Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας - Τα Άνθη του Επεμβατικού Φυτού Lantana camara
Τα Άνθη του Επεμβατικού Φυτού Lantana camara

Η Εισβολικότητα της ορθόκλαδης Λαντάνας αντισταθμίζει εν πολλοίς τον καλλωπιστικό χαρακτήρα του φυτού. Όπου χάρις σε αυτήν την απεχθή επεμβατική ικανότητά της έχει καταστήσει τον εαυτό της ένα σοβαρότατο πρόβλημα σε πλείστες περιοχές του πλανήτη που έχουν δοκιμαστεί από την χωροκατακτητική της δεινότητα.

Οι συνέπειες της τέτοιας δράσης της είναι πολλές και αγγίζουν πλήθος τομέων οικονομικού, αγροτικού, οικολογικού, περιβαλλοντικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος. Για όλα αυτά θα γίνει λόγος στην συνέχεια, ωστόσο δεν μπορεί παρά να τεθεί σε αυτό το σημείο ως ψόγος η αναγόρευση της Lantana camara από την Διεθνή Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN), ως ένα από τα 100 επιβλαβέστερα ζιζάνια παγκοσμίως.

Βέβαια, αποτελεί ευτύχημα πως τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες στείρες καλλωπιστικές ποικιλίες του φυτού είναι διαθέσιμες – ωστόσο αυτό δεν αναιρεί την τρέχουσα πραγματικότητα καθώς και την επιβαρυμένη εισβολικά Ιστορία του.

Υ.Γ.

Συνεπείς στην ασυνέπεια των εξαγγελιών μας διαψεύδουμε δια του παρόντος την δέσμευσή μας πως δεν θα δημοσιευθεί σχετικά σύντομα ένα αφιέρωμα στην δυσάρεστη και ενοχλητική εισβολική πλευρά του φυτού.

Αλλά ὦ φίλε αναγνώστη μην καθησυχάζεσαι, μιας που δεν καθησυχάζουμε: διότι σύσσωμη η συντακτική ομάδα της «Καλλιέργειας» εξαγγέλλει από αυτό εδώ το βήμα την ισχυρότατη δέσμευσή της για ένα επιπλέον αφιέρωμα στην διαχείριση και καταπολέμηση της ορθόκλαδης Λαντάνας ως ζιζανίου, επίσης σχετικά σύντομα.

Πράγμα που προσφέρει στα μέλη της συντακτικής ομάδας της «Καλλιέργειας» την ευκαιρία για στοχασμό πάνω στην έννοια του χρόνου και την πρόσληψη του από τον άνθρωπο – ακόμα κι αν ο τελευταίος δύναται να αποτελεί το χείριστο στοχαστικά δείγμα ως φεῦ, μέλος της προαναφερθείσας συντακτικής ομάδας.

Η μεγάλη προσαρμοστικότητα της ορθόκλαδης Λαντάνας της επιτρέπει να εισβάλει σε ποικίλα περιβάλλοντα που διαφέρουν αρκετά μεταξύ τους.

Προσβολή από Ορθόκλαδη Λαντάνα Βραχώδους & Ανεμόπληκτης Κορυφής-© Forest and Kim Starr, Starr Environmental, Bugwood.org
Προσβολή από Ορθόκλαδη Λαντάνα Βραχώδους & Ανεμόπληκτης Κορυφής-© Forest and Kim Starr, Starr Environmental, Bugwood.org
Τυπωθήτω | Print

Ιστορία Εισαγωγής της Lantana camara στον Παλαιό Κόσμο & Αλλού

Έπειτα από την κολοσσιαίας σημασίας ανακάλυψη της συντομότερης (;) θαλάσσιας διαδρομής από την Ευρώπη προς την Κίνα και την Ινδία -έργο του μέγιστου εξερευνητή και θαλασσοπόρου Χριστόφορου Κολόμβου, του Δομήνικου και της Σουζάνας, το γένος Φονταρόσσα– και την ατυχή παρεμβολή της Αμερικάνικης ηπείρου, από την τελευταία εισήχθη πλήθος νέων φυτικών και άλλων ειδών στον Παλαιό Κόσμο.

Ένα από αυτά ήταν και η ορθόκλαδη Λαντάνα, για την οποία πιστεύεται ευρέως πως την έφεραν στην Ευρώπη, μάλλον από την Ολλανδική Βραζιλία του καιρού της Ολλανδοί εξερευνητές, την 4η δεκαετία του 16ου αιώνα ΚΕ (ίσως το 1636).

Το φυτό έκτοτε καλλιεργήθηκε συστηματικά σε θερμοκήπια, και χάρις στην άφθονη και ελκυστική ανθοφορία του διαδόθηκε τόσο στην υπόλοιπη Ευρώπη όσο και στην Ασία και στην Ωκεανία για αμιγώς καλλωπιστικούς σκοπούς.

