Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae)

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) στα Φύλλα του Φυτού
Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) στα Φύλλα του Φυτού

Η Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) αποτελεί μιαν από τις χειρότερες μυκητολογικές ασθένειες του φυτού και της καλλιέργειας. Γνωρίζει πλανητική διάδοση και αρκετά συχνά  προσλαμβάνει επιδημιολογικές διαστάσεις, προσβάλλοντας κατά κύριο λόγο τις τριανταφυλλιές που καλλιεργούνται υπαίθρια.

Μολονότι ο ίδιος ο μύκητας δεν σκοτώνει τα φυτά, εντούτοις κάτω από ευνοϊκές συνθήκες μπορεί να προκαλέσει ολική φυλλόπτωση, εξασθενώντας τα σε μεγάλο βαθμό και υποβαθμίζοντας την ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος.

Αλλά για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος, και επειδή ενός κακού μύρια έπονται, τα φυτά της τριανταφυλλιάς που έχουν προσβληθεί από την Μελανή Κηλίδωση, πέρα από την ζημιά που τους προκαλεί ο μύκητας, γίνονται επιπλέον προνομιακός στόχος και άλλων εχθρών και ασθενειών.

Λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα ανωτέρω, δια τούτο και η συντακτική ομάδα της «Καλλιέργειας» αποφάσισε να καταστήσει προνομιακό στόχο ενός αφιερώματος χωρισμένου σε δύο μέρη, τον εν λόγω ασκομύκητα.

Σε αυτό το πρώτο μέρος θα επιχειρηθεί να περιγραφεί η απεχθής αλλά -ομολογουμένως- συνάμα και ηρωική προσπάθεια του D. rosae για ζωή, και στο δεύτερο μέρος θα επιχειρηθεί να περιγραφεί η πεζή αλλά -ομολογουμένως- συνάμα και επική προσπάθεια του παραγωγού τριαντάφυλλων και τριανταφυλλιάς να απαλλάξει τα φυτά του από ακόμα έναν κακό μπελά της καλλιέργειας.

Η αγενής αναπαραγωγή του ασκομύκητα Diplocarpon rosae πραγματοποιείται με τα κονίδια.

Κονίδια Μελανής Κηλίδωσης
Κονίδια Μελανής Κηλίδωσης - © Paul Bachi, University of Kentucky Research and Education Center, Bugwood.org
Τυπωθήτω | Print

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) - Ταξινόμηση

Για την Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς η πρώτη επιστημονική ανακοίνωση έγινε από τον Σουηδό βοτανολόγο και μυκητολόγο Elias Magnus Fries (1794 – 1878 ΚΕ) το 1815, και αφορούσε το ατελές στάδιο του μύκητα. Ο Fries τον ονόμασε Erysiphe radiosum, αλλά ήταν η Βελγίδα φυτοπαθολόγος Marie-Anne Libert (1782 – 1865 ΚΕ) που το 1827 έδωσε την ορθή περιγραφή του, υπό την ονομασία Actinonema rosae. Έπρεπε να περάσει σχεδόν ένας αιώνας για να έρθει ο Αμερικανός βοτανολόγος-φυτοπαθολόγος Frederick Adolph Wolf (1885 – 1975 ΚΕ), ώστε το 1912 να εντοπίσει την τέλεια μορφή του μύκητα, την Diplocarpon rosae – που είναι και το σημερινό του όνομα.

Ταξινόμηση

  • Domain: Eukaryota (Επικράτεια: Ευκάρυα) 
  • Kingdom: Fungi (Βασίλειο: Μύκητες)
  • Subkingdom: Dikarya (Υποβασίλειο: Δικάρυα)
  • Phylum: Ascomycota (Φύλο: Ασκομύκητες)
  • Subphylum: Pezizomycotina (Υποφύλο: Πεζιζομυκοτίνα)
  • Class: Leotiomycetes (Ομοταξία: Λεοτιομύκητες)
  • Subclass: Leotiomycetidae (Υφομοταξία: Λεοτιομυκητίδες)
  • Order: Helotiales (Τάξη: Ηλωτώδη)
  • Family: Dermateaceae (Οικογένεια: Δερματίδες)
  • Genus: Diplocarpon (Γένος: Διπλόκαρπο)
  • Species: D. rosae (Είδος)

Diplocarpon rosae F.A.Wolf (1912)

Τέλεια Μορφή: Diplocarpon rosae F.A.Wolf (1912)

Ατελής Μορφή: Marssonina rosae Lind.

