Γιακαράντα - Τα Πορφυρά-ιώδη Άνθη του Δέντρου
Γιακαράντα - Τα Πορφυρά-λιλά Άνθη του Δέντρου

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Η Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) είναι μια φτέρη με κορμό και μια λεβάντα δέντρο, θα μπορούσε να πει κάποιος ο οποίος πάντοτε δυσκολεύεται να γράψει μια εισαγωγή της προκοπής.

Ευτυχώς η συντακτική ομάδα της ‘Καλλιέργειας’ δεν φημίζεται για τέτοιου είδους προβλήματα και συνεπώς μπορεί να εισάγει τον αδημονούντα αναγνώστη κατευθείαν στο θέμα που δεν είναι άλλο από την γνωριμία με την Γιακαράντα καθώς και με τις δυνατότητες αξιοποίησης αυτού του εξαιρετικών ιδιοτήτων δέντρου.

Διακτινιζόμενη λοιπόν παραδίδει το κείμενο και μεταφέρεται σύσσωμη  στον κήπο προκειμένου να φυτεύσει μίαν ακόμα Γιακαράντα.

Γιακαράντα Καταγωγή

Γιακαράντα - Χάρτης Καταγωγής
Jacaranda mimosifolia (Γιακαράντα) - Χάρτης Καταγωγής

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Αυτοφυής Γιακαράντα σε ένα Βραζιλιάνικο Τοπίο
Αυτοφυής Γιακαράντα σε ένα Βραζιλιάνικο Τοπίο

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Σύντομη Περιγραφή

Βοτανική ονομασία

Jacaranda mimosifolia D. Don (Ιακαράνδη η μιμηλήφυλλος)

Συνώνυμα

Jacaranda acutifolia

Κοινή ονομασία

Γιακαράντα, Τζακαράντα, Μπλέ Γιακαράντα, Μπλέ Τζακαράντα

Γενικά χαρακτηριστικά

Τύπος φυλλώματος: Φυλλοβόλλο

Μορφή: Δέντρο με μονό κορμό και κόμη ωοειδή

Υφή φυλλώματος: Λεπτή

Ύψος: 8-15 m

Διάμετρος: 15-20 m 

Ρυθμός ανάπτυξης: Γρήγορος

Περίοδος άνθισης: Ιούλιος – Σεπτέμβριος

Περίοδος καρποφορίας: Καλοκαίρι – Φθινόπωρο

Σχήματα και χρώματα

Χρώμα φλοιού: Γκριζωπό-καφετί

Φύλλα: Σύνθετα, δις πτεροσχιδή

Χρώμα φυλλώματος: Πράσινο

Χρώμα φύλλων το φθινόπωρο: Πράσινο

Σχήμα λουλουδιών: Σωληνοειδή

Χρώμα λουλουδιών: Λευκό

Καρπός: Καφέ κάψα

Φύτευση

Τύπος εδάφους: Άριστης αποστράγγισης, αμμώδες, πηλώδες

Εδαφικό pH: 5.5-8

Πότισμα: Κανονικό

Έκθεση: Ήλιος

Αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες: −4 °C

Χρήσεις

Μόνο, σε ομάδες, σε κήπους, πάρκα, πλατείες, πεζοδρόμια

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα Λευκή και Μπλέ στην Πόλη Gympie - Αυστραλία
Γιακαράντα Λευκή και Μπλέ στην Πόλη Gympie - Αυστραλία

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Ετυμολογία

Ετυμολογία του ονόματος του γένους: Το όνομα του γένους Jacaranda είναι η Νεολατινική εκδοχή της λέξης ‘jakara’na’, λέξη με την οποία οι αυτόχθονες Νοτιοαμερικάνοι Tupi ονόμαζαν το δέντρο. Η σημασία της είναι ‘ευώδες’, ‘αρωματικό’, ‘ευωδιαστό’ και περιγράφει εύστοχα την αρωματική ανθοφορία της Γιακαράντας. Η λέξη πέρασε στους Πορτογάλους κονκισταδόρες, αυτοί την εισήγαγαν στην πορτογαλική γλώσσα και από εκεί την πήρε ο Γάλλος βοτανολόγος Antoine Laurent de Jussieu (1748 -1836) – της μεγάλης οικογένειας φυσιοδιφών και βοτανολόγων Jussieu – βαφτίζοντας επίσημα το γένος, το μακρινό 1818.

