Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) τα Φύλλα του Φυτού
Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) τα Φύλλα του Φυτού

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Περιγραφή & Χρήση

Ο Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) είναι αυτήν την φορά ο επίτιμος στραγγαλιστής καλεσμένος της «Καλλιέργειας».

Ένας στραγγαλιστής με δύο πρόσωπα, αφού ως φυτό εσωτερικού χώρου, δείχνει μονάχα την καλοκάγαθη και ελαφρώς κλαίουσα καλλωπιστική πλευρά του, και ως εκ τούτου μπορεί να ξεγελάσει τον ανυποψίαστο φίλο του πράσινου σχετικά με την πραγματική ιδιοσυγκρασία του, ενώ αντιθέτως στην φυσική του κατάσταση, δείχνει την έτερη πλευρά του, αφού ξεδιπλώνει όλα τα άγρια και επιθετικά επιβιωτικά ταλέντα που χαρακτηρίζουν σε μεγάλο βαθμό το σόι του – δηλαδή το Γένος Ficus – και συνίστανται στον μέχρι πνιγμού εκείνων από τα δέντρα, επάνω στα οποία ως ημι-επίφυτο τυχαίνει να κάνει τα πρώτα του βήματα στην ζωή.

Αλλά ας μην προκαταβάλουμε τον αναγνώστη.

Ας τον αφήσουμε να γνωρίσει καλύτερα αυτόν τον πλανητικά διαδεδομένο καλλωπιστικό στραγγαλιστή – έχοντας όμως για κάθε ενδεχόμενο μαζί του και μιαν επαναληπτική καραμπίνα ικανού διαμετρήματος ή έστω ένα απλό μπαζούκας.

Ιδιαιτέρως εντυπωσιακής παρουσίας δέντρο Φίκου Μπέντζαμιν σε πάρκο.

Δέντρο Ficus benjamina στο Νησί Molokai - © Forest and Kim Starr, Starr Environmental, Bugwood.org
Δέντρο Ficus benjamina στο Νησί Molokai - © Forest and Kim Starr, Starr Environmental, Bugwood.org
Share on print
Τυπωθήτω | Print

Φίκος Μπέντζαμιν Καταγωγή

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Χάρτης Καταγωγής
Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Χάρτης Καταγωγής

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Σύντομη Περιγραφή

Οικογένεια: Moraceae

Γένος: Ficus  

Βοτανική Ονομασία: Ficus benjamina L.

Κοινή Ονομασία: Φίκος Μπέντζαμιν, Φίκος Βενιαμίν, Μπενζαμίνη

Γενικά Χαρακτηριστικά

Διατήρηση Φυλλώματος

Αειθαλές

Μορφή

Δέντρο Σφαιρικού Σχήματος

Υφή Φυλλώματος

Λεπτή

Ρυθμός Ανάπτυξης

Γρήγορος / (Εσωτερικός Χώρος) Μέσος

Περίοδος Άνθησης (Τροπικούς)

Οκτώβριος – Ιανουάριος

Περίοδος Καρποφορίας

Οκτώβριος – Ιανουάριος

Ύψος

15-30 m / Εσωτερικά: 0,90-3 m

Διάμετρος

18-30 m / Εσωτερικά: 0,90-3 m

Σχήματα και Χρώματα

Σχήμα Φύλλων

Ωοειδές

Χρώμα Φυλλώματος

Πράσινο

Χρώμα Φύλλων Φθινόπωρου

Πράσινο

Σχήμα Λουλουδιών

Συκόνιο

Χρώμα Λουλουδιών

Πράσινο

Καρπός

Σύκο – Αχαίνιο

Φύτευση

Έδαφος: Άριστης αποστράγγισης, αμμώδες, πηλώδες, αργιλώδες

Εδαφικό pH: 5,5-8,1

Πότισμα: Μέτριο

Έκθεση: Ήλιος. Ημισκιά, Σκιά

Αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες: −1,1 °C (USDA Hardiness zone 10a)

Χρήσεις

Μόνο, σε πάρκα, σε κήπους, ως μπονσάι καθώς και σε γλάστρες και ζαρντινιέρες εσωτερικών και εξωτερικών χώρων

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Ficus benjamina, Κοντινό στα Φύλλα - © Forest and Kim Starr, Starr Environmental, Bugwood.org
Ficus benjamina, Κοντινό στα Φύλλα - © Forest and Kim Starr, Starr Environmental, Bugwood.org

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Ετυμολογία

Ετυμολογία του Ονόματος του Γένους

Με μεγάλη χαρά και ανυπόκριτο ενθουσιασμό, παραπέμπουμε τον ακαταπόνητο αναγνώστη της «Καλλιέργειας» στον Φίκο Λυράτα, ώστε να βρει εκεί αυτό που δεν υπάρχει εδώ και δεν είναι άλλο από την ετυμολόγηση της λέξης του γένους Ficus.

