Η Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου σε Καλλιέργεια Μαρουλιού Σαλάτας
Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου σε Καλλιέργεια Μαρουλιού Σαλάτας

Το ενδιαφέρον για την γεωργική χρήση του Ζεολίθου τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται  ιδιαίτερα αυξημένο.

Και κάτι τέτοιο δικαιολογείται, από το αντίστοιχα ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την αξιοποίηση εκείνου του είδους των φυσικών πόρων που συμβάλλουν στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής – και συνακόλουθα και του γεωργικού εισοδήματος – με το μικρότερο δυνατό περιβαλλοντικό κόστος.

Επιστημονικές έρευνες και μελέτες δείχνουν πως πράγματι ο φυσικός Ζεόλιθος μπορεί να συμβάλλει θετικά προς αυτήν την κατεύθυνση.

Για την ακρίβεια ο Ζεόλιθος τύπου-HEU, δηλαδή ο Κλινοπτιλόλιθος με τον Ευαλανδίτη .

Η γεωργική χρήση του Ζεολίθου αποτελεί και το βασικό αντικείμενο αυτού του άρθρου της ‘Καλλιέργειας’. Οι λοιπές χρήσεις των Ζεολίθων, όπως για παράδειγμα αυτή που αφορά την αύξηση του συλλογικού IQ της συντακτικής της ομάδας, θα αποτελέσουν το αντικείμενο ενός προσεχούς, αυστηρώς εσχατολογικού χαρακτήρα, αφιερώματος.

Πηγές των Φυσικών Ζεολίθων

Ο φυσικός Ζεόλιθος βρίσκεται στους λεγόμενους ζεολιθικούς τόφφους. Ο ζεολιθικός τόφφος δεν είναι τίποτα άλλο παρά το πέτρωμα το οποίο περιέχει τους φυσικούς Ζεολίθους. Το πέτρωμα αυτό αποτελεί το γεωλογικό αποτέλεσμα της ηφαιστειακής δράσης πάνω στο μητρικό υλικό.

Οι ζεολιθικοί τόφφοι μπορεί να περιέχουν έναν ή και περισσότερους του ενός φυσικούς Ζεολίθους.

Οι φυσικοί Ζεόλιθοι μέχρις στιγμής αριθμούν τους 67, εκ των οποίων μόνο 9 έχουν βρεί πεδίο ασφαλούς και παραγωγικής εφαρμογής. Και από αυτούς τους 9 πάλι μόνον δύο, ο Κλινοπτιλόλιθος με τον Ευαλανδίτη, κρίνονται ως οι πλέον κατάλληλοι ώστε να αξιοποιηθούν για γεωργική χρήση.

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ζεολιθικών Πετρωμάτων Κατάλληλων για Γεωργική Χρήση

Η γεωργική αξιοποίηση και χρήση του Ζεολίθου τύπου-HEU γίνεται στην βάση ορισμένων ποιοτικού χαρακτήρα γνωρισμάτων των ζεολιθικών τόφφων.

Αυτά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα μπορούν να ομαδοποιηθούν σε δύο βασικές κατηγορίες: η πρώτη περιλαμβάνει εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που είναι αναγκαία – και τα οποία καθιστούν τους φυσικούς Ζεολίθους κατάλληλους για πλήθος γεωργικών εφαρμογών.

Η δεύτερη περιλαμβάνει εκείνα τα γνωρίσματα που αυξάνουν την ποιότητα των ζεολιθικών ορυκτών και για αυτόν τον λόγο είναι επιθυμητά

Αναγκαία Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ζεολίθων

Τα αναγκαία γνωρίσματα που πρέπει να εμφανίζει ένας ζεολιθικός τόφφος, για να κριθεί κατάλληλος για χρήση στην γεωργία περιλαμβάνουν:

