Κονβόλβουλος - Τα Λευκά Άνθη του Φυτού
Κονβόλβουλος - Τα Λευκά Άνθη του Φυτού

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

O Κονβόλβουλος ή και Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) είναι ένας ημίθαμνος με εξαίρετα καλλωπιστικά χαρακτηριστικά – μα όχι μόνο. Έχοντας ελκυστικό αργυρόχρωμο φύλλωμα, ωραία λευκά λουλούδια και άφθονη ανθοφορία η οποία προσελκύει τις μέλισσες και τις πεταλούδες, δίνει χρώμα και ζωή σε κάθε κήπο.

Επιπροσθέτως δίνει το κίνητρο για άθληση στον φιλανθή, καθώς θα τον κυνηγούν αφιονισμένα έντομα για να τον τσιμπήσουν. Εάν βέβαια ανήκει και στην κατηγορία των θαυμαστών των πεταλούδων έχει ένα παραπάνω κίνητρο για να πάρει την απόχη και από θήραμα να μετατραπεί σε θηρευτής.

Έτσι λοιπόν ο Κονβόλβουλος συμβάλει στην αύξηση της βιοποικιλότητας, στην αισθητική αναβάθμιση, αλλά και στην απόκτηση άψογης φυσικής κατάστασης των τακτικών θαμώνων των κήπων στους οποίους έχει φυτευθεί.

Η αξιοποίηση του Κονβόλβουλου ως φυτό εδαφοκάλυψης δημιουργεί ελκυστικά φυτικά σύνολα.

Κονβόλβουλος - Ομαδική Φύτευση Κονβόλβουλων σε Χαλίκι
Κονβόλβουλος - Ομαδική Φύτευση Κονβόλβουλων σε Χαλίκι
Share on print
Τυπωθήτω | Print

Κονβόλβουλος Καταγωγή

Κονβόλβουλος - Χάρτης Καταγωγής του Κονβόλβουλου
Convolvulus cneorum (Κονβόλβουλος) - Χάρτης Καταγωγής

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος Φυτεμένος σε Ξηροτοπιακό Κήπο
Κονβόλβουλος Φυτεμένος σε Ξηροτοπιακό Κήπο

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Σύντομη Περιγραφή

Οικογένεια: Convolvulaceae

ΓένοςConvolvulus

Βοτανική ονομασίαConvolvulus cneorum L.

Κοινή ονομασία: Κονβόλβουλος, Κομβόλβουλος Κνεόρουμ

Γενικά Χαρακτηριστικά

Διατήρηση Φυλλώματος

Αειθαλές

Μορφή

Έρπουσα

Υφή Φυλλώματος

Λεπτή

Ρυθμός Ανάπτυξης

Μέσος

Περίοδος Άνθησης

Απρίλιος – Σεπτέμβριος

Περίοδος Καρποφορίας

Καλοκαίρι – Φθινόπωρο

Ύψος

0,6-0,7 m

Διάμετρος

1-1,2 m

Σχήματα και Χρώματα

Σχήμα Φύλλων

Λογχοειδές

Χρώμα Φυλλώματος

Ασημί

Χρώμα Φύλλων Φθινόπωρου

Ασημί

Σχήμα Λουλουδιών

Χοανοειδές

Χρώμα Λουλουδιών

Λευκό

Καρπός

Καφέ Κάψα

Φύτευση

Έδαφος: Άριστης αποστράγγισης, αμμώδες, αμμοπηλώδες

Εδαφικό pH: 7-8

Πότισμα: Ελάχιστο

Έκθεση: Ήλιος

Αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες: −9 °C (USDA Hardiness Zone 8b)

Χρήσεις

Μόνο, σε ομάδες, σε κήπους, ταρατσόκηπους, γλάστρες και ζαρντινιέρες

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος - Το Νησί Li Galli της Κεντρικής και Δυτικής Ιταλίας
Ένα από τα Κέντρα Καταγωγής του Κομβόλβουλου το Νησί Li Galli

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Ετυμολογία

Ετυμολογία του Ονόματος του Γένους

Το όνομα του γένους Convolvulus είναι Λατινική λέξη και σημαίνει (απερίφραστα και χωρίς περιπλοκές) περικοκλάδα ή/και αυτό που έρπει. Προέρχεται δε από την επίσης Λατινική convolvo, η οποία ερμηνεύεται ως στρίψιμο – κατά πάσα πιθανότητα όχι της βίδας -, περιέλιξη, αλλά και μαζί κυλιόμενο

Η λέξη convolvo είναι βέβαια σύνθετη, μιας και αποτελείται από τις ομοίως Λατινικές con και volvō, οι οποίες σημαίνουν η μεν πρώτη με, μαζί, η δε δεύτερη ρολό, κυλώ. Η απώτατη προέλευση και των δύο εντοπίζεται αντιστοίχως στις Πρωτο-Ινδο-Ευρωπαϊκές ρίζες *ḱóm (με, μαζί) και *welH- (στρέφειν, γύρω, αλλά και άνεμος).