Ετυμολογία του Ονόματος του Είδους

Το όνομα του είδους benjamina ενέχει μιαν ισχυρή δόση σουρεαλισμού, διότι παραπέμπει σε μια ρητίνη, στην ρητίνη Βενζοΐνη, η οποία δεν περιέχεται στο δέντρο.

Απεναντίας, η ρητίνη Βενζοΐνη ή για την ακρίβεια η βαλσαμική Βενζοΐνη, δηλαδή το ρητινώδες εξίδρωμα ή ο οπός Βενζοΐνης, έχει ως αποκλειστική πηγή της τον φλοιό διαφόρων ειδών δέντρων του γένους Styrax, και κυρίως του είδους Styrax benzoin – μολονότι ακόμα και σε αυτά η χημική ένωση Βενζοΐνη είναι απούσα, αν και παρασκευάζεται εργαστηριακά με την συμβολή πράγματι της βενζοϊκής ρητίνης.

Συνεπώς θα μπορούσε να ειπωθεί πως, ενώ το όνομα του είδους benjamina αποτελεί ένα λαμπρό παράδειγμα επιστημονικού σουρεαλισμού, ταυτόχρονα αποτελεί και ένα απτό παράδειγμα παντελώς αποτυχημένης βοτανικά ονοματοδοσίας – ένα παράδειγμα προς αποφυγή

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Καταγωγή & Προσδόκιμο Ζωής

Καταγωγή

Το λίκνο του Φίκου Μπέντζαμιν εντοπίζεται σε εκείνη την περιοχή του πλανήτη, που περιλαμβάνει τμήμα της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Ωκεανίας.

Συγκεκριμένα ως γενέθλιος τόπος του φυτού αναφέρονται οι τροπικές περιοχές της Ινδίας, η Μαλαισία, η Μαλαϊκή Χερσόνησος (Νότια Ταϊλάνδη, Μιανμάρ), οι Φιλιππίνες, η Αυστραλία, (Βόρεια Επικράτεια Αυστραλίας, Κουίνσλαντ), και οι Νήσοι του Σολομώντος.

Εκεί αναπτύσσεται σε αρχέγονα ή διαταραγμένα τροπικά και υγρά μεικτά δάση, καθώς και σε εκείνα όπου κυριαρχούν είδη που ανήκουν στην οικογένεια Dipterocarpaceae.

Οι φυσικές οικοθέσεις του δέντρου ποικίλουν, αφού μπορεί να βρεθούν πληθυσμοί του σε διάφορα περιβάλλοντα, από απρόσιτες περιοχές της καρδιάς των δασών έως και κοντά σε χωριά, και από βραχώδεις εκτάσεις έως και παρόχθιες ποταμών και ρυακιών, και σε ποικίλους εδαφικούς τύπους με αμμώδη έως και ασβεστολιθικά εδάφη.

Ως προς το υψόμετρο, το δέντρο απαντάται από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι και τα 1400 m.

Προσδόκιμο Ζωής

Ο Φίκος Μπέντζαμιν ζει από 40 έως 150 χρόνια, μια επίδοση αρκετά ικανοποιητική για όποιον εκ των φίλων του δέντρου επενδύει στην μακροβιότητά του – δεν ξέρουμε βέβαια την γνώμη του ίδιου του δέντρου επί του ζητήματος.

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Τοπιοτεχνικά Γνωρίσματα

Ο Φίκος Μπέντζαμιν είναι μεγάλου μεγέθους και γρήγορου ρυθμού ανάπτυξης αειθαλές δέντρο, που όταν αναπτύσσεται ελεύθερα φτάνει σε ύψος τα 30 m, ενώ στην καλλιέργεια περίπου τα 20 m.

