Το Εσωτερικό του Πορτοκαλί Κήπου του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν
Το Εσωτερικό του Πορτοκαλί Κήπου του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Εάν το γερό εδαφικό σχέδιο είναι ο σκελετός, οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν ως μέρη των Θεματικών Κήπων του, είναι ταυτοχρόνως και μέρη από την ζώσα σάρκα του.

Και αυτό συμβαίνει διότι οι Σειριακοί Κήποι συμβάλλουν αποφασιστικά στην διαμόρφωση της φυσικής υπόστασης του Πάρκου ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτουν ανάγλυφα τις θεωρητικές προθέσεις των δημιουργών του – τις οποίες εδώ σχηματικά εκλαμβάνουμε ως αφηγήσεις που καταλαμβάνουν την θέση των μετααφηγήσεων του μοντερνισμού.

Σε αυτό το άρθρο, σύσσωμη η συντακτική ομάδα της ‘Καλλιέργειαςτεντώνει τα αυτιά της για να ακούσει αυτές τις αφηγήσεις, που εξάπτουν σε βαθμό παραληρήματος την φαντασία της.

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου

Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν - Σχεδιαστική Απεικόνιση των Σειριακών Κήπων
Σχεδιαστική Απεικόνιση των Σειριακών Κήπων του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν & οι Συσχετίσεις

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν βρίσκονται στην δεξιά πλευρά του κεντρικού χλοοτάπητα – όταν κοιτάζει κάποιος προς τον Σηκουάνα.

Χωροθετικά είναι έξι συνεχόμενοι κήποι τον αριθμό, εννοιολογικά όμως είναι επτά ασυνεχείς. Πως γίνεται κάτι τέτοιο; Ε, φαίνεται πως σε αυτό το πάρκο όλα γίνονται.

Οι Έξι Σειριακοί Κήποι

Κάθε επιμέρους Σειριακός Κήπος έχει το δικό του όνομα, και συσχετίζεται με μια διαφορετική ομάδα έξι συνολικά υλικών και άυλων οντοτήτων, η οποία συγκροτείται από τις ιδιαίτερες μορφές της καθεμιάς. Αυτές οι οντότητες είναι:

  • Τα μέταλλα
  • Οι πλανήτες
  • Οι ημέρες της εβδομάδας
  • Οι καταστάσεις του νερού
  • Οι ανθρώπινες αισθήσεις
  • Τα χρώματα

Στα τελευταία, τα χρώματα, οφείλει κάθε Σειριακός Κήπος το όνομά του. Τα ονόματα των κήπων είναι:

  • Χρυσός Κήπος (Jardin Dorι)
  • Ασημένιος Κήπος (Jardin Argentι)
  • Κόκκινος Κήπος (Jardin Rouge)
  • Πορτοκαλής Κήπος (Jardin Orange)
  • Πράσινος Κήπος (Jardin Vert)
  • Μπλε Κήπος (Jardin Bleu)

Οι Επτά Σειριακοί Κήποι

Οι ανθρώπινες αισθήσεις, με λίγη καλή θέληση, μπορεί να είναι μέχρι έξι, όμως οι ημέρες της εβδομάδας είναι επτά. Και για να υπάρξει πλήρης συσχέτιση των κήπων με τις ημέρες της εβδομάδας, στους σειριακούς προστίθεται εννοιολογικά ο Μαύρος Κήπος, ενώ για να μην υπάρχει έλλειμα στην αντιστοίχιση με τις έξι αισθήσεις, προστίθεται σε αυτές το ένστικτο.

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Η Αξιοποίηση του Στοιχείου του Περίκλειστου

Ο κάθε ένας Σειριακός Κήπος είναι οπτικά απομονωμένος από τον άλλο, αλλά και από το πάρκο. Οπωσδήποτε πρόκειται για μιαν ευφυή σχεδιαστικά λύση, καθώς δίχως ετούτο το εύρημα, η παράθεση ανόμοιων υφολογικά χώρων θα μπορούσε πολύ εύκολα να εκτραπεί σε μιαν μικρού ή μεγαλύτερου μεγέθους κακογραφία.

Από την άλλη, οι περίκλειστοι κήποι, όπως είναι οι περισσότεροι Σειριακοί, προδιαθέτουν τον επισκέπτη για μιαν εξερευνητική βόλτα, εντείνοντας το ενδιαφέρον του και προσθέτοντας ποικιλία στις επιλογές του.