Συνώνυμα

  • Actinonema rosae (Lib.) Fr., 1849
  • Asteroma rosae Lib., 1827
  • Dicoccum rosae Bonord., 1853
  • Dothidea rosae Schwein., 1832
  • Fabraea rosae (F.A. Wolf) Seaver, 1951
  • Marssonia rosae (Bonord.) Briosi & Cavara, 1889
  • Marssonia rosae Trail, 1889
  • Marssonina rosae (Lib.) Died., 1915
  • Phyllachora rosae (Schwein.) Sacc., 1883

Κοινή Ονομασία

  • Ελληνικά: Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς, Μαύρη Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς, Μαύρη Βούλα της Τριανταφυλλιάς
  • Αγγλικά: Black Spot of Roses, Rose Black Spot, Leaf Blotch of Roses
  • Ισπανικά: Marsonina del Rosal
  • Γαλλικά: Marssonina du Rosier, Taches Noires du Rosier, Maladie des Taches Noires du Rosier
  • Γερμανικά: Sternrußtau
  • Λιθουανικά: Rožių Rudoji Dėmėtligė

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae)

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae), το Αποθήκιο με τους Ασκούς & τα Ασκοσπόρια
Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae), το Αποθήκιο με τους Ασκούς & τα Ασκοσπόρια - © Fred Brooks, University of Hawaii at Manoa, Bugwood.org

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) - Βιολογία & Οικολογία

Ο μύκητας Diplocarpon rosae είναι ακόμα ένα κοσμοπολίτικο είδος, που αναπαράγεται κύρια αγενώς και ως εκ τούτου απαντάται κατά βάσιν στο ατελές στάδιο του βίου του, στο οποίο αναγνωρίζεται ως Marssonina rosae.

Είναι παράσιτο μονοξενικό, υποχρεωτικό και ημιβιοτροφικό, που επιπροσθέτως χαρακτηρίζεται ως πολυκυκλικό, εξαιτίας των αλλεπάλληλων δευτερογενών μολύνσεων που επιφέρει, μέσω της αγενούς αναπαραγωγής του.

Η τελευταία πραγματοποιείται με τα μονογονικά σπόρια, τα κονίδια, τα οποία χρειάζονται σταγόνα νερού για να βλαστήσουν και να διεισδύσουν στην επιδερμίδα του ξενιστή.

Όμως για όλα αυτά, αλλά και λίγα περισσότερα για τον εν λόγω ασκομύκητα, γίνεται αναφορά αμέσως πιο κάτω.

Βιολογικός Κύκλος

Με τον ερχομό της άνοιξης, κονίδια που έχουν διαχειμάσει σε πεσμένα φύλλα ή πάνω σε τμήματα της τριανταφυλλιάς, αξιοποιούν τις σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες και τις πρώτες βροχές για να εκβλαστήσουν (ή ορισμένες φορές για να παράξουν αρχικά πλάκα προσκολλήσεως). Για την εκβλάστηση των κονιδίων είναι απαραίτητη η πλήρης κάλυψή τους από σταγόνες νερού για αρκετές ώρες.

Τα εκβλαστάνοντα κονίδια εγκαθίστανται ή/και αναπτύσσονται στους ιστούς του ξενιστή, κυρίως στους μεσοκυττάριους χώρους μεταξύ παρεγχύματος και άνω επιδερμίδας των φύλλων -σπανιότερα και στους αντίστοιχους της κάτω- δημιουργώντας ένα πυκνό δίκτυο μυκηλιακών υφών.

Στο μυκήλιο εμφανίζονται οι σύνθετες καρποφορίες της αγενούς αναπαραγωγής του παρασίτου, τα ακέρβουλα, τα οποία όσο οι συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές παράγουν αδιαλείπτως νέα κονίδια, με κορύφωση τα τέλη του καλοκαιριού.  

Προς το τέλος του φθινοπώρου, στα πεσμένα φύλλα ή και σε τμήματα της τριανταφυλλιάς, σχηματίζονται από το μυκήλιο νέα ακέρβουλα, απ’ όπου θα αναπτυχθούν τα κονίδια τα οποία θα εκβλαστήσουν την ερχόμενη άνοιξη.