Διαθέτει πολύ ισχυρό ριζικό σύστημα, αποτελείται συνήθως από έναν κορμό, τα κλαδιά του είναι ημι-κρεμάμενα, η δε κόμη του είναι συμμετρική, σφαιρική – ημισφαιρική, η οποία γίνεται πλατύτερη με την ηλικία, έχοντας  μάλλον ακανόνιστο περίγραμμα, και φύλλωμα λεπτής υφής και πυκνό.

Ως φυτό εσωτερικού χώρου έχει θαμνώδη ή δενδρώδη εμφάνιση, είναι επίσημου, φορμαλιστικού ύφους, ενώ και οι διαστάσεις του είναι σημαντικά μικρότερες, αφού φτάνει μέχρι τα 3 m σε ύψος και περίπου το 1 σε διάμετρο.

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Συκόνια & Φύλλα Ficus benjamina
Συκόνια & Φύλλα Ficus benjamina

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Βοτανική Περιγραφή

Ρίζα

Ο Φίκος Μπέντζαμιν έχει δυο ειδών ριζικά συστήματα:

  • Το τυπικό υπόγειο των φυτών
  • Και το υπέργειο

Το υπέργειο συγκροτείται από εναέριες ρίζες, οι οποίες είναι όπως κάθε επιφύτου, βλαστογενείς.

Αυτές οι ρίζες είναι οι πρώτες που βγάζει ο Μπέντζαμιν, καθώς συνήθως φυτρώνει επάνω στα κλαδιά άλλων δέντρων.  

Έχοντας θετικό γεωτροπισμό κατευθύνονται προς το έδαφος, και όταν φτάσουν εκεί σχηματίζουν αρκετά γρήγορα παχύτερες υπόγειες ρίζες, οι οποίες τροφοδοτούν με θρεπτικά στοιχεία το φυτό, παρέχοντάς του διατροφικό πλεονέκτημα έναντι του ξενιστή του.

Ταυτόχρονα, τα εναέρια τμήματα των ριζών, περισφίγγουν όλο και περισσότερο τον κορμό του ξενιστή μη επιτρέποντας την περαιτέρω ανάπτυξη αυτού, ενώ με την ανάπτυξη του δικού τους φυλλώματος, σκεπάζουν κυριολεκτικά το φύλλωμα του άλλου.

Εν τέλει ο κληθείς φυτο-ιατροδικαστής θα αποφανθεί πως ο ξενιστής δεν πέθανε από ερωτική απογοήτευση, αλλά από πνιγμό – απόρροια στραγγαλισμού του από τον Φίκο Μπέντζαμιν.

Κορμός

Ο κορμός του Μπέντζαμιν έχει διάμετρο που κυμαίνεται μεταξύ 30 και 60 cm, υπολογισμένη στο 1 m περίπου από το έδαφος. Περιβάλλεται από φλοιό, ο οποίος είναι λεπτός και λείος, χρώματος γκρι ή ανοιχτού-γκρι.

Βραχίονες και Βλαστοί

Οι κύριοι βραχίονες του δέντρου έχουν γκρι χρώμα, και την ικανότητα να παράγουν εναέριες ρίζες, οι οποίες μπορούν να μετατραπούν σε νέους κορμούς.

Τα κλαδιά είναι ημι-κρεμάμενα και γκρίζου χρώματος, ενώ οι νεαροί βλαστοί είναι λείοι, λεπτοί, διαμέτρου 0,9 έως 2,4 mm, με συμπαγή μεσογονάτια διαστήματα και χρώμα αρχικά κοκκινωπό-καφέ, που με την πάροδο του χρόνου καθώς ξυλοποιούνται γίνεται σκούρο-καφέ.

Φύλλα

Τα φύλλα είναι απλά, λεία, έντονου πράσινου χρώματος, το σχήμα τους είναι κυρίως ωοειδές αλλά συχνά και λογχοειδές ή πλατύ – ελλειψοειδές, οι δε διαστάσεις τους κυμαίνονται μεταξύ 3,6 και 12,5 cm ως προς το μήκος, και 1,5 με 6 cm ως προς το πλάτος.

Διατάσσονται κατ’ εναλλαγήν πάνω στους βλαστούς, με τους οποίους τα συνδέει μίσχος μήκους 5 έως 30 mm και διαμέτρου 0,7 έως 1,5 mm, ο οποίος είναι προσαξονικά αυλακωτός και έχει μόνιμο περίδερμα.