Αναμφίβολα η δημιουργική χρήση των στοιχείων του εγκλείστου και του περίκλειστου χώρου, που βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με τους πανταχόθεν ανοιχτούς χώρους, όπως για παράδειγμα εκείνον που καταλαμβάνει η κεντρική έκταση του χλοοτάπητα, δημιουργούν μιαν από τις πιο έντονες εννοιακές και χωρικές αντιθέσεις του έργου.

Αλλά είναι χάρη και εξαιτίας αυτών των αντιθέσεων, που η αίσθηση της αρμονίας διατρέχει απ’ άκρου εις άκρον το Πάρκο Αντρέ Σιτροέν.

… Στο αφηγηματικό επίπεδο είναι που κάποιες φορές χωλαίνει.

Στο Εσωτερικό του Χρυσού Κήπου
Στο Εσωτερικό του Χρυσού Κήπου

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Ο Χρυσός Κήπος

Ο Χρυσός Κήπος είναι ο πρώτος που θα συναντήσει ο ακαταπόνητος περιπατητής – έχοντας το μέτωπό του προς τον Σηκουάνα. Εάν αμφιβάλλει, δεν έχει παρά να κοιτάξει την μεταλλική πινακίδα που υπάρχει σε κάθε Σειριακό Κήπο, και η οποία αναγράφει το όνομα του κήπου, καθώς και τις πληροφορίες των συμβολικών συσχετίσεών του.

Έτσι θα μάθει, πως ο Χρυσός Κήπος συνδέεται με τον χρυσό (Or), τον ήλιο (Soleil), το χρυσαφί χρώμα (Doré) την Κυριακή (Dimanche), την εξάτμιση του νερού (Évaporation De l’Eau), και με την έκτη αίσθηση (6e Sens).

Ως προς τα φυτά, θα διαπιστώσει πως εξέχουσα θέση κατέχουν εκείνα που υποβάλλουν ή εντείνουν την χρωματική αίσθηση του πολύτιμου μετάλλου.

Για αυτό και από τα δέντρα κυριαρχεί η ποικιλία της φυλλοβόλου Ροβίνιας ή Ψευδοακακίας ‘Frisia’ (Robinia pseudoacacia ‘Frisia’), της οποίας το φύλλωμα και με την βοήθεια του φωτός χρυσίζει, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με το φύλλωμα του επίσης φυλλοβόλου δέντρου, της Γλεδίτσιας ή Γλεδίσχιας ή/και Γλεδισκιάς της τριακάνθου (Gleditsia triacanthos).

Από τους θάμνους, θα παρατηρήσει πως γίνεται εκτεταμένη χρήση της φυλλοβόλου Βεϊγκέλιας ντοράτα (Weigela dorata) και της αειθαλούς Λονίκερας της στιλπνής, με την ποικιλία της την – όνομα και πράγμα – Χρυσή (Lonicera nitida ‘Aurea’).

Για τα ποώδη πολυετή θα πεισθεί πως εκπροσωπούνται επάξια δια του σκιόφιλου Κίτρινου αρχάγγελου (Lamium galeobdolon) – ενος αρχάγγελου που πολλές φορές συμπεριφέρεται ως ζιζάνιο – με το ωραιότατο κίτρινου χρώματος άνθος του, που εμφανίζεται τον Μάιο με Ιούνιο.

Ωστόσο εκείνο το στοιχείο που θα αφήσει κατάπληκτο τον επισκέπτη του Χρυσού Κήπου δεν είναι η χλωρίδα του αλλά το εξαίρετου σχεδιασμού μεταμοντέρνο Ηλιακό Ρολόι του: πρόκειται για το μοναδικό στον κόσμο του είδους του το οποίο είναι Σκιάς – και φυσικά μόνο την ώρα δεν δείχνει.

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Ο Ασημένιος Κήπος

Παραπλεύρως του Χρυσού βρίσκεται ο Ασημένιος Κήπος. Διαβάζοντας την γνωστή μεταλλική πινακίδα, ο επισκέπτης θα πληροφορηθεί πως ο Ασημένιος Κήπος συνδέεται με το ασήμι (Argent), την Σελήνη (Lune), το ασημί χρώμα (Argenté), την Δευτέρα (Lundi), τους ποταμούς (La rivière) και την αίσθηση της όρασης (Vue).