Ετυμολογία του ονόματος του είδους: Το όνομα του είδους mimosifolia είναι επίσης
Νεολατινική αλλά σύνθετη λέξη, αποτελούμενη από τις ‘Mimosa’ και ‘folia’. Προφανώς η λέξη ‘Mimosa’ αναφέρεται στο ομώνυμο γένος φυτών και η λέξη ‘folia’ – όχι απολύτως προφανώς – είναι ο πληθυντικός της Λατινικής λέξης ‘folium’, που προέρχεται από την Αρχαία Ελληνική ‘φύλλον’, που με την σειρά της προέρχεται από την Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ‘bʰolh₃yom’ και σημαίνει απλώς ‘φύλλα’. Συνεπώς mimosifolia σημαίνει κυριολεκτικά ‘φύλλα Μιμόζας’ αλλά καθιερώθηκε να αποδίδεται ως ‘φύλλα σαν της Μιμόζας’. Και πραγματικά τα φύλλα της Γιακαράντας μοιάζουν με τα φύλλα της Μιμόζας και όχι, για παράδειγμα, με τα φύλλα της Μπανάνας.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Καταγωγή & Προσδόκιμο Ζωής

Καταγωγή: Η Γιακαράντα είναι δέντρο των υποτροπικών και τροπικών περιοχών της Νότιας Αμερικής. Το λίκνο της εντοπίζεται στην Βολιβία και στην Αργεντινή, όπου αυτοφυείς πληθυσμοί της απαντώνται σε υψόμετρο από 500 έως 2400 m. Στις τροπικές περιοχές φύεται κυρίως στα υψίπεδα ενώ στις υποτροπικές σε χαμηλότερο υψόμετρο καθώς είναι φυτό ευαίσθητο στο ψύχος. Η απόλυτη ελάχιστη θερμοκρασία στις φυσικές οικοθέσεις της είναι 5 °C ενώ η μέση μηνιαία ανώτερη 34 °C.

Προσδόκιμο Ζωής: Η Γιακαράντα, φυτευόμενη στο κατάλληλο εδαφοκλιματικό περιβάλλον, βλέπει τις δεκαετίες να περνούν και φθάνει εν πλήρη δόξα στην ηλικία των 150 έως 200 χρόνων.  

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Μορφολογικά Στοιχεία

Η Γιακαράντα είναι ένα πολυετές φυλλοβόλο ή ημιαειθαλές δέντρο  αποτελούμενο – κυρίως – από έναν κορμό και βλαστούς ανοικτούς, μέτρια διακλαδισμένους. Το σχήμα της είναι αρχικά στρογγυλό αλλά καθώς μεγαλώνει το δέντρο γίνεται πεπλατυσμένο σφαιρικό – ημισφαιρικό.

Η κόμη της είναι λεπτής υφής, αραιή και ασύμμετρη με ακανόνιστο περίγραμμα. Την περίοδο της ανθοφορίας, και σε αυτό το φυτό η κόμη εξαφανίζεται κυριολεκτικά κάτω από το πλήθος των λουλουδιών.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Η Γιακαράντα σε Πλήρη Άνθιση
Η Γιακαράντα με Πλήρως Ανοικτά Ά νθη

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Βοτανική Περιγραφή

Ο κορμός της Γιακαράντας είναι παχύς και ευθύς. Καλύπτεται από λεπτό γκριζωπό-καφέ φλοιό, ο οποίος αρχικά είναι λείος αλλά μεγαλώνοντας το δέντρο γίνεται τραχύς, με αβαθείς αυλακώσεις.

Οι ώριμοι βλαστοί της Γιακαράντας βγαίνουν προς όλες τις κατευθύνσεις είναι μέτρια διακλαδισμένοι και έχουν χρώμα  γκρί-καστανωπό ενώ οι νεαροί βλαστοί, που είναι λεπτοί, είναι χρώματος ανοικτού καφεκόκκινου.

Τα φύλλα διατάσσονται κατ’ εναλλαγήν, το μήκος τους κυμαίνεται μεταξύ 25 και 45 cm και είναι σύνθετα, δις πτεροσχιδή. Το κάθε σύνθετο φύλλο αποτελείται από 13 έως 31 φυλλάρια και κάθε φυλλάριο από 10 έως 41 μικρότερα. Το σχήμα των μικρότερων φυλλαρίων είναι επιμήκες έως επιμήκες-ελλειψοειδές, το χρώμα τους είναι πράσινο, ενώ έχουν μήκος από 3 έως 12 mm και πλάτος από 1 έως 4 mm. 