Μα επειδή καμιά δουλειά δεν είναι ντροπή (;;), η Lantana camara αξιοποιώντας στα νέα περιβάλλοντα της ευνοϊκές συνθήκες που βρήκε, εργάσθηκε ακάματα για να εξαπλωθεί περαιτέρω αυτοβούλως, καθιστώντας εντέλει το είδος της ένα από τα πιο επιτυχημένα ζιζάνια όλων των εποχών.

Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Αυστραλία, Πληγείσα Πλαγιά από την Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας
Αυστραλία, Πληγείσα Πλαγιά από την Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας

Ταξινομικά Στοιχεία & Γενετικό Υπόβαθρο της Lantana camara

Αν και είναι λίγα τα είδη του γένους Λαντάνα που εισήχθηκαν, βελτιώθηκαν και καλλιεργήθηκαν στην Ευρώπη γνωρίζοντας κατόπιν πλανητική διάδοση, αντιθέτως δεν είναι λίγες οι ποικιλίες του είδους Lantana camara που δέχτηκαν παρόμοιες μεταχειρίσεις και γνώρισαν αντίστοιχες διαδρομές.

Έτσι δεν αποτελεί καθόλου παράξενο φαινόμενο, πως η L. camara εμφανίζεται πλέον ως ένα εξαιρετικά διαφοροποιημένο μορφολογικά είδος, εάν συνυπολογισθούν τόσο οι βελτιωτικές προσπάθειες των τελευταίων 3 αιώνων όσο και οι αλλεπάλληλες φυσικές διασταυρώσεις των φυτών της εντός των εισβολικών περιοχών.

Συνέπεια τούτων αποτελεί το γεγονός της υψηλής γενετικής ποικιλότητας των πληθυσμών του φυτού. Η γενετική ποικιλότητα αντανακλάται στα επίπεδα πλοειδίας που παρουσιάζει, μιας και το είδος έχει διπλοειδείς (n = 22), τριπλοειδείς (n = 33), τετραπλοειδείς (n = 44) καθώς και πενταπλοειδείς (n = 55) ποικιλίες. Η διαφοροποιημένη πλοειδία εκφράζει σε σημαντικό βαθμό το εισβολικό δυναμικό της ορθόκλαδης Λαντάνας.

Η έκταση της μορφολογικής διακύμανσης του φυτού έχει ως αποτέλεσμα την (προβληματική) καταγραφή στο σύμπλεγμα (complex) L. camara πλήθους φορμών, καλλιεργητικών ποικιλιών, βιοτύπων, υποειδών και ποικιλιών. Ως προς τις ποικιλίες σήμερα φτάνουν περίπου τις 650. Οι ποικιλίες ταξινομούνται στην βάση μορφολογικών, φυσιολογικών και γενετικών διαφορών.

Οι μορφολογικές διαφορές αφορούν κυρίως:

  • Το μέγεθος, το σχήμα και το χρώμα του άνθους
  • Το μέγεθος, το χρώμα, και τις τρίχες των φύλλων
  • Το ακανθώδες του στελέχους

Οι φυσιολογικές διαφορές αφορούν τους ρυθμούς ανάπτυξης και τον βαθμό τοξικότητας στα ζώα εκτροφής, ενώ οι γενετικές τον αριθμό των χρωμοσωμάτων καθώς και το εν γένει περιεχόμενο DNA.

Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Η Πλανητική Εξάπλωση της Εισβολικής Ορθόκλαδης Λαντάνας

Η L. camara μπορεί να επαίρεται πως έχει εξαπλωθεί αυτοβούλως σε περισσότερες από 65 χώρες, οι οποίες βρίσκονται κυρίως στην ζώνη που περιλαμβάνεται μεταξύ 35° βόρειου γεωγραφικού πλάτους και 35° νοτίου. Σε κάποιες από αυτές τις χώρες η χωροκατακτητική δυναμική της είναι μικρή ή σχετικά μικρή και σε άλλες είναι απίστευτα μεγάλη.

Σοβαρά προβλήματα έχει δημιουργήσει:

  • Στην Ινδία, όπου έχει εισβάλλει σε περίπου 132 εκατομμύρια στρέμματα
  • Στην Αυστραλία, όπου έχει εισβάλλει σε περίπου 40 εκατομμύρια στρέμματα 
  • Και στην Νότια Αφρική, όπου έχει εισβάλλει σε περίπου 5,5 εκατομμύρια στρέμματα

Μεγάλου ενδιαφέροντος αναδεικνύεται το γεγονός πως η εξάπλωση του φυτού συνεχίζεται, αφού και νέες χώρες προστίθενται στην εισβολική της επικράτεια, αλλά ακόμα και σε εκείνες όπου έχει εγκατασταθεί ήδη από τον 19ο αιώνα ΚΕ, εξακολουθεί να διευρύνει το χωροκατακτητικό της εύρος.