Κατόπιν κοιτάζοντάς τον, αναμφίβολα θα σκεφτεί πως πρόκειται για ένα από τα πολύ υψηλής αισθητικής τμήματα του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν. Και αυτό διότι πράγματι τόσο τα σκληρά όσο και τα μαλακά υλικά αυτού του κήπου όχι μόνο συμβάλλουν εύστοχα στην ανάδειξη του ασημένιου χρώματος αλλά συμβάλλουν και με τρόπο αισθητικά άψογο.

Τα υπερυψωμένα τεθλασμένης πορείας ‘Γιαπωνέζικα βήματα’ και οι ξύλινοι διάδρομοι με τις ευθείς σανίδες και την αντίστοιχη υφή, έρχονται σε αντίθεση με το ανοιχτόχρωμο χαλίκι προφυλάσσοντας τον χώρο από την μονοτονία. Στο ίδιο κατατείνουν και τα σκούρου πράσινου χρώματος φυτά ως προς τα αμιγώς ασημόχρωμα, αλλά ακόμα και ο ίδιος ο ασημί τόνος που ενώ παραπέμπει σε Μεσογειακά τοπία, προβάλλει μέσα από ένα κήπο με σαφείς Γιαπωνέζικες αναφορές.

Τα φυτά αυτού του παράδοξα γοητευτικού υβριδικού κήπου, που θα υποδεχθούν τον επισκέπτη με το ασημένιο χρώμα του φυλλώματός τους είναι η καλλωπιστική Αχλαδιά (Pyrus salicifolia), η Πορφυρή ιτιά (Salix purpurea), η Ευφορβία η νικαένσις (Euphorbia nicaeensis), η Αψιθιά (Artemisia absinthium), η ποικιλία της Αρτεμισίας αρμπορέσκενς ‘Powis Castle’ (Artemisia arborescens ‘Powis Castle’), καθώς και η Φεστούκα η γλαυκή (Festuca glauca).

Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν - Ο Κόκκινος Κήπος
Ο Κόκκινος Κήπος του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Ο Κόκκινος Κήπος

Ο επισκέπτης αφήνοντας τον Ασημένιο θα περάσει δίπλα στον Κόκκινο Κήπο. Εκεί θα κοιτάξει προσεκτικά την πινακίδα διαβάζοντας πως ο Κόκκινος Κήπος συνδέεται με τον σίδηρο (Fer), τον Άρη (Mars), το κόκκινο χρώμα (Rouge), την Τρίτη (Mardi), τους καταρράκτες (La cascade) και την αίσθηση της γεύσης (Goût).

Και δεν θα πιστεύει στα μάτια του.

Διότι εάν τα υλικά και τα φυτά εκάστου Σειριακού Κήπου είναι προορισμένα για να συμβάλλουν στην οπτική τεκμηρίωση του ονόματός του, τότε όσες προσπάθειες κι αν θα καταβάλλει, μόνο την αίσθηση του κόκκινου δεν θα κατορθώσει να αποκομίσει από αυτόν τον, συν τοις άλλοις, μη-περίκλειστο χώρο.

Εκτός φυσικά και αν του διαφεύγει κάποιος Φωβ λεπτός υπαινιγμός – που δεν του διαφεύγει, αφού απλούστατα δεν υπάρχει. Ότι υπάρχει είναι μια επιφάνεια χλοοτάπητα που πλαισιώνεται από ελαφρώς κλαδευόμενους θάμνους και στο βάθος μια καθ’ ύψος παράθεση ελάχιστων ροδίζοντων βράχων μαζί με πυκνή βλάστηση.

Τα φυτικά είδη που παραπέμπουν στο κόκκινο χρώμα, ατυχέστατα είναι μόνο δυο: οι ελαφρώς κλαδευόμενοι θάμνοι της Κουφοξυλιάς (Sambucus nigra) που περιζώνουν τον χλοοτάπητα και παράγουν βοτρυώδεις κόκκινους καρπούς, και η πολυετής πόα Λυχνίς η στεφανωματική (Silene coronaria – συν. Lychnis coronaria), η οποία φέρει το καλοκαίρι άφθονα κόκκινου μαρτζέντα χρώματος λουλούδια.

Το Νερό & η Φωτιά

Είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ωστόσο, πως δεν θα περάσει απαρατήρητη από τον επισκέπτη του Κόκκινου Κήπου, η παρουσία της πολυετούς πόας που ονομάζεται Αλχημίλλη η απαλή (Alchemilla mollis).