Τα σωληνοειδούς σχήματος άνθη είναι ερμαφρόδιτα. Το εκπληκτικό χρώμα τους ποικίλει ως προς την απόχρωση του μπλε – άλλοτε είναι μπλε-μωβ, κάποιες φορές λιλά-μωβ και κάποιες άλλες μπλέ της λεβάντας. Τα λουλούδια φέρονται πάνω σε όρθιες τερματικές ταξιανθίες βότρεως, των οποίων το μήκος φθάνει μέχρι τα 45 cm, ενώ το μέγεθος κάθε ξεχωριστού λουλουδιού κυμαίνεται ως προς το μήκος από 2,4 έως 5,2 cm και ως προς το πλάτος μεταξύ 0,7 έως 1,2 cm.

Η επικονίαση πραγματοποιείται με τα έντομα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται φυσικά και εκείνα τα συμπαθέστατα αρθρόποδα – οι μέλισσες – που επιμένουν παραδόξως να παράγουν μέλι, ανεξαρτήτως προσφοράς και ζήτησης. 

Και αφού ολοκληρώσουν το έργο τους στο δέντρο οι μελισσούλες, έπειτα εμφανίζεται ο καρπός της Γιακαράντας, που είναι κάψα σφαιρικού-πεπλατυσμένου σχήματος, μήκους 3,2 έως 5,8 cm και πλάτους 4 έως 6 cm. Μέσα στην κάψα περικλείονται οι αντωοειδούς σχήματος σπόροι, μήκους 5 έως 6 mm και πλάτους 4 έως 4,5 mm, οι οποίοι έχουν πτερύγια.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Φύτευση

Θερμοκρασία: Η Γιακαράντα δεν αντέχει τις χαμηλές θερμοκρασίες και τον παγετό. Οι ελάχιστες θερμοκρασίες, που αποτελούν και το κατώτερο όριο αντοχής της, κυμαίνονται μεταξύ -1 και -4 °C.

Βέβαια τα πλήρως εγκατεστημένα δέντρα, μπορούν για μικρό χρονικό διάστημα να αντεπεξέλθουν θερμοκρασίες -5 έως -7 °C, με ζημιές διαχειρίσιμες.  

Με τις υψηλές θερμοκρασίες η συμπεριφορά του φυτού είναι εξαιρετική. Η AHS κατατάσει το φυτό στις ζώνες 6-11 και πράγματι, θερμοκρασίες που συχνά φτάνουν τους 40 °C δεν έχουν καμιά αρνητική επίδραση στο φυτό.  

Αξίζει να σημειωθεί, πως για την πλούσια ανθοφορία του δέντρου συμβάλλουν τόσο ο σχετικά κρύος χειμώνας όσο και η σχετικά θερμή άνοιξη. Έτσι εξηγείται και η – πολλές φορές – ανύπαρκτη ή σπάνια ανθοφορία του δέντρου, όταν φυτεύεται σε χαμηλό υψόμετρο ή κοντά στην θάλασσα στους τροπικούς.

Έδαφος και pHΕξαιρετικό εδαφικό πορώδες και ανεμπόδιστη κυκλοφορία του αέρα στην ριζόσφαιρα αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την φύτευση και ανάπτυξη του δέντρου. Και ο λόγος είναι πως δεν αντέχει καθόλου στα βαριά πηλώδη εδάφη καθώς και σε εκείνα που νεροκρατούν. Συνεπώς συνιστάται να φυτεύεται η Γιακαράντα σε εκείνα που είναι ελαφρά έως μέτριας υφής και  διαθέτουν άριστη αποστράγγιση. Το βάθος και η γονιμότητα του εδάφους δεν φαίνεται να την επηρρεάζουν. Και πράγματι, στις φυσικές οικοθέσεις της αναπτύσσεται χωρίς προβλήματα τόσο σε φτωχά όσο και σε ρηχά, μικρού βάθους εδάφη. Ως προς το pH αντέχει και αναπτύσσεται σε ένα μεγάλο εύρος τιμών μεταξύ 5,5 και 8. Ωστόσο προτιμά τα ελαφρώς όξινα έως ουδέτερης αντίδρασης εδάφη με τιμές που κυμαίνονται από 6,5 μέχρι και 7.