  • Την ολοσχερή απουσία Ζεολίθων ινώδους μορφής (όπως π.χ. του εριονίτη, μορντενίτη, μαζζίτη και μεσόλιθου)
  • Την απουσία από το περιέχον κοίτασμα άλλων επίσης ινώδους μορφής ορυκτών
  • Την περιεκτικότητα του κοιτάσματος σε Ζεόλιθο τύπου-HEU (δηλαδή Ευαλανδίτη και Κλινοπτιλόλιθου) σε ποσότητα μεγαλύτερη από το 80% κ.β.
  • Την ολοσχερή απουσία από το κοίτασμα διογκούμενων αργιλικών ορυκτών για την αποτροπή ποζολανικής δράσης
  • Την περιεκτικότητα ορυκτών της αργίλου σε ποσοστό ≤20% κ.β.
  • Την περιεκτικότητα των μικροπορώδων ορυκτών, δηλαδή του Ζεολίθου τύπου-HEU, των αργιλικών ορυκτών καθώς και του μαραμαρυγία, σε ποσοστό ≥86%
  • Την περιεκτικότητα των μη μικροπορώδων ορυκτών (χαλαζίας, χριστοβαλίτης, τριδυμίτης, οπάλιος, αλκαλιούχοι-άστριοι και πλαγιόκλαστα) σε ποσοστό ≤14%
  • Την συγκέντρωση των κύριων στοιχείων, των ιχνοστοιχείων καθώς και των ραδιονουκλιδίων σε ποσότητες τέτοιες, ώστε αυτά να μην υπερβαίνουν τις Μέγιστες Επιτρεπτές Τιμές, όπως καθορίζονται από τις εκάστοτε νομοθεσίες

Εάν έστω και ένα από αυτά τα στοιχεία λείπει, τότε η γεωργική χρήση του Ζεολίθου που περιέχεται σε αυτόν τον τόφφο, είναι απαγορευτική.

Επιθυμητά Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ζεολίθων

Μεταξύ των επιθυμητών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του ζεολιθικού τόφφου, που αυξάνουν την αξία του Ζεολίθου και τον καθιστούν κατάλληλο για γεωργική χρήση, περιλαμβάνονται:

  • Η μεγαλύτερη των 170 meq/100g Εναλλακτική Ικανότητα των Κατιόντων του (C.E.C.)
  • Η συγκέντρωση των βιοδιαθέσιμων μακροστοιχείων και ιχνοστοιχείων εντός της κρυσταλλικής δομής αντί της συγκέντρωσης στην επιφάνεια των κρυστάλλων του Ζεολίθου
  • Η μικρότερη του 1% βιοδιαθεσιμότητα των μακροστοιχείων καθώς και των ιχνοστοιχείων
  • Η παρουσία των K, Ca, Mg and Na ως κύριων ιοντοεναλλακτικών στοιχείων

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου ως Υπόστρωμα Ανάπτυξης Μοσχευμάτων Παχυφύτων
Η Χρήση του Ζεολίθου ως Υπόστρωμα Ανάπτυξης Μοσχευμάτων Παχυφύτων

Ο Φυσικός Ζεόλιθος Τύπου-HEU

Η πλέον κατάλληλη μορφή για την γεωργική αξιοποίηση και χρήση του Ζεολίθου – όπως αναφέρθηκε και παραπάνω – είναι κυρίως εκείνη του τύπου-HEU, δηλαδή του Κλινοπτιλόλιθου με τον Ευαλανδίτη. Αυτή η μορφή των ζεολιθικών ορυκτών χαρακτηρίζεται από: 

  • Το μικροπορώδες και μεσοπορώδες που δημιουργούν οι Οκταμελείς και Δεκαμελείς δακτύλιοι του κρυσταλλικού τους πλέγματος
  • Την μέση ως επί το πλείστον σύστασή τους, αφού ο λόγος Si/Al κυμαίνεται μεταξύ 3 και 5

Και τα δύο αυτά στοιχεία αντανακλούν συγκεκριμένες ιδιότητες, όπως το μέγεθος των διαθέσιμων χώρων, που επηρεάζει την προσρόφηση και εκρόφηση των μορίων ή η αναλογία του Πυριτίου προς το Αλουμίνιο, που σχετίζεται με την ιοντοεναλλακτική ικανότητα των ορυκτών αλλά και την ικανότητα προσρόφησης πολικών μορίων.

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Ποιοτική Διαβάθμιση του Φυσικού Ζεολίθου

Ανάλογα με την περιεκτικότητα των ζεολιθικών τόφφων σε Κλινοπτιλόλιθο και Ευλανδίτη, οι Ζεόλιθοι διακρίνονται σε:

  • Φτωχής Ποιότητας, όταν ο Ζεόλιθος τύπου-HEU περιέχεται σε ποσοστό μικρότερο από 55%
  • Χαμηλής Ποιότητας, όταν ο Ζεόλιθος τύπου-HEU περιέχεται σε ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 56 και 65%
  • Μέτριας Ποιότητας, όταν ο Ζεόλιθος τύπου-HEU περιέχεται σε ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 66 και 75%
  • Υψηλής Ποιότητας, όταν ο Ζεόλιθος τύπου-HEU περιέχεται σε ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 76 και 85%
  • Πολύ Υψηλής Ποιότητας, όταν ο Ζεόλιθος τύπου-HEU περιέχεται σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 85%

Κατάλληλοι και επιθυμητοί για γεωργικές χρήσεις Ζεόλιθοι είναι εκείνοι που χαρακτηρίζονται ως Υψηλής και Πολύ Υψηλής Ποιότητας.