Η βοτανική ονομασία του γένους ως Convolvulus είναι ιδαιτέρως εύστοχη, καθώς αποδίδει ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα των περισσοτέρων από τα 200 περίπου είδη, που συγκαταλέγονται σε αυτό.

Ετυμολογία του Ονόματος του Είδους

Το όνομα του είδους cneorum βρίσκεται μάλλον στους αντίποδες, καθώς έχει λίγο πιο περίπλοκη προέλευση. Προέρχεται από την Αρχαία Ελληνική λέξη ‘κνέωρον’, που είναι αγνώστου ετυμολόγησης, με την οποία οι Αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν – κατά πάσα πιθανότητα – το φυτό ‘κνῆστρον’.

Αλλά ποιό – κατά πάσα πιθανότητα – φυτό είναι το ‘κνῆστρον’; Είναι ο αειθαλής μέσου μεγέθους θάμνος Daphne gnidium, του οποίου τα φύλλα μοιάζουν πολύ με τα φύλλα της ελιάς. 

Και επειδή η ομοιότητα ανάμεσα στον Κονβόλβουλο και το Daphne gnidium δεν εντοπίζεται μόνο στο ασημόχρωμο φύλλωμα αλλά και στο γεγονός πως αμφότερα τα είδη έχουν δηλητηριώδεις καρπούς (για την ακρίβεια, όλα τα φυτικά μέρη του Daphne gnidium είναι εξαιρετικά τοξικά), η συνδυαστική σκέψη των βοτανολόγων οδήγησε προσφυώς, στην δηλητηριωδώς ποιητική βάφτιση του Κονβόλβουλου ως cneorum.  

Και με αυτό το όνομα πλέον πορεύεται βοτανικά και αναγκαστικά το είδος.

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Καταγωγή & Προσδόκιμο Ζωής

Καταγωγή

Ο Κονβόλβουλος κατάγεται από την Μεσόγειο και συγκεκριμένα από τις παρά την θάλασσα περιοχές των Κροατικών νησιών, της Αλβανίας και της Ιταλίας.

Στην Ιταλία εντοπίζονται πληθυσμοί του στο νησί Capri (Κάπρι), στα γειτονικά νησιά του Capri Li Galli καθώς και στην δυτική Sicily – την ευρύτερα γνωστή στο Πανελλήνιον ως Σικελία.

Στην ηπειρωτική Ιταλία ανεβρίσκεται στις παράκτιες περιοχές της Tuscany – την ευρύτερα γνωστή και αυτή στο Πανελλήνιον ως Τοσκάνη – της οποίας η πρωτεύουσα Φλωρεντία παραμένει ο τόπος γεννήσεως όχι του Κονβόλβουλου αλλά της Ιταλικής Αναγέννησης.

Προσδόκιμο Ζωής

Ο Κονβόλβουλος, εάν τον αφήσουν στην ησυχία του, διάγει βίον αμέριμνον και ζει περισσότερο από 15 με 20 χρόνια.  

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Μορφολογικά Στοιχεία

Ο Κονβόλβουλος είναι ένας πολυετής αειθαλής συμπαγής ημίθαμνος με απλωτούς βλαστούς και σχήμα στρογγυλό ή πεπλατυσμένο ημισφαιρικό.

Η κόμη του είναι πυκνή και συμμετρική με ακανόνιστο περίγραμμα. Την περίοδο της ανθοφορίας, ολόκληρο το φυτό χάνεται κυριολεκτικά κάτω από το πλήθος των λουλουδιών.

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος - Τα Λευκού Χρώματος Λουλούδια του Κονβόλβουλου
Κονβόλβουλος - Τα Λευκού Χρώματος Λουλούδια του Κονβόλβουλου

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Βοτανική Περιγραφή

Βλαστοί

Οι βλαστοί του Κονβόλβουλου βγαίνουν σχεδόν όλοι από την βάση του φυτού και είναι ελάχιστα διακλαδισμένοι.

Φύλλα

Τα φύλλα του έχουν λογχοειδές έως ελλειψοειδές σχήμα και είναι αργυρόχρωμα. Την χαρακτηριστική μεταξένια όψη τους την οφείλουν στο ότι – όπως όλα τα βλαστικά μέρη του φυτού – καλύπτονται από λεπτά τριχίδια.

Το μέγεθός των φύλλων κυμαίνεται από 2 έως 3,5 με 6 cm σε μήκος και 0,3 έως 0.8 με 1,2 σε πλάτος. 