Έκθεση: Η Γιακαράντα φυτεύεται σε θέσεις πλήρους έκθεσης στον ήλιο.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα - Η Βοτρυώδης Ταξιανθία του Δέντρου
Γιακαράντα - Η Βοτρυώδης Ταξιανθία του Δέντρου

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Φροντίδα

Λίπανση: Η λίπανση της Γιακαράντας πραγματοποιείται από τις αρχές της άνοιξης μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού. Γίνεται χρήση ενός πλήρους λιπάσματος που περιέχει τα κύρια στοιχεία N-P-K σε αναλογία 1: 1: 1 (10-10-10). Η χορήγηση γίνεται είτε άπαξ, εφόσον είναι ελεγχόμενης αποδέσμευσης, είτε σε δόσεις με συχνότητα 1 ανά 20 έως 30 ημέρες. Η ενδεικτική συνολική ποσότητα χορήγησης για τα ενήλικα δέντρα είναι 350 έως 700 gr. Το 1/3 της ποσότητας δίδεται με την πρώτη εφαρμογή. Μετά τις αρχές του καλοκαιριού δεν γίνεται καμμία άλλη εφαρμογή λίπανσης.

Άρδευση: Η Γιακαράντα στις φυσικές οικοθέσεις της αναπτύσσεται σε περιβάλλοντα με μέση ετήσια βροχόπτωση από 600 έως 2000 mm. Βέβαια, σε περιοχές με κλιματικό τύπο ερήμου αντέχει ακόμα χαμηλότερα ετήσια ύψη βροχής που κυμαίνονται μεταξύ 350 με 430 mm. Συνεπώς έχει ελάχιστες απαιτήσεις σε νερό και εφόσον εγκατασταθεί μπορεί να αντεπεξέλθει χωρίς πρόβλημα μακρές περιόδους ξηρασίας. Ωστόσο εκεί που υπάρχει η δυνατότητα άρδευσης συνιστάται να ποτίζεται όταν το έδαφος σε βάθος 5 έως 8 cm έχει στεγνώσει.

Κλάδεμα: Γενικά το συστηματικό κλάδεμα είναι αναγκαίο για το φυτό, ιδίως κατά τα πρώτα 10 με 15 χρόνια της ζωής του. Το κλάδεμα της Γιακαράντας σε αυτήν την περίοδο αποσκοπεί κυρίως στην ορθή διαμόρφωση ενός ‘σκελετού’ που θα υποστηρίξει την ανάπτυξη του δέντρου στα κατοπινά χρόνια. Αλλά και μετά από αυτό το στάδιο, πάλι πρέπει να πραγματοποιείται το κλάδεμα σε ετήσια βάση, τόσο για την προαγωγή της ανθοφορίας όσο και για την αφαίρεση γηρασμένων και προβληματικών βραχιόνων και κλάδων. Όμως περισσότερα στοιχεία για το κλάδεμα της Γιακαράντας, θα βρεί ο υπομονετικός αναγνώστης σε ένα μελλοντικό αφιέρωμα, το οποίο δεσμευόμαστε πως θα κάνουμε – με την καταξιωθείσα πλέον (α) συνέπεια που μας διακρίνει – με αυτό αποκλειστικά το θέμα.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Η Γιακαράντα την Περίοδο της Πλήρους Ανθοφορίας
Η Γιακαράντα την Περίοδο της Πλήρους Ανθοφορίας

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Φυτοπροστασία

Η Γιακαράντα στην πράξη δεν αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα από εχθρούς και ασθένειες. Είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό δέντρο και σπάνια προσβάλλεται από παράσιτα. Βέβαια ορισμένα από τα τελευταία διαφωνούν.

Εχθροί: Στους εχθρούς της έχουν την τιμή να συμπεριλαμβάνονται, η Λιριόμυζα της Γιακαράντας Phytoliriomyza jacarandae, η Μαύρη Αφίδα Των Κουκιών ή Μελίγκρα Aphis fabae, το κοκκοειδές Insignorthezia insignis καθώς και οι ψευδόκοκκοι Nipaecoccus viridis και Planococcus kenyae.

Με την χρήση των κατάλληλων εντομοκτόνων η αντιμετώπισή τους είναι σχετικά εύκολη – εξαιρουμένης της Λιριόμυζας. Οι πληθυσμοί της Λιριόμυζας της Γιακαράντας ελέγχονται δύσκολα. 

Ασθένειες: Οι σηψιρριζίες που οφείλονται στον μύκητα Armillaria heimii είναι η σοβαρότερη – αν και όχι συχνή – ασθένεια της Γιακαράντας. Εκδηλώνεται κυρίως σε εδάφη που δεν στραγγίζουν και η αντιμετώπισή της – ακόμα και με χημικά σκευάσματα – είναι εξαιρετικά δύσκολη.