Γιατί η Αλχημίλλη η απαλή ανήκει στα κατεξοχήν φυτά της Αλχημείας – εξού και το όνομα του γένους – που από την επιφάνεια των φύλλων της οι εξ επαγγέλματος Αλχημιστές συγκέντρωναν την καθαρότερη, όπως πίστευαν, μορφή νερού χρησιμοποιώντας την για την μετατροπή των μετάλλων σε χρυσό (με τα γνωστά επιτυχημένα αποτελέσματα).  

Ακόμα, είναι εξίσου βέβαιο πως δεν θα διαφύγει άν όχι του επισκέπτη τουλάχιστον του αναγνώστη, ότι μέσα σε ένα κοίλο ραβδί Κουφοξυλιάς, ο Προμηθέας μετέφερε στους ανθρώπους την φωτιά, την οποία αγαθώς πράττοντας είχε κλέψει από τους θεούς (με τα ομοίως γνωστά επιτυχημένα αποτελέσματα).

Τώρα το γεγονός πως στην πραγματικότητα το θρυλούμενο φυτικό είδος, από το οποίο ο Προμηθέας φέρεται να προμηθεύτηκε το κοίλο ραβδί Κουφοξυλιάς, δεν ήταν η Κουφοξυλιά Sambucus nigra αλλά ο Νάρθηκας ή η Φέρουλα η κοινή ή και Κουφοξυλιά, δηλαδή η Ferula communis, ελάχιστη σημασία έχει.

Σημασία έχει η αφήγηση να ρέει, ακόμα και ως προς την παραμυθιακή διάσταση των μεταμοντέρνων πάρκων και καιρών.

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Ο Πορτοκαλής Κήπος

Επόμενη στάση του επισκέπτη θα είναι στον Πορτοκαλί Κήπο, μπροστά από την γνωστή πινακίδα. Και διαβάζοντας την πινακίδα θα πληροφορηθεί πως ο Πορτοκαλής Κήπος συνδέεται με τον υδράργυρο (Mercure), τον Ερμή (Mercure), το πορτοκαλί χρώμα (Orange), την Τετάρτη (Mercredi), τα ρυάκια (Le ruisseau) και την αίσθηση της αφής (Toucher).

Εδώ ο επισκέπτης θα παρατηρήσει, πως το φυτικό υλικό οργανώνεται εκατέρωθεν του εξαιρετικά καλοσχεδιασμένου μονοπατιού που τον διασχίζει. Το μονοπάτι αποτελείται από έναν ευθύ διάδρομο γκρι – κρεμ χρώματος, που περιβάλλεται από καμπυλόσχημο επικλινές βοτσαλωτό γκρί δάπεδο – θυμίζοντας κάτι από χυμένο υδράργυρο και Γκαουντί.

Επίσης δεν θα διαφύγει της προσοχής του πως την χρωματική διάσταση του Πορτοκαλί Κήπου υποστηρίζουν ανθοφόρα φυτά, που φέρουν τα λουλούδια τους ως επί το πλείστον την καλοκαιρινή περίοδο.

Σε αυτά τα φυτά περιλαμβάνονται τα ποώδη πολυετή Ερέμουρος ο στενόφυλλος (Eremurus stenophyllus – συν. Eremurus bungei), η υβριδική Κνιφόφια (Kniphofia x hybrida), καθώς και το ριζωματώδες ποώδες πολυετές Ιεράκιο το αουραντιάκουμ (Hieracium aurantiacum – συν. Pilosella aurantiaca).

Αξιοσημείωτη είναι και η παρουσία του αγρωστώδους Καλαμαγρόστις (Calamagrostis sp.), του οποίου τόσο τα μακρόστενα επιμήκη φύλλα του, όσο και η ταξιανθία φόβης που φέρει τα πολύ ανοιχτού κίτρινου χρώματος λουλούδια του, προσθέτουν κίνηση και ‘ροή’ στον χώρο.

Κοιτάζοντας τον Πράσινο Κήπο από τον Διάδρομο
Κοιτάζοντας τον Πράσινο Κήπο από τον Διάδρομο

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Ο Πράσινος Κήπος

Αμέσως μετά τον Πορτοκαλί, ο ακούραστος επισκέπτης του Σειριακών Κήπων του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν θα συναντήσει τον Πράσινο Κήπο. Δίπλα ακριβώς από μια λιτή κατασκευή που θυμίζει εμπόδιο αγώνων ιππασίας – προφανώς για να μην μπορούνε εύκολα τα (πράσινα) άλογα να περνούν στον διάδρομο με τον χλοοτάπητα που ξεδιπλώνεται πίσω της – βρίσκεται η πληροφοριακή μεταλλική πινακίδα.