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Η Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Τα ζεολιθικά ορυκτά τύπου-HEU, και τα φυσικά προϊόντα που προέρχονται από αυτά, μπορούν να αξιοποιηθούν σε πολλούς τομείς, συντελεστές, καθώς και φάσεις της γεωργικής παραγωγής. Κάτι τέτοιο είναι δυνατό, διότι η γεωργική χρήση του Ζεολίθου, αποφέρει αξιοσημείωτα αποτελέσματα σε σχέση με το έδαφος, την άρδευση, την λίπανση και την φυτοπροστασία, όπως και με τις αποδόσεις των καλλιεργούμενων φυτών.

Και όλα αυτά εν πολλοίς οφείλονται:

  • Στο μικροπορώδες και μεσοπορώδες των Ζεολίθων τύπου-HEU, που μπορεί να φτάσει μέχρι το 50% των αφυδατωμένων ορυκτών τους
  • Στην υψηλή ιοντοεναλλακτική ικανότητα τους
  • Στην εκλεκτική δέσμευση βαρέων μετάλλων και κατιόντων
  • Στην υψηλή περιεκτικότητα των Ζεολίθων τύπου-HEU σε οξείδια του πυριτίου και του αλουμινίου

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Σύγκριση Φυταρίων Πανσέ, σε Εδαφικό μείγμα με & χωρίς Ζεόλιθο. Το Αριστερό Φυτό Πανσέ, σε Εδαφικό μείγμα με Ζεόλιθο έχει Πλουσιότερο Ριζικό Σύστημα.
Το Αριστερό Φυτό Πανσέ, σε Εδαφικό μείγμα με Ζεόλιθο έχει Πλουσιότερο Ριζικό Σύστημα

Η Επίδραση των Φυσικών Ζεολίθων στο Έδαφος

Η προσθήκη φυσικού Ζεολίθου στο έδαφος βελτιώνει τα φυσικά και χημικά χαρακτηριστικά του. Πιο συγκεκριμένα:

  • Σταθεροποιεί και αυξάνει τις ωφέλιμες εδαφικές συσσωματώσεις
  • Βελτιώνει την συνεκτικότητα των ελαφρών εδαφών και χαλαρώνει την υφή των βαριών
  • Αυξάνει την ιοντοεναλλακτική ικανότητα του εδάφους και του εδαφικού διαλύματος
  • Τείνει να ρυθμίζει προς το ουδέτερο το εδαφικό pH
  • Συμβάλλει στην απορρύπανση των εδαφών μέσω της δέσμευσης βαρέων μετάλλων, τοξινών και ραδιονουκλιδίων
  • Αυξάνει την γονιμότητα των εδαφών

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Η Επίδραση των Φυσικών Ζεολίθων στην Άρδευση των Καλλιεργειών

Η χρήση του φυσικού Ζεολίθου στον τομέα της άρδευσης των καλλιεργειών, έχει ως αποτέλεσμα την εξοικονόμιση του παρεχόμενου ύδατος και την αποτελεσματικότερη χρήση του. Πιο συγκεκριμένα:

  • Βελτιώνει την δυνατότητα συγκράτησης στο έδαφος του παρεχόμενου νερού, ιδίως στα αμμώδη εδάφη
  • Αποδίδει σταδιακά το αποθηκευμένο νερό στα καλλιεργούμενα φυτά
  • Αποδίδει άμεσα το αποθηκευμένο νερό στα φυτά, σε συνθήκες υδατικής καταπόνησης

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Η Επίδραση των Φυσικών Ζεολίθων στην Λίπανση των Καλλιεργειών

Οι Ζεόλιθοι τύπου-HEU ασκούν ευεργετική επίδραση ως προς την ποσοτική και ποιοτική λίπανση των καλλιεργούμενων φυτών. Πιο συγκεκριμένα:

  • Εφαρμοζόμενοι στο έδαφος, συγκρατούν και δεν επιτρέπουν την απόπλυση των θρεπτικών στοιχείων
  • Αποδίδουν σταδιακά τα θρεπτικά στοιχεία στα φυτά
  • Μπορούν να συμβάλουν στην μείωση των παρεχόμενων ποσοτήτων λιπασμάτων στις καλλιέργειες
  • Μετέχοντας στην σύνθεση ειδικών λιπασμάτων, αποδίδουν επίσης σταδιακά τα αναγκαία για τα φυτά θρεπτικά στοιχεία

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Η Επίδραση των Φυσικών Ζεολίθων στην Φυτοπροστασία

Η γεωργική χρήση του Ζεολίθου, παρουσιάζει εξαιρετικά ενδιαφέρουσα φυτοπροστατευτική δράση έναντι μιας σειράς φυτοπαθογόνων παρασίτων και φυσιολογικών ασθενειών.