Ζιζάνια: Το σοβαρότερο ζιζάνιο είναι το είδος Κουσκούτας Cuscuta cassytoides. Δεν προσβάλλει συχνά την Γιακαράντα αλλά όταν το κάνει δεν εννοεί να την αφήσει ήσυχη. Η αντιμετώπισή της είναι – και σε αυτήν την περίπτωση – εξαιρετικά δύσκολη.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Ποικιλίες

Παρόλο που είναι αρκετά διαδεδομένο είδος, ελάχιστες ποικιλίες της Γιακαράντας έχουν δημιουργηθεί.

Από αυτές οι πιο σημαντικές είναι:

  • Jacaranda mimosifolia ‘Alba’
  • Jacaranda mimosifolia ‘Sakai01’

Η πρώτη, η ‘Alba’ είναι η πολύ γνωστή ποικιλία Γιακαράντας με τα λευκά άνθη . Η δεύτερη η ‘Sakai01’ είναι νέα ποικιλία και πολύ μικρότερων διαστάσεων από το τυπικό είδος. Μπορεί να διαμορφωθεί τόσο σε δέντρο όσο και σε θάμνο, ενώ έχει πορφυρού χρώματος άνθη.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Θεραπευτική Χρήση

Εθνοβοτανική: Σχεδόν όλα τα φυτικά μέρη της Γιακαράντας χρησιμοποιούνται με διάφορες μορφές στην παραδοσιακή ιατρική πολλών λαών. Ειδικότερα χορηγούνται για την θεραπεία της νευραλγίας και των κιρσών και γενικότερα κατά των μολύνσεων.

Φαρμακευτική: Οι έρευνες δικαίωσαν την παραδοσιακή χρήση του φυτού. Η Γιακαράντα έχει αντιβιοτικές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες και στην σύγχρονη φαρμακευτική χρησιμοποιείται κατά των βακτηριακών μολύνσεων, της γονόρροιας και της σύφιλλης. Ειδικά για την αντιμετώπιση της τελευταίας, η συμβολή της είναι μεγάλη εάν αναλογιστεί κανείς πως περίπου 1 στους 3 ανθρώπους είναι αλλεργικός στην πενικιλλίνη.

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα - Τα Δις Πτεροσχιδή Φύλλα του Δέντρου
Γιακαράντα - Τα Δις Πτεροσχιδή Φύλλα του Δέντρου

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Χρήση στον Κήπο & στο Τοπίο

Η Γιακαράντα χρησιμοποιείται ως καλλωπιστικό φυτό, χάρις στο πανάλαφρο φύλλωμά της, στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα φόρμα που μπορεί να έχει και φυσικά χάρις στην πλούσια ανθοφορία της, η οποία κάτω από ιδανικές συνθήκες διαρκεί από 50 έως 60 ημέρες.

Εξειδικεύοντας θα μπορούσε να ειπωθεί πως η Γιακαράντα αξιοποιείται:

  • Ως δέντρο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος φυτευόμενο μόνο του
  • Σε εν σειρά φυτεύσεις μεγάλου πλάτους πεζοδρομίων
  • Σε ομαδικές φυτεύσεις κήπων και τοπίου
  • Ως δέντρο ξηροτοπίων
  • Σε φυτεύσεις παραθαλάσσιων περιοχών αρκεί να προστατεύεται από τα αλατοσταγονίδια
  • Σε αστικές φυτεύσεις, διότι αντέχει το εξαιρετικά επιβαρυμένο περιβάλλον των πόλεων – όπως απεδείχθει στην Αθήνα για παράδειγμα, την ηρωική εποχή της αιθαλομίχλης και των συναφών αέριων ρύπων της ατμόσφαιρας

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) – Περιγραφή, Φροντίδα και Χρήση

Γιακαράντα (Jacaranda mimosifolia) - Παραπομπές

Τις παραπομπές της Γιακαράντας με την νοτιοαμερικάνικη καταγωγή, παρουσιάζει το εξαίρετο Βολιβιανό συγκρότημα Rumillajta με το τραγούδι Mallku’.

  1. Nawaz, G., Hameed, A., & Gulzar, T. (2013). Jacaranda mimosifolia and Allamanda cathartica: Phytotherapeutic potential, antioxidant potential and chemical composition. Saarbrücken: LAP LAMBERT Academic Publishing.
  2. Perry, F., & Hay, R. (1982). Guide to tropical and subtropical plants. South Melbourne, Australia: Sun Books.
  3. Whistler, W. A. (2000). Tropical ornamentals: A guide. Portland, Or: Timber Press.

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται δικαιώματα τρίτων, είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

ΦΡΕΣΚΑ ΑΡΘΡΑ

Close Menu
Skip to content