Διαβάζοντάς την ο επισκέπτης, θα μάθει πως ο Πράσινος Κήπος συνδέεται με τον κασσίτερο (Étain), τον Δία (Jupiter), το πράσινο χρώμα (Vert), την Πέμπτη (Jeudi), το νερό των πηγών (La fontaine), και με την αίσθηση της ακοής (Ouïe).

Λαμβάνοντας υπόψιν του τα γραφόμενα, ο επισκέπτης δεν θα αργήσει να αντιληφθεί πως ο συγκεκριμένος μη-περίκλειστος χώρος, περιλαμβάνει ένα ελαφρώς οφιοειδές και σχήματος Π μονοπάτι, το οποίο εμπεριέχει τον διάδρομο με τον χλοοτάπητα στο κέντρο του, και δυο παρτέρια μεταξύ των τελευταίων, παρέχοντας του την δυνατότητα να περιδιαβεί τον κήπο, με μια κυκλωτικού χαρακτήρα κίνηση.

Και αφού περιδιαβεί τον κήπο, θα συμφωνήσει πως εδώ η αίσθηση του πρασίνου είναι πανταχού παρούσα και υποβάλλεται σχεδόν αβίαστα και φυσικά.

Και αν κάποιος του έλεγε πως ένας τέτοιος κηπαίος χώρος δεν έχει ανάγκη ιδιαίτερης σπουδής θα μπορούσε να του απαντήσει πως κάνει λάθος. Διότι ο Πράσινος Κήπος περιλαμβάνει μιαν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και μελετημένη επιλογή φυτών, με διαφορετικές συμπεριφορές, φόρμες και υφές, που δένουν απόλυτα με τον χαρακτήρα του χώρου.

Το Δένδρο Quercus Ilex

Στον Πράσινο Κήπο δεσπόζει η Δρυς η Αριά (Quercus Ilex). Πάντοτε πράσινη, αφού διατηρεί το φύλλωμά της όλον τον χρόνο, πλαισιώνει και οριοθετεί τον χώρο και παρέχει μόνιμη σκιά. Τα σκληρά και δερματώδη φύλλα αυτού του δέντρου, θροίζουν στον άνεμο με έναν εντελώς ιδιότυπο τρόπο, παράγοντας έναν ξεχωριστό ήχο και διεγείροντας την αίσθηση της ακοής.

Τα Λοιπά Φυτά

Κάτω από τις Αριές είναι φυτεμένο το ποώδες πολυετές Ηράκλειο το μαντεγκαζιάνουμ (Heracleum mantegazzianum). Έχει μεγάλα, πολύ διακοσμητικά έντονα πράσινα πτεροειδή φύλλα, αντέχει στην ημισκιά, και όντας μονοκαρπικό είδος, όταν μετά από κάποια χρόνια θα παράξει σπόρους, την καρποφορία θα διαδεχτεί η ολοσχερής ξήρανσή του – αλλά νέα φυτά θα αναπτυχθούν στην θέση του από τους σπόρους που μόλις έριξε.

Σε συνθήκες ημισκιάς αναπτύσσεται και το ποώδες πολυετές Αρούνκους συλβέστερ (Aruncus sylvester), το οποίο εξαφανίζεται τον χειμώνα και επανεμφανίζεται την άνοιξη. Παράγει άφθονα κρεμ χρώματος λουλούδια, που φέρονται πάνω σε σύνθετη ταξιανθία φόβης, στην κορυφή μακριών στελεχών, και σκεπάζουν ολότελα το φυτό κατά τα μέσα του καλοκαιριού.

Στα παρτέρια που βρίσκονται και μεταξύ του μονοπατιού και της λωρίδας με τον χλοοτάπητα, αλλά και σε άλλες θέσεις του κήπου, είναι φυτεμένοι Κινέζικοι Μίσχανθοι (Miscanthus sinensis) – πολυετή αγρωστώδη με ρίζωμα, με ταινιοειδή φύλλα και με εκπληκτική ασημορόδινη ανθοφορία. Τα άνθη τους εμφανίζονται το καλοκαίρι πάνω σε φόβες και διατηρούνται μέχρι τον χειμώνα μαζί με τα ξερά φύλλα, δίνοντας ‘δραματικό’ βάθος στον χώρο.