  • Η υψηλή περιεκτικότητά του σε οξείδια του πυριτίου και του αλουμινίου, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα των φυτών έναντι πλήθους φυτοπαρασίτων
  • Καταπολεμά σε αξιοσημείωτο βαθμό ορισμένα φυτοπαθογόνα που ευθύνονται για την εκδήλωση σηψηρριζιών στα φυτά, όταν εφαρμόζεται στο έδαφος με ριζοπότισμα
  • Καταπολεμά σε αξιοσημείωτο βαθμό ορισμένους μύκητες και έντομα, όταν εφαρμόζεται στο φύλλωμα με ψέκασμα
  • Μετέχοντας στην σύνθεση ειδικών βιολογικών σκευασμάτων αυξάνει την φυτοπροστατευτική των δράση έναντι μυκητολογικών προσβολών των φυτών
  • Προστατεύει σε αξιοσημείωτο βαθμό τα καλλιεργούμενα φυτά από ηλιοεγκαύματα καθώς και από τον παγετό, όταν εφαρμόζεται στο φύλλωμα με ψέκασμα

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου σε Πειραματική Καλλιέργεια Τομάτας - Institute of Sustainable Irrigated Agriculture, Tatura - Victoria, Australia
Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου σε Πειραματική Καλλιέργεια Τομάτας - Institute of Sustainable Irrigated Agriculture, Tatura - Victoria, Australia

Η Επίδραση των Φυσικών Ζεολίθων στις Καλλιέργειες

Η γεωργική χρήση του Ζεολίθου, αξιολογούμενη και στα πεδία της απόδοσης και της βελτίωσης των ποιοτικών χαρακτηριστικών των παραγώμενων προϊόντων, κρίνεται δικαιολογημένη. Με την υπόσχεση από πλευράς της συντακτικής ομάδας της ‘Καλλιέργειας’ για ένα ακόμα εξειδικευμένο άρθρο (ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι), σχετικά με την χρήση του Ζεολίθου στις επιμέρους Καλλιέργειες, εδώ αναφέρεται πως:

  • Η προσθήκη του φυσικού Ζεολίθου στο έδαφος και σε ποσότητες από 500 έως 3000 kg στο στρέμμα, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της απόδοσης – αναλόγως των συνθηκών και της καλλιέργειας – από 17 έως και 95%
  • Η παρατηρούμενη βελτίωση των ποιοτικών χαρακτηριστικών των παραγώμενων γεωργικών προϊόντων, μπορεί να κυμανθεί μεταξύ 4 και 46%

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Παραπομπές

Τις Παραπομπές ενός ακόμα εξαντλητικά κατατοπιστικότατου άρθρου της ‘Καλλιέργειας’, που φέρει υπερηφάνως τον τίτλο Η Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου, κάνει αντιστοίχως υπερηφάνως το πετρωμένο μουσικό σύνολο The Rolling Stones με το τραγούδι του μέγιστου Willie Dixon ‘Little Red Rooster’.

play_circle_filled
pause_circle_filled
The Rolling Stones – Little Red Rooster
volume_down
volume_up
volume_off
  1. Andronikashvili, T. G., Urushadze, T. F., Kordzakhia, T. N., & Eprikashvili, L. G. (2010). New fertilizers of prolonged action on the basis of natural zeolites. Annals of Agrarian Science, 8(3).
  2. Auerbach, S. M., Carrado, K. A., & Dutta, P. K. (2003). Handbook of Zeolite Science and Technology. Boca Raton, FL: CRC Press.
  3. Bish, D. L., & Ming, D. W. (2001). Natural Zeolites: Occurrence, Properties, Applications. De Gruyter.
  4. Filippidis, A. (2010). Environmental, industrial and agricultural applications of Hellenic Natural Zeolite. Hellenic Journal of Geosciences, (45), 91-100.
  5. Reháková, M., Čuvanová, S., Dzivák, M., Rimár, J., & Gaval’ová, Z. (2004). Agricultural and agrochemical uses of natural zeolite of the clinoptilolite type. Current Opinion in Solid State and Materials Science, 8(6), 397-404.

Γεωργική Χρήση του Ζεολίθου

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται δικαιώματα τρίτων, είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on tumblr
Share on reddit
Share on digg
Share on stumbleupon

Πλοήγηση

Close Menu
Skip to content