Άνθη

Τα άνθη είναι τέλεια (ερμαφρόδιτα) και έχουν χοανοειδές σχήμα (ακτινομορφικά). Το χρώμα τους είναι λευκό – κάποιες φορές και ρόδινο – με κίτρινο κέντρο, ενώ φέρονται σε πυκνές κυματοειδείς τερματικές ταξιανθίες, ένα έως δύο σε κάθε μασχάλη.

Η επικονίαση πραγματοποιείται κυρίως με τα έντομα μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται κατά περίεργο τρόπο, οι μέλισσες και οι πεταλούδες. 

Επικονίαση

Η επικονίαση πραγματοποιείται κυρίως με τα πουλιά και δευτερευόντως με τα έντομα – μεταξύ των τελευταίων περιλαμβάνονται φυσικά οι μέλισσες και οι πεταλούδες.

Καρπός & Σπόροι

Ο καρπός είναι κάψα και καλύπτεται με χνούδι – όπως και οι παραγόμενοι σπόροι.

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Κλίμα & Έδαφος

Θερμοκρασία

Ο Κονβόλβουλος είναι γενικά φυτό εξαιρετικά προσαρμοστικό εφόσον καλλιεργείται μέσα στα φυσικά θερμοκρασιακά όρια ανάπτυξης του είδους. Οι ελάχιστες θερμοκρασίες, που αποτελούν και το κατώτερο όριο αντοχής του, κυμαίνονται μεταξύ -6 και -9 °C.

Ωστόσο είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο φυτό στους επίμονους παγωμένους βόρειους ανέμους καθώς στον παγετό γιαυτό και πρέπει να αποφεύγεται η φύτευσή του σε περιοχές όπου ο επικρατών άνεμος είναι ο βοριάς ή οι περιοχές είναι παγετόπληκτες.  

Με τις υψηλές θερμοκρασίες η συμπεριφορά του φυτού είναι εξαιρετική. Η AHS (American Horticultural Society) κατατάσει το φυτό στις ζώνες 8-11 και πράγματι, θερμοκρασίες που συχνά ξεπερνούν τους 40 °C δεν έχουν καμιά αρνητική επίδραση στο φυτό.  

Έδαφος και pH

Σε σχέση με το έδαφος, ο Κονβόλβουλος προτιμά τα ελαφρά έως μέτριας υφής εδάφη, τα οποία διαθέτουν άριστη αποστράγγιση. Στις φυσικές οικοθέσεις του, αναπτύσσεται σε ασβεστώδη, χαλικώδη εδάφη, ακόμα και σε θέσεις βραχώδεις.

Ως προς το pH συνιστάται να φυτεύεται σε ουδέτερης έως ελαφρώς αλκαλικής αντίδρασης εδάφη με τιμές που κυμαίνονται μεταξύ 7 με 8.

Έκθεση

Ο Κονβόλβουλος φυτεύεται σε θέσεις νότιου προσανατολισμού και πλήρους έκθεσης στον ήλιο. Ως φυτό ανέχεται και την ημισκιά αλλά τότε και η ανθοφορία είναι μειωμένη μα και τα άνθη του δεν ανοίγουν πλήρως. Ο λόγος είναι αυτός που αναφέρθηκε και παραπάνω: για να ανοίγουν πλήρως τα λουλούδια πρέπει να δέχονται απευθείας το ηλιακό φώς.

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος Φυτεμένος σε Βραχόκηπο
Κονβόλβουλος Φυτεμένος σε Βραχόκηπο

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Φροντίδα

Λίπανση

Η λίπανση του Κονβόλβουλου πραγματοποιείται από τα τέλη του χειμώνα μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού. Γίνεται χρήση ενός πλήρους λιπάσματος που περιέχει τα κύρια στοιχεία N-P-K σε αναλογία 1: 1: 1 (20-20-20).

Η χορήγηση γίνεται είτε άπαξ, εφόσον είναι ελεγχόμενης αποδέσμευσης, είτε σε δόσεις με συχνότητα 1 ανά 20 έως 30 ημέρες. Η ποσότητα χορήγησης για τα εγκατεστημένα φυτά είναι 10 έως 15 gr. Επιπροσθέτως, η εφαρμογή διαφυλλικά στις αρχές της άνοιξης σκευάσματος ιχνοστοιχείων αποβαίνει επωφελής για το φυτό. Μετά το τέλος του καλοκαιριού δεν γίνεται καμμία άλλη εφαρμογή λίπανσης.

Άρδευση

Ο Κονβόλβουλος έχει ελάχιστες απαιτήσεις σε νερό και εφόσον εγκατασταθεί μπορεί να αντεπεξέλθει χωρίς πρόβλημα μακρές περιόδους ξηρασίας. Ωστόσο εκεί που υπάρχει η δυνατότητα άρδευσης συνιστάται να ποτίζεται όταν το έδαφος σε βάθος 3 έως 5 cm έχει στεγνώσει.