Δίπλα από τους Μίσχανθους, όπως και σε διάφορες άλλες θέσεις των παρτεριών, είναι φυτεμένα Χόστα του είδους σιεμπολντιάνα (Hosta sieboldiana). Πρόκειται για ριζωματώδη, ποώδη πολυετή φυτά, με πυκνό διακοσμητικό φύλλωμα, που χάνεται τον χειμώνα, και τα οποία έχουν λευκά καμπανοειδή καλοκαιρινά άνθη.

Δύο ακόμα είδη, έρχονται για να συμπληρώσουν τονικά με το χρώμα τους τον χώρο: είναι το ποώδες πολυετές Τελίμα η μεγανθής (Tellima grandiflora) και οι εξαίσιες Τριανταφυλλιές βιριντιφλόρα (Rosa viridiflora), κοινό χαρακτηριστικό των οποίων αποτελούν τα πράσινα άνθη τους.

Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν - Ο Ευωδιάζων Μπλε Κήπος
Ο Ευωδιάζων Μπλε Κήπος του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Ο Μπλε Κήπος

Ο Μπλε Κήπος, ο οποίος βρίσκεται στην συμβολή του μεγάλου Διαγώνιου Διαδρόμου με το μονοπάτι που περνά μπροστά από αυτούς, είναι ο τελευταίος των Σειριακών προς την πλευρά του ποταμού Σηκουάνα.

Ο πάντοτε ακάματος επισκέπτης θα συμβουλευτεί για ακόμα μια φορά την μεταλλική πλάκα, που θα τον πληροφορήσει πως ο Μπλε Κήπος συνδέεται με τον χαλκό (Cuivre), την Αφροδίτη (Vénus), το μπλέ χρώμα (Bleu), την Παρασκευή (Vendredi), την βροχή (La pluie), και με την αίσθηση της όσφρησης (Odorat).

Αυτό που θα του κάνει ιδιαίτερη εντύπωση εδώ, είναι τόσο η ‘εξωστρέφεια’ του χώρου όσο και οι ευωδιές που αναδύει, οι προερχόμενες από το πλήθος των αρωματικών φυτών και των φρυγάνων του.

Ωστόσο εκείνο που κυριολεκτικά θα τον αφήσει άναυδο, είναι το ασύνηθες για ετούτο το πάρκο πλήθος των παγκακιών.

Και αφού καθήσει σε ένα από αυτά – διότι ναι μεν είναι ακαταπόνητος, ωστόσο γνωρίζει πως η εμπειρία της ανάπαυσης δεν απάδει ούτε των πιο προωθημένων μεταμοντέρνων αρχιτεκτονικών στοχεύσεων – θα αφήσει έπειτα το βλέμμα του να περιπλανηθεί, στις λιτά καλοσχεδιασμένες μεταλλικές πέργκολες και στα γαλάζια άνθη.

… Δεν μένει παρά να παραδεχθεί, πως και ο Μπλε Κήπος του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν είναι πράγματι ένα έργο υψηλής αισθητικής.

Οι Πέργκολες

Οι Πέργκολες σχηματίζουν ένα Π στην περίμετρο του Μπλε Κήπου. Το ύψος τους δεν είναι σταθερό, αλλά ακολουθεί την κλίση των διαδρόμων που συνδέουν το μονοπάτι που περνά μπροστά από τους κήπους με τον υπερυψωμένο περιφερειακό διάδρομο, στό βορινό όριο του πάρκου.

Στο κέντρο ακριβώς της μικρής πλευράς του Π, από την πέργκολα πέφτουν στάλες νερού σε μια κοιλότητα σκαλισμένη πάνω σε τετράγωνη πέτρα ελάχιστου ύψους από το επίπεδο του εδάφους, δηλαδή σε μιαν πέτρινη λεκάνη, θυμίζοντας την βροχή.

Το ίδιο επιτυγχάνεται αλλά με οπτικό τρόπο και με την Κινέζικη Βιστερία ή Γλυτσίνια (Wisteria sinensis), αυτό το εξαίσιο αναρριχώμενο, και όταν είναι ανθισμένο, με τις μπλε – μοβ κρεμάμενες ταξιανθίες του αλλά και όταν καρποφορεί, με τους πράσινους κρεμάμενους λοβούς.