Η βάση του ελάσματος είναι στρογγυλεμένη προς σφηνοειδής και κάποιες φορές καρδιόσχημη, τα περιθώρια ακέραια, ενώ η κορυφή του είναι σχετικά βραχεία και οξύληκτη. Στην προσαξονική επιφάνεια του ελάσματος διακρίνονται οι κυστόλιθοι, και οι κηρώδεις αδένες είναι είτε απόντες είτε παρόντες στη βάση του κεντρικού νεύρου, στο τμήμα που συνδέεται με τον μίσχο.

Εκατέρωθεν του κεντρικού νεύρου βρίσκονται 8 έως 10 σχεδόν ισαπέχοντα μεταξύ τους δευτερεύοντα νεύρα, τα οποία αναστομώνονται κοντά στα περιθώρια, ενώ είναι εμφανείς και οι τριτεύουσες νευρώσεις.

Τα παράφυλλα είναι 2, μη-μόνιμα, μεμβρανώδη, και άτριχα, έχουν λογχοειδές σχήμα και μήκος 8 έως 20 mm. 

Άνθη

Τα σύκα ή συκόνια (υπανθόδια) είναι μια ιδιαίτερης μορφής ταξιανθία και όχι ο βοτανικός καρπός του δέντρου.

Εντός τους φέρονται τα άνθη (ανθίδια), τα οποία είναι 3 ειδών, περιλαμβάνοντας αφενός τα άρρενα και αφετέρου τα θήλεα βραχύστηλα και μακρόστηλα – όλα άτριχα.

Τα άρρενα ανθίδια είναι ολιγάριθμα, φέρονται πάνω σε κοντό ποδίσκο, έχουνε έναν στήμονα πάνω σε σχετικά μακρύ νήμα, και περιβάλλονται από συσσέπαλο τρίλοβο ή τετράλοβο κάλυκα, με λοβούς πλατιά ωοειδείς.

Τα θήλεα μακρόστηλα ανθίδια δεν φέρονται πάνω σε ποδίσκο, έχουν στήλο βραχύ και καμπύλο (πλευρικό) με στίγμα διευρυμένο, και περιβάλλονται από συσσέπαλο τρίλοβο κάλυκα, με λοβούς σπατουλοειδείς.

Τα θήλεα βραχύστηλα ανθίδια (άγονα) είναι πλήθος, κάποιες φορές έχουν ποδίσκο και κάποιες άλλες όχι, έχουν στήλο βραχύ και καμπύλο (πλευρικό), και περιβάλλονται από συσσέπαλο τρίλοβο, τετράλοβο ή/και πεντάλοβο κάλυκα, με λοβούς στενώς σπατουλοειδείς.

Επικονίαση

Ο φυσικός επικονιαστής του Φίκου Μπέντζαμιν είναι η σφήκα Eupristina koningsbergeri.

Καρπός

Τα συκόνια, που ενώνονται απευθείας με την ανθοδόχη, φύονται στις μασχάλες των φύλλων, μονά ή συνηθέστερα σε ζεύγη.

Έχουν σφαιρικό – ωοειδές ή ελλειψοειδές σχήμα, κάποιες φορές και αχλαδόμορφο, το δε χρώμα τους είναι αρχικά πράσινο και κατόπιν  μοβ, κίτρινο, κόκκινο, ή σκούρο κόκκινο όταν είναι ώριμα, με δυσδιάκριτα προεξέχοντα στρογγυλεμένα λευκά στίγματα στην επιφάνεια.

Το μέγεθός τους ποικίλει, έχοντας διαστάσεις 0,7 έως 1 cm πλάτος και 0,8 έως 1,5 cm μήκος.

Ακόμα, τα συκόνια περικλείουν 2 έως 3 ανισομεγέθη μόνιμα βράκτια στην βάση, πλάτους 0,5-1,5 mm τα οποία έχουν σχήμα ημισελήνου και είναι άτριχα, ενώ η περιοχή της οστιόλης περικλείεται από άλλα 3 λεπτά, επίπεδα και λεία επικαλυπτόμενα βράκτια, ελαφρώς υπερυψωμένα, πλάτους 1,5 έως 2 mm.