Κάτω από ιδανικές συνθήκες, και σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, είναι δυνατόν την περίοδο της άνοιξης να εμφανιστούν και τα προϊόντα της εγγενούς καρποφορίας του D. rosae, τα ασκοσπόρια, που έχουν σχηματιστεί στα αποθήκια, και μέσω των ασκοσπορίων, τα οποία διασπείρονται με τον άνεμο (ξηροσπόρια), να αναπαραχθεί με την τέλεια μορφή του το είδος. Τα αποθήκια εμφανίζονται το φθινόπωρο, πάνω στα πεσμένα φύλλα της τριανταφυλλιάς.

Εγγενής Αναπαραγωγή

Η εγγενής αναπαραγωγή του είδους πραγματοποιείται με τα ασκοσπόρια, τα οποία σχηματίζονται μέσα σε ειδικές λεκανόσχημες κατασκευές, τους ασκούς. Οι ασκοί περιέχονται στα ασκοκάρπια αποθήκια, που είναι σώματα σύνθετης εγγενούς καρποφορίας. Το ασκοφόρο στάδιο παρατηρείται την άνοιξη πάνω σε πεσμένα φύλλα.

Αγενής Αναπαραγωγή

Ο D. rosae αναπαράγεται αγενώς με τα κονίδια. Τα κονίδια, που σχηματίζονται μέσα στα ακέρβουλα (σύνθετα καρποφόρα σώματα αβαθούς κυπελλοειδούς μορφής) διεισδύουν απευθείας στον ξενιστή, και εγκαθίστανται στα φύλλα ή στους νεαρούς βλαστούς. Εκεί αναπτύσσουν το μυκήλιο, όπου παράγοντας εξειδικευμένες ενδοκυτταρικές υφές, τους μυζητήρες, απορροφούν θρεπτικά συστατικά από τους κάτω από την επιδερμίδα ιστούς της τριανταφυλλιάς.

Διαχείμαση

Η διαχείμαση του μύκητα τελείται δια του μυκηλίου, των κονιδίων, ή σπανιότατα -όταν υπάρχει αμφιγονική αναπαραγωγή- με τα αποθήκια. Τα αποθήκια διαχειμάζουν πάνω στα πεσμένα φύλλα, ενώ το μυκήλιο και τα κονίδια τόσο πάνω στα πεσμένα φύλλα όσο και στους βλαστούς καθώς και στους οφθαλμούς των φυτών. Εφόσον υπάρχουν, μπορούν να διαχειμάσουν ακόμα και στα φυτικά υπολλείματα του κλαδέματος.

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae)

Ακέρβουλα Μαύρης Κηλίδωσης σε Φύλλο Τριανταφυλλιάς
Ακέρβουλα Μαύρης Κηλίδωσης σε Φύλλο Τριανταφυλλιάς - © Bruce Watt, University of Maine, Bugwood.org

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) - Μορφολογία

Βασικά μορφολογικά στοιχεία της Μελανής Κηλίδωσης της Τριανταφυλλιάς είναι το μυκήλιο, τα αποθήκια, οι ασκοί, τα ασκοσπόρια, τα ακέρβουλα καθώς και τα κονίδια.

Μυκήλιο

Το μυκήλιο του D. rosae αναπτύσσεται κάτω από την επιδερμίδα του προσβεβλημένου οργάνου. Μεγαλώνει ακτινοειδώς, εμφανίζει διακλαδώσεις, και συγκροτείται από μονές υφές ή από δέσμες παράλληλων υφών, που σχηματίζουν ένα δίκτυο. Οι μυκηλιακές υφές αρχικά είναι υαλώδεις, παρουσιάζοντας υπόλευκο χρωματισμό, ο οποίος με την πάροδο του χρόνου μετατρέπεται σε σκούρο γκριζωπό.

Αποθήκια

Τα αποθήκια αναπτύσσουν κάτω από την επιδερμίδα μια κυκλική, προστατευτική στρώση αποτελούμενη από κύτταρα με παχύ τοίχωμα, των οποίων το χρώμα είναι σκούρο καφέ. Όταν διαρρηγνύουν την επιδερμίδα εμφανίζονται ως ακανόνιστα μορφώματα που εξακτινώνονται από το κέντρο. Η διάμετρος των αποθηκίων κυμαίνεται μεταξύ 100 και 250μm.

Ασκοί

Οι ασκοί έχουν σχεδόν ροπαλοειδές, επίμηκες σχήμα, το άνω τμήμα των οποίων στενεύει απότομα. Οι διαστάσεις των ασκών κυμαίνονται ως προς το μήκος από 70 έως 80 μm, ως προς δε την διάμετρο από 12 έως 15 μm. Εντός των φέρονται 8 ασκοσπόρια.