Τα Δέντρα

Σε αντίθεση με τον πρώτο Σειριακό Κήπο του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν, τον Χρυσό Κήπο, που καλύπτεται σχεδόν πλήρως από δέντρα, ο τελευταίος εξ αυτών, ο Μπλε Κήπος δεν περιέχει ούτε ένα. Η φυτοκάλυψη εδώ πραγματοποιείται με αναρριχώμενα, θάμνους, ποώδη και βολβώδη φυτά, τα οποία αξιοποιούνται δημιουργικά και παράγουν ένα άρτιο αισθητικά σύνολο.

Τα Φυτά

Όπως αναφέραμε και παραπάνω, ο Μπλε Κήπος περιλαμβάνει αρκετά αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά.

Ένα από αυτά είναι και ο Ελελίφασκος ο φαρμακευτικός ή Σάλβια η φαρμακευτική (Salvia officinalis), όπως είναι ευρύτερα γνωστό. Καταλαμβάνει διάφορες θέσεις του κήπου, έχει γκριζωπό πράσινο, έντονα αρωματικό φύλλωμα, και καλοκαιρινή ανθοφορία με λουλούδια μοβ – βιολέ που φέρονται σε ταξιανθία στάχεως.

Ακόμα ένα έντονα αρωματικό φυτό είναι η ριζωματώδης, ποώδης πολυετής Μίνθη η πιπερώδης ή Μέντα πιπερίτα (Mentha × piperita), που και αυτή έχει φυτευτεί σε ποικίλες θέσεις, καλύπτοντας χώρους με το ισχυρό ρίζωμά της, ενώ παρουσιάζει και αξιόλογη καλοκαιρινή λιλά χρώματος ανθοφορία.

Από τα ανθόφυτα ξεχωρίζει το ποώδες πολυετές υβριδικό Δελφίνιο (Delphinum hybridum). Είναι ένα από εκείνα που υποστηρίζουν και εντείνουν την αίσθηση του μπλε χρώματος, με τα εντυπωσιακά άνθη του που φέρονται πολλά μαζί σε βοτρυώδεις, όρθιες ταξιανθίες από την άνοιξη μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού.

Μια άλλη κατηγορία φυτών του Μπλε Κήπου περιλαμβάνει τα είδη που λειτουργούν ως εδαφοκαλυπτικά.

Σε αυτά ανήκει και το Γεράνι εντρέσσι (Geranium endressii), το οποίο είναι ποώδες πολυετές, με ημιαειθαλές φύλλωμα και ανοιχτού ροζ χρώματος καλοκαιρινή ανθοφορία.

Φυτό εδαφοκάλυψης είναι επίσης και το πολυετές ποώδες Στάχυς ο βυζαντινός (Stachys byzantina – συν. Stachys lanata), με ημιαειθαλές ασημόγκριζο φύλλωμα και ανοιχτού ροζ – πορφυρού χρώματος άνθη, που εμφανίζονται πάνω σε όρθια ταξιανθία βότρεως, κατά τα τέλη της άνοιξης με αρχές καλοκαιριού.

Τέλος αξίζει να γίνει μνεία και σε ένα ακόμα είδος, στην Γκάουρα ή Οινοθήρα την λιντχαϊμέριο (Gaura lindheimeri – συν. Oenothera lindheimeri), η οποία εμφανίζεται σε διάφορες θέσεις του πάρκου και όχι μόνο στον Μπλε Κήπο. Πρόκειται για ριζωματώδες, ημιξυλώδες – ποώδες και πολυετές φυτό, που ανθίζει συνεχώς από τον Μάιο μέχρι σχεδόν τον Οκτώβριο, παρουσιάζοντας λευκορόδινα λουλούδια σε ταξιανθία βότρεως, πάνω σε ελαφρώς καμπτόμενα ανθοφόρα στελέχη.

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Ο Μαύρος Κήπος

Ο Μαύρος Κήπος είναι ο έβδομος στους έξι. Δεν έχει χωρική συνάφεια με τους λοιπούς Σειριακούς, και για να μπορέσει ο ξεκούραστος πλέον επισκέπτης να τον περιηγηθεί, θα πρέπει να πάρει τον μεγάλο Διαγώνιο Διάδρομο, με κατεύθυνση προς τον νότο.

Αντίθετα για τον αναγνώστη της ‘Καλλιέργειας’, αρκεί να πατήσει εδώ για να βρεθεί εκεί – στο ξεχωριστό αφιέρωμα που κάναμε στον Λευκό και Μαύρο Κήπο του πάρκου.