Εντός των συκονίων φέρονται οι πραγματικοί βοτανικοί καρποί, τα αχαίνια, που έχουν ωοειδές – νεφροειδές σχήμα, ενώ είναι βραχύτερα από τον παραμένοντα στύλο.

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Κλίμα και Έδαφος

Ο Φίκος Μπέντζαμιν αναπτύσσεται σε ένα ευρύ κλιματικό φάσμα και σε διάφορα εδαφικά περιβάλλοντα. Σε σχέση με τους κλιματικούς τύπους αναφέρονται οι κάτωθι:

  • Af – Ισημερινό τροπικό κλίμα
  • Am – Κλίμα τροπικών μουσώνων
  • Aw – Τροπικό υγρό και ξηρό κλίμα
  • Cf – Υγρά ήπια κλίματα
  • Cs – Μεσογειακά κλίματα
  • Cw – Κλίματα υπό την επιρροή των μουσώνων

(Κλιματική Ταξινόμηση Κέππεν-Γκάιγκερ)

Θερμοκρασία

Ο Φίκος Μπέντζαμιν προσαρμόζεται σε ένα μεγάλο θερμοκρασιακά εύρος. Ωστόσο Αχίλλειος πτέρνα του είναι οι χαμηλές θερμοκρασίες αφού το κατώτερο όριο αντοχής του είναι μόλις οι -1,1 °C.

Λίγο πιο κάτω από αυτήν την ελάχιστη τιμή είναι δυνατόν, εφόσον εκδηλωθεί όψιμος παγετός, να υποστεί βλάβες το δέντρο, που εκδηλώνονται με τραυματισμό ή νέκρωση των βλαστών και έντονη φυλλόπτωση.

Θα ανακάμψει βέβαια, ωστόσο σε πολύ ψυχρούς χειμώνες, κινδυνεύει ακόμα και με καθολική νέκρωση.

Με τις υψηλές και τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες δεν αντιμετωπίζει το παραμικρό πρόβλημα, αφού στις φυσικές οικοθέσεις του αντεπεξέρχεται τον θερμότερο μήνα του έτους που μπορεί να έχει μέση μέγιστη θερμοκρασία κυμαινόμενη από 28 μέχρι και τους 49 °C.

Έδαφος και pH

Όπως με τις υψηλές θερμοκρασίες έτσι και με τους τύπους του εδάφους, το δέντρο δεν αντιμετωπίζει το παραμικρό πρόβλημα στο βαθμό που η αποστράγγισή τους είναι άριστη.

Εξάλλου, πέρα από την ημιεπιφυτική συμπεριφορά του είναι και ένα εξαίρετο λιθόφυτο, έχοντας την ικανότητα να ριζώσει ακόμα και πάνω σε βράχο.

Ωστόσο ευδοκιμεί σε γόνιμα πηλοαμμώδη ή αμμοπηλώδη εδάφη, που διατηρούν την αναγκαία υγρασία και είναι από όξινα μέχρι αλκαλικά, δηλαδή με τιμές pH από 5,5 έως 8,1, αλλά έχοντας ως άριστες εκείνες που βρίσκονται μεταξύ 6 και 6,5.

Έκθεση

Το δέντρο φυτευόμενο στο έδαφος, αντέχει κάθε είδους έκθεση, από θέσεις πλήρους ηλιοφάνειας μέχρι θέσεις πλήρως σκιασμένες.

Όμως ως φυτό εσωτερικού χώρου, είναι προτιμότερο να αποφεύγεται η άμεση έκθεση στις ηλιακές ακτίνες και να προκρίνεται η τοποθέτηση εκεί όπου το φως είναι διάχυτο.

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Εχθροί & Ασθένειες

Μολονότι ρωμαλέο δέντρο και ο Μπέντζαμιν έχει τις αδύναμες πλευρές του, καθότι ευαίσθητος σε ορισμένους εχθρούς και παθογόνα. Σπάνια βέβαια θα κινδυνεύσει από αυτά ολόκληρο το φυτό, ωστόσο ενδέχεται να περάσει μια δοκιμασία τόσο το ίδιο όσο και οι θαυμαστές του.

Εχθροί

Αμέσως πιο κάτω καταγράφονται οι σημαντικότεροι εχθροί του Ficus benjamina.