Ασκοσπόρια

Τα ασκοσπόρια είναι επιμήκη-ελλειψοειδή, υαλώδη, στενεμένα στο διάφραγμα και δικύτταρα. Τα κύτταρα είναι μεμβρανώδη και εμφανώς ανισομεγέθη, αφού το άνω εξ αυτών είναι μεγαλύτερο του κάτω. Τα ασκοσπόρια έχουν μήκος κυμαινόμενο από 20 έως 25 μm και διάμετρο κυμαινόμενη μεταξύ 5 και 6 μm.

Ακέρβουλα

Το ακέρβουλο είναι σύνθετη καρποφορία της αγενούς αναπαραγωγής του ασκομύκητα. Τα ακέρβουλα καλύπτονται αρχικά από την επιδερμίδα του προσβεβλημένου οργάνου, την οποία στην συνέχεια διαρρηγνύουν με τρόπο ακανόνιστο. Στα φύλλα εμφανίζονται κυρίως στην άνω επιφάνεια ως πολύ μικρά μαύρα στίγματα, έχοντας ποικίλα μεγέθη, με διάμετρο που κυμαίνεται μεταξύ 50 και 400 μm.

Κονίδια

Τα κονίδια είναι δικύτταρα (με το άνω κύτταρο συνήθως παχύτερο), υαλώδους εμφάνισης, με λεία και κολλώδη επιφάνεια, τα οποία εξωθούμενα παρουσιάζονται ως λευκή, γλοιώδης μάζα. Είναι ίσια ή ελαφρώς δρεπανοειδή, κυλινδρικά ή συσταλμένα, με διαστάσεις κυμαινόμενες από 15 έως 25 μm ως προς το μήκος, και 5 έως 7 μm ως προς την διάμετρο.

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae)

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae), Κάθετη Τομή σε Ακέρβουλο
Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae), Κάθετη Τομή σε Ακέρβουλο - © Bruce Watt, University of Maine, Bugwood.org

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) - Ξενιστές

Η τριανταφυλλιά απολαμβάνει την τιμή και έχει το προνόμιο, σε ολόκληρο το φυτικό βασίλειο, να είναι ο μοναδικός ξενιστής του συμπαθέστατου κατά τα λοιπά ασκομύκητα Diplocarpon rosae.

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae)

Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) - Γεωγραφική Εξάπλωση

Η ασθένεια της Μελανής Κηλίδωσης της Τριανταφυλλιάς έχει εξαπλωθεί τους 2 τελευταίους αιώνες σχεδόν παντού στον κόσμο, όπου υπάρχουν και καλλιεργούνται οι τριανταφυλλιές.

Στο ιστορικό της εξάπλωσης του ασκομύκητα Diplocarpon rosae αναφέρεται πως αφού καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Σουηδία το 1815 και στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1830, μέχρι το 1844 είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία του στην Αγγλία, στο Βέλγιο, την Γαλλία, την Γερμανία και την Ολλανδία.

Ακολούθησε η Νότια Αμερική το 1880, η Αυστραλία το 1892, η Σοβιετική Ένωση το 1901, η Κίνα το 1910, ο Καναδάς το 1911, η Ιαπωνία το 1914, και τμήματα της Αφρικής το 1920 – 1922.

Έκτοτε συνέχισε να διαδίδεται πλανητικά με την εξαίρεση ελάχιστων περιοχών, όπως:

  • Σχεδόν ολόκληρης της Μέσης Ανατολής
  • Της μισής περίπου Κεντρικής και Βόρειας Αφρικής
  • Της Μογγολίας

Ενότητα

Παραπομπές

Τις παραπομπές του παρόντος κηλιδωμένου άρθρου με τον τίτλο Μελανή Κηλίδωση της Τριανταφυλλιάς (Diplocarpon rosae) παρουσιάζουν οι Prodigy με την σεμνή μπαλάντα τους Their Law

Ἐν Χορδαῖς καὶ Όργάνῳ

Από τον Βορά έως τον Νότο και από την Ανατολή έως την Δύση οι Prodigy προτρέπουν το οικουμενικό πλήθος να εμβαθύνει στο πολύστιχο πόνημά των Their Law.

Αναπαραγωγή Βίντεο

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Μετάβαση στο περιεχόμενο