Τόσο ο επισκέπτης όσο και ο αναγνώστης εικάζουμε πως φλέγεται από την επιθυμία να μάθει τις συσχετίσεις και αυτού του κήπου. Για αυτό χωρίς περιστροφές θα αναφέρουμε πως ο Μαύρος Κήπος συνδέεται με τον μόλυβδο (Plomb), τον Κρόνο (Saturne), το μαύρο χρώμα (Noir), το Σάββατο (Samedi), την θάλασσα (La mer), και με το ένστικτο (Instinct).

Φυσικά δεν μένει παρά να τονίσουμε κατηγορηματικά πως ο Μαύρος Κήπος δεν συσχετίζεται κατά κανέναν τρόπο, σύμφωνα και με την αφήγηση των δημιουργών του, με το επίπεδο των ιατρικών υπηρεσιών του γειτονικού του Ευρωπαϊκού Νοσοκομείου ‘Γεώργιος – ή Ζορζ – Πομπιντού’ (Hôpital Européen Georges-Pompidou), και ούτε πρόκειται να συσχετισθεί στο μεταμοντέρνο ορατό μέλλον.

Το Μοναδικό στον Κόσμο Ηλιακό Ρολόι Σκιάς στον Χρυσό Κήπο
Το Μοναδικό στον Κόσμο Ηλιακό Ρολόι Σκιάς Βρίσκεται στον Χρυσό Κήπο

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Το Παραλήρημα

Συνοψίζοντας και μετα-σκευάζοντας τα διατρέξαντα, θα μπορούσαμε να πούμε πως αναντίρρητα οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν, βρίσκονται στο επίκεντρο της διπολικής αφηγηματικής διάστασής του.

Έτσι, τα παρόντα αφηγηματικά δίπολα ως υλικά και φυτά, φύση και κοινωνία, τεχνοκρατικό και ποιητικό, πραγματικό και φανταστικό, συμβολικό και ουσιώδες, αλχημεία και επιστήμη, είναι εκείνα που πράγματι ξεδιπλώνονται στην εμπειρία του επισκέπτη, ενόσω περνά από τον έναν Σειριακό Κήπο στον άλλο.

Ωστόσο ετούτα τα διπολικά ζεύγη είναι τόσο ζώντα και τόσο απαιτητικά, που τον καλούν εν τέλει να σταθεί και να διαλογισθεί πάνω σε αυτά σε ενεστώτα χρόνο – φέρνοντάς τον ενδεχομένως σε συγγνωστή αμηχανία λόγω άγνοιας.

Για αυτό λοιπόν ίσως δεν θα ήταν καθόλου κακή ιδέα, για την προφύλαξή τους, να απαγορευόταν η είσοδος σε αυτούς τους κήπους όλων εκείνων, που δεν θα διέθεταν έναν μεταμοντέρνο μεταπτυχιακό τίτλο αν όχι στην Μαγεία, τουλάχιστον στην Οιωνοσκοπία ή την Εφηρμοσμένη Μαντική.

Μα έως ότου ληφθεί ένα τέτοιο μέτρο, δεν μπορούμε να αρνηθούμε πως θα πρέπει να συνεχίζουν να προσανατολίζονται οι κάθε λογής και ηλικίας τολμηροί περιπατητές του πάρκου, προς την κατεύθυνση της αέναης έρευνας για την αναζήτησιν όχι φυσικά της εκτός εποχής φιλοσοφικής λίθου, αλλά έστω ενός φουσκωμένου μπαλονιού, ενός εκτός σχεδίου αερόστατου.

Φτάνοντας εάν χρειαστεί ακόμα και μέχρι τον Σείριο.

Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν

Παραπομπές

Με αναφορές στην σάρκα ξεκίνησε, με Παραπομπές στο ψαχνό θα κλείσει αυτό το ελαφρώς εκτετεμένο άρθρο της ‘Καλλιέργειας’, που φέρει επάξια τον τίτλο Οι Σειριακοί Κήποι του Πάρκου Αντρέ Σιτροέν: Από τον Αύγουστο του 1980 και το Earls Court του Λονδίνου οι Pink Floyd ζωντανά με το τραγούδι τους In The Flesh.

Αναπαραγωγή Βίντεο

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on tumblr
Share on reddit
Share on digg
Share on stumbleupon
Μετάβαση στο περιεχόμενο