Διάφορα Έντομα
  • Euwallacea fornicatus Eichhoff sensu lato
  • Euwallacea kuroshio
  • Josephiella microcarpae
  • Horidiplosis ficifolii
  • Megaplatypus mutatus
  • Opogona sacchari
  • Psacothea hilaris
  • Singhiella simplex (Αλευρώδης του Φίκου)
  • Trilocha varians
Αφίδες
  • Toxoptera aurantii
  • Greenidea ficicola
Θρίπες
  • Gynaikothrips ficorum
  • Gynaikothrips garitacambroneroi
  • Gynaikothrips uzeli
  • Thrips palmi
Κοκκοειδή
  • Aonidiella citrina
  • Ceroplastes ceriferus
  • Ceroplastes floridensis
  • Ceroplastes rusci
  • Chysomphalus pinnulifer
  • Icerya seychellarum
  • lschnaspis longirostris
  • Parasaissetia nigra
  • Paratachardina pseudolobata
  • Paratachardina silvestri
  • Fiorinia phantasma
Ψευδόκοκκοι
  • Ripersiella hibisci
Ακάρεα
  • Eutetranychus orientalis
Νηματώδεις
  • Aphelenchoides sp.
  • Meloidogyne incognita
  • Meloidogyne javanica
  • Meloidogyne arenaria

Με την χρήση των κατάλληλων εντομοκτόνων και ακαρεοκτόνων, η αντιμετώπισή τους είναι από ικανοποιητική έως δύσκολη, εκτός από τους νηματώδεις, οι οποίοι δύσκολα ελέγχονται.

Ασθένειες

Μετά τους εχθρούς ακολουθεί η καταγραφή των ασθενειών.

Μύκητες
  • Glomerella colletotrichum (Αθράκνωση)
  • Phomopsis sp.
Βακτήρια
  • Xanthomonas campestris (Βακτηριακή Κηλίδωση)

Με την χρήση των κατάλληλων μυκητοκτόνων η αντιμετώπιση των πρώτων είναι από ικανοποιητική έως δύσκολη, ενώ οι βακτηριώσεις του φυτού ελέγχονται εξαιρετικά δύσκολα.

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Τοξικότητα & Αλλεργιογόνος Δράση

Τοξικότητα

Ο Ficus benjamina είναι μέτρια τοξικό δέντρο. Όλα τα φυτικά μέρη του είδους εμπεριέχουν τον γαλακτώδη οπό, το κόμμι ή λάτεξ, στην σύνθεση του οποίου μετέχουν τοξικές ουσίες όπως οι φουροκουμαρίνες (ή φουρανοκουμαρίνες), τα ψωραλένια και το ένζυμο φικίνη (ή φικαϊνη).

Η κατάποση φυτικών μερών ενδέχεται να προκαλέσει γαστρεντερικά προβλήματα, ενώ η επαφή του δέρματος με τον οπό μπορεί να προκαλέσει μικρού χρονικού διαστήματος ερεθισμό.

Συνεπώς το φυτό είναι τοξικό για τα κατοικίδια (γάτες, σκύλους) και τα εσταβλισμένα (άλογα) – για τα ελευθέρας βοσκής ωστόσο (π.χ. αλιγάτορες) δεν έχουμε ιδέα.

Αλλεργιογόνος Δράση

Οι επιδόσεις του Φίκου Μπέντζαμιν ως αλλεργιογόνο εσωτερικών χώρων, είναι σαφώς ανώτερες από την τοξικότητά του, για αυτό και θεωρείται, αμέσως μετά την σκόνη και τα κατοικίδια, ο τρίτος σημαντικότερος αλλεργιογόνος παράγοντας.

Άτομα ευαίσθητα στο λάτεξ θα εκδηλώσουν αλλεργικά συμπτώματα, τα οποία συνήθως περιλαμβάνουν ρινοεπιπεφυκίτιδα και αλλεργικό άσθμα, χωρίς να αποκλείεται και το αλλεργικό αναφυλακτικό σοκ, και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει το φυτό να κοσμεί εσωτερικούς χώρους, όπου εκείνα διαβιούν ή εργάζονται.