Κλάδεμα

Γενικά το συστηματικό κλάδεμα δεν είναι αναγκαίο για το φυτό εκτός εάν είναι επιθυμητός ο περιορισμός της ανάπτυξής του. Τότε μπορεί να κλαδεύεται σε ετήσια βάση κατά τα τέλη του χειμώνα με αρχές της άνοιξης, στα 20 έως 30 cm.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, μπορεί να πραγματοποιείται ένα κλάδεμα ανανέωσης μια φορά κάθε 3 με 4 χρόνια.

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Εχθροί & Ασθένειες

Στην πράξη το φυτό δεν αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα από εχθρούς και ασθένειες. Εντούτοις, κάποιες φορές, από τα έντομα τα κοκκοειδή μπορεί να προσβάλλουν το φυτό ενώ από μύκητες αναφέρονται οι σκωριάσεις καθώς και οι σηψιρριζίες. Οι σηψιρριζίες σε μεγάλο βαθμό εκδηλώνονται λόγω ανεπαρκούς στράγγισης.

Εχθροί

Αμέσως πιο κάτω καταγράφονται οι σημαντικότεροι εχθροί του Κονβόλβουλου.

Κοκκοειδή
  • Saisetia oleae (Λεκάνιο)
  • Coccus hesperidum (Κόκκος των Εσπεριδοειδών)

Με την χρήση των κατάλληλων σκευασμάτων η αντιμετώπιση των κοκκοειδών είναι ικανοποιητική.

Ασθένειες

Μετά τους εχθρούς ακολουθεί η καταγραφή των ασθενειών.

Μύκητες
  • Puccinia (Σκωρίαση)
  • Athelia rolfsii (Σκληρωτίαση )

Με την έγκαιρη χρήση των κατάλληλων σκευασμάτων η αντιμετώπιση των είναι από δύσκολη έως ικανοποιητική.

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Τοξικότητα & Αλλεργιογόνος Δράση

Τοξικότητα

Ο Convolvulus cneorum δεν είναι τοξικός για τους ανθρώπους και τα κατοικίδια – με την εξαίρεση των σπόρων του φυτού.

Αλλεργιογόνος Δράση

Το φυτό είναι εντομόφιλο και δεν προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις.

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Ποικιλίες

Παρόλο που είναι διαδεδομένο είδος, ιδιαίτερα για φυτεύσεις σε Μεσογειακού ή ξηροτοπικού χαρακτήρα κήπους και τοπία, ελάχιστες ποικιλίες του Κονβόλβουλου έχουν δημιουργηθεί.

Από αυτές οι πιο σημαντικές είναι:

  • Convolvulus cneorum ‘Silvery Moon’
  • Convolvulus cneorum ‘Snow Angel’

Κομβόλβουλος (Convolvulus cneorum) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Κονβόλβουλος Ανθισμένος σε Πήλινη Γλάστρα
Κονβόλβουλος Ανθισμένος σε Πήλινη Γλάστρα

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Χρήση στον Κήπο & στο Τοπίο

Ο Κονβόλβουλος χρησιμοποιείται ως καλλωπιστικό φυτό, χάρις στο απαστράπτον ασημί χρώματος φύλλωμά του, στην άκρως ενδιαφέρουσα φόρμα του και φυσικά χάρις στην πλούσια και συνεχή  ανθοφορία του, η οποία κάτω από ιδανικές συνθήκες διαρκεί από 150 έως 180 ημέρες.

Εξειδικεύοντας θα μπορούσε να ειπωθεί πως ο Κονβόλβουλος αξιοποιείται:

  • Ως φυτό εδαφοκάλυψης
  • Σε φυτεύσεις βραχόκηπων
  • Σε φυτεύσεις ταρατσόκηπων – δώματος και στεγών
  • Ως φυτό ξηροτοπίων
  • Σε φυτεύσεις παραθαλάσσιων περιοχών
  • Σε συνδυασμό μαζί με άλλους θάμνους και πόες, όπως για παράδειγμα με την Σάλβια (Salvia greggii), την Λαδανιά (Cistus creticus), τον Ιβίσκο (Hibiscus syriacus ‘White Chiffon’) και το κόκκινο Κάρεξ (Carex buchananii)

Κονβόλβουλος (Convolvulus cneorum) - Παραπομπές

Ένας ασημένιος καλλιτέχνης για ένα ασημένιο φυτό: ο εξαιρετικός τζαζ συνθέτης και πιανίστας Horace Silver, με την κλασική σύνθεσή του ‘Senor Blues’, παρουσιάζει τις παραπομπές του Κονβόλβουλου Κνέωρου του Κνῆστρου.

Αναπαραγωγή Βίντεο

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on tumblr
Share on reddit
Share on digg
Share on stumbleupon