίβαλος ή μη κανίβαλος; Απάντησε!
Α, νομίζεις τον εαυτό σου έξυπνο
και προσπαθείς να δείχνεσαι περήφανος;
Λοιπόν, θα δούμε· τώρα θα κανονιστούν
οι λογαριασμοί σου! Έχεις να πεις κάτι,
προτού καταδικαστείς σε θάνατο;»

-«Ζήτω οι ντομάτες!» βγάζω κραυγή.

Οι άνδρες ήταν σκληροί κι οι γυναίκες
περίεργες, ξέρετε! Υπήρξε κάποια απ’ αυτές
στον ομότιμο κύκλο, που -κάνοντας
θόρυβο με τη φωνή της όπως
το καπάκι της κατσαρόλας πού έχει
μια τρύπα απάνω σ’ αυτό- στρίγγλισε:
«Ανοίξετε του την κοιλιά! Είμαι
βέβαιη, ο πατέρας είν’ ακόμα μέσα!».

Τα μαχαίρια ήταν τραχιά, πράγμα
κατανοητό για τους φυτοφάγους ωσάν
του Δυτικού κόσμου· έτσι άρπαξαν
μια λάμα Gillette κι υπομονετικά
έκαναν χοντρή
επιμήκη
σχισμή
κι άνοιξαν την κοιλιά μου!
Μέσα, εκεί, σειρές από ντομάτες
καλλιεργούνταν· πού άρδεύονταν
από χουρμαδόκρασο.

Ζήτω οι ντομάτες!…

Μετάφραση: Αθανάσιος Νταουσάνης

Ποίημα από την συλλογή Η Ποίηση της Μαύρης Αφρικής (2003)

Συνέντευξη του Christopher Wise για τον Yambo Ouologuem

Η απόφαση του Ouologuem να επιστρέψει στο Μάλι, νίπτοντας τας χείρας του από την συγγραφή ... συνιστά μιαν ανυπολόγιστη απώλεια για την παγκόσμια λογοτεχνία.
Christopher Wise
Θεωρητικός του Πολιτισμού & Κριτικός Λογοτεχνίας
Ο Καθένας Νομίζει πώς Είμαι Ένας Κανίβαλος - Φωτογραφικό Πορτρέτο του Yambo Ouologuem
Αναπαραγωγή Βίντεο

Η συνέντευξη του Christopher Wise δόθηκε στο στούντιο του ραδιοφωνικού σταθμού Africa No 1 Radio, στο Παρίσι, στις 27 Φεβρουαρίου 2019, με αφορμή την κυκλοφορία του δοκιμίου του ‘A la recherche de Yambo Ouologuem’.

Share on print
Τυπωθήτω | Print

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on tumblr
Share on reddit
Share on stumbleupon
Share on email

ΕΝΟΤΗΤΑ