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Ποικιλίες

Ως εξαιρετικά διαδεδομένο φυτό που είναι, δεκάδες ποικιλίες του Φίκου Μπέντζαμιν είναι διαθέσιμες. Οι περισσότερες από αυτές διαφέρουν στο μέγεθος, όπως οι ποικιλία ‘Too Little‘ που προσφέρεται ιδιαίτερα για την δημιουργία Φίκων μπονζάι, καθώς και στο σχήμα ή την απόχρωση των φύλλων.

Ποικιλίες Φίκου Μπέντζαμιν

Ορισμένες από τις σημαντικότερες είναι οι ακόλουθες:

  • Ficus benjamina ‘Danielle’
  • Ficus benjamina ‘Naomi’
  • Ficus benjamina ‘Exotica’
  • Ficus benjamina ‘Golden King’
  • Ficus benjamina ‘Starlight’
  • Ficus benjamina ‘Too Little’
  • Ficus benjamina ‘Variegata’

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση

Εντυπωσιακός Κορμός & Βραχίονες Δέντρου Ficus benjamina - © Luana Vargas, Desert Botanical Garden, Bugwood.org
Εντυπωσιακός Κορμός & Βραχίονες Δέντρου Ficus benjamina - © Luana Vargas, Desert Botanical Garden, Bugwood.org

Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) - Χρήσεις

Ο Φίκος Μπέντζαμιν ανήκει σε εκείνη την κατηγορία των φυτών που χρησιμοποιήθηκαν από τον άνθρωπο για σκοπούς πρακτικούς, θεραπευτικούς, και εσχάτως για καλλωπιστικούς.

Αμέσως πιο κάτω θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε όλες του αυτές τις χρήσεις όσο το δυνατόν πιο συμπυκνωμένα – γιατί κάποτε πρέπει να ολοκληρώσουμε και ετούτο το άρθρο

Βιοτεχνική & Βιομηχανική

Αν και το ξύλο του Φίκου δεν θεωρείται υψηλής ποιότητας εντούτοις αξιοποιείται στις οικοδομές, για την δημιουργία καλουπιών και προσωρινών κατασκευών, όπως και στην κυτιοποιία, στην ξυλουργική και επιπλοποιία, για την παραγωγή τελάρων φρούτων, μικρών οικιακών αντικειμένων, καθώς και συρταριών.

Ακόμα ο εσωτερικός φλοιός του δέντρου χρησιμοποιείται για την παρασκευή σκοινιού καλής ποιότητας

Οικολογική

Στα κατεστραμμένα ή υποβαθμισμένα τροπικά δάση, ο Μπέντζαμιν είναι ένα από τα βασικά δέντρα που φυτεύεται σε αυτά, λειτουργώντας ως πρόδρομο είδος για την γρήγορη αποκατάσταση των (όπως στην Ταϊλάνδη).

Εξάλλου το ίδιο το δέντρο, με την παραγωγή καρπών, δίνει τροφή σε πλήθος πουλιών, (όπως τα περιστέρια Ptilinopus superbus, P. Magnificus, P. Perlatus, P. Iozonus, Ducula spilorrhoa, και D. rufigaster) αλλά και νυχτερίδων.

Εθνοβοτανική

Οι απαρχές της εθνοβοτανικής χρήσης του δέντρου χάνονται στα βάθη των αιώνων. Για να μην χαθούμε και εμείς θα αναφέρουμε επιγραμματικά πως:

  • Ο εσωτερικός φλοιός χρησιμοποιείται για την κατασκευή σκοινιού
  • Χυμός που προέρχεται από την επεξεργασία των φύλλων λειτουργεί ως φυσικό εντομοαπωθητικό ψύλλων και κοριών
  • Νέοι βλαστοί, που τοποθετούνται κάτω από τα κρεβάτια, λειτουργούνε γενικώς ως εντομοαπωθητικά
  • Το ξύλο χρησιμοποιείται ως καύσιμη ύλη
  • Φλοιός που τυλίγεται με χόρτα, μαζί με την ταξιανθία της μπανάνας (Musa x paradisiaca) και σπόρους ρυζιού (Oryza sativa), δίνεται ως ζωοτροφή στα θηλυκά βοοειδή για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος της αποβολής
  • Θεραπευτικά χρησιμοποιούνται σχεδόν όλα τα φυτικά μέρη για την αντιμετώπιση ρευματισμών, ηπατικών παθήσεων, κεφαλαλγιών, καθώς και ως επουλωτικά πληγών

Καλλωπιστική

Καλλωπιστικά ο Φίκος Μπέντζαμιν αξιοποιείται τόσο ως φυτό εσωτερικών χώρων, όσο και στον κήπο και στο τοπίο.

Και ενώ για την πρώτη μορφή αξιοποίησης δεν μπορούμε να μιλάμε για κακή χρήση, παρά μόνον με όρους λίγο ως πολύ αισθητικής, για την δεύτερη δικαιούμαστε σαφώς όχι μόνο να αναφερόμαστε σε κακή χρήση αλλά ακόμα και σε καταστρεπτική.

Και δεν πρόκειται για σχήμα λόγου, αλλά για ένα γεγονός που αφορά μια πραγματικότητα η οποία επιμένει να αγνοεί βασικά χαρακτηριστικά του δέντρου, όπως σε αυτήν την περίπτωση το ισχυρότατο υπόγειο ριζικό του σύστημα.

Έτσι, χωρίς να λαμβάνεται υπόψιν αλλά και να εφαρμόζεται στην πράξη η δέουσα απόσταση ασφαλείας από κτίσματα και κοινωφελείς υποδομές, για τον εξωραϊσμό αστικών κέντρων και οικιστικών περιοχών, κύρια των τροπικών, φυτεύεται πράγματι ο Μπέντζαμιν, με σκοπό την ταχεία δημιουργία δενδροστοιχιών ή περιοχών σκίασης, δίπλα σε κτίσματα ή κοντά σε υποδομές.

Το αποτέλεσμα είναι η μερική ή πλήρης καταστροφή των (θεμέλια, δρόμοι, πεζοδρόμια, αρδευτικό και αποχετευτικό δίκτυο) και η ανάλογη οικονομική ζημία σε επίπεδο προϋπολογισμών και δαπανών για την αποκατάσταση ή επανακατασκευή τους.

Χρήση ως Φυτό Εσωτερικού Χώρου

Αποτελώντας ήδη ένα από τα πλέον δημοφιλή φυτά πρασίνου εσωτερικών χώρων χάρις στην εμφάνιση και αντοχή του, είδε την φήμη του να εκτοξεύεται μετά την συμπερίληψή του στα φυτά – καθαριστές της ατμόσφαιρας, της περίφημης έρευνας της NASA.

Πράγματι, ο Ficus benjamina είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός  για τον καθαρισμό των τοξινών του αέρα (φορμαλδεΰδης, ξυλενίου και τολουολίου) εμπλουτίζοντας ταυτόχρονα τους χώρους με οξυγόνο.

Βέβαια για να φέρει σε πέρας ένα τέτοιο έργο χρειάζεται η τοποθέτηση τουλάχιστον 1 φυτού του ανά 20 με 25 m².

Χρήση στον Κήπο και στο Τοπίο

Στην κηποτεχνία και στην αρχιτεκτονική του τοπίου ο Φίκος Μπέντζαμιν αξιοποιείται:

  • Ως κλαδευόμενο δέντρο ιδιαίτερου κάλλους, φυτευόμενο μόνο του και σε απόσταση τουλάχιστον 15 m από κτίσματα και υποδομές
  • Σε περιοχές που δεν αφθονεί το νερό άρδευσης
  • Για την δημιουργία φορμαλιστικού (κλαδευόμενου) φυτικού φράχτη
  • Σε συνδυασμό με άλλα καλλωπιστικά φυτά, όπως για παράδειγμα με Φάτσιες (Fatsia japonica), Μονστέρες (Monstera deliciosa), Διφενμπάχιες (Dieffenbachia seguine) και Σεφλέρες (Schefflera arboricola)

Παραπομπές

Τις Παραπομπές ενός ακόμα συνοπτικότατου άρθρου που φέρει τον ολοσχερώς πρωτότυπο τίτλο Φίκος Μπέντζαμιν (Ficus benjamina) – Περιγραφή & Χρήση παρουσιάζει ο Rakesh Chaurasia, ο περίφημος Ινδός δεξιοτέχνης του Ινδικού φλάουτου bansuri, με το ορχηστρικό Raag Bhairavi – Dhun.

Αναπαραγωγή Βίντεο

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on tumblr
Share on reddit
Share on digg
Share on stumbleupon
Μετάβαση στο περιεχόμενο