Έτος Εισαγωγής σε Χώρες & Διοικητικές Περιοχές

Για τις χώρες και τις διοικητικές περιοχές στις οποίες το έτος εισαγωγής της ορθόκλαδης Λαντάνας είναι γνωστό ακολουθεί αμέσως πιο κάτω σχετικός πίνακας.

ΧΩΡΑ/ΠΕΡΙΟΧΗΕΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ
Αζόρες 1934
Αίγυπτος1871
Αυστραλία1841
Ζιμπάμπουε1937
ΗΠΑ1793
Ιαπωνία 1865
Ινδία1807
Κίνα1645
Κορσική1996
Μαδέρα1967
Μπουτάν1999
Νέα Καληδονία1863
Νεπάλ1848
Νότια Αφρική1858
Πορτογαλία1967
Σιγκαπούρη1851
Ταϊβάν1903
Ταϊτή1853
Χονγκ Κονγκ1851

Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Τα Ενδιαιτήματα της Lantana camara

Ένα φυτό με τα επεμβατικά χαρακτηριστικά της ορθόκλαδης Λαντάνας δεν μπορεί παρά να διαθέτει ευρεία προσαρμοστικότητα σε ποικίλους οικολογικούς, κλιματικούς και εδαφικούς τύπους. Και πράγματι έτσι είναι, αφού οι πληθυσμοί της L. camara μπορεί να επιζήσουν σε ευάριθμες οικοθέσεις που διαφέρουν κατά πολύ μεταξύ τους. Μάλιστα έχει διατυπωθεί η άποψη, πως εφόσον σε μιαν ορισμένη οριακή περιοχή για την επέκτασή της λείπουν οι φυσικοί εχθροί της, τότε οι κλιματικοί και εδαφικοί παράγοντες διαδραματίζουν έναν ελάχιστης σημασίας ανασταλτικό ρόλο. Το ίδιο φαίνεται να συμβαίνει σχετικά με τις μέγιστες θερμοκρασιακά τιμές καθώς και τα μέγιστα ετήσια ύψη βροχής – εφόσον τα εδάφη διαθέτουν επαρκή αποστράγγιση.

Προνομιούχες περιοχές για την χωροκατακτητική δράση του φυτού είναι πρωτίστως οι διαταραγμένες και υποβαθμισμένες. Και τέτοιες είναι:

  • Οι λειβαδικές εκτάσεις που έχουν υποστεί υπερβόσκηση
  • Τμήματα των τροπικών δασών τα οποία έχουν απογυμνωθεί από την ανορθολογική υλοτόμηση, τις πυρκαγιές, τις μεγάλης έντασης καταιγίδες, και από τον φυσικό θάνατο των δένδρων
  • Οι άκρες των τροπικών δασών
  • Οι άκρες των δρόμων, οι σιδηροδρομικές γραμμές, οι σκουπιδότοποι, οι απογυμνωμένες παρόχθιες ζώνες ποταμών και χειμάρρων, καθώς και τα πλαϊνά των αρδευτικών καναλιών
  • Οι απογυμνωμένες για διάφορους λόγους εκτάσεις παραλιακών περιοχών

Ακόμα, η ορθόκλαδη Λαντάνα μπορεί να εισβάλλει σε φυτείες δέντρων ή θάμνων, κύρια των τροπικών περιοχών.

Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Σύθαμνο με Φυτά Ορθόκλαδης Λαντάνας στο Sajjangarh της Ινδίας
Σύθαμνο με Φυτά Ορθόκλαδης Λαντάνας στο Sajjangarh της Ινδίας

Η Αναπαραγωγή της L. camara

Το φυτό αναπαράγεται τόσο εγγενώς όσο και αγενώς. Μέσω της εγγενούς αναπαραγωγής και των σπόρων κατορθώνει να εισβάλλει σε νέες περιοχές, ενώ μέσω της αγενούς κατορθώνει ως επί το πλείστον να επεκτείνεται σε περιοχές όπου έχει ήδη εγκατασταθεί.

Εγγενής Αναπαραγωγή

Η L. camara είναι σίγουρα σταυρογονιμοποιούμενο φυτό. Ενδεχομένως να μπορεί ακόμα και να αυτογονιμοποιηθεί, ωστόσο οι έρευνες γύρω από αυτό το θέμα, προς το παρόν, έχουν καταλήξει σε αντιφατικά συμπεράσματα.

Για την επικονίαση του φυτού τον πρώτο λόγο έχουν τα έντομα (λεπιδόπτερα και θρίπες) και ακολούθως τα πουλιά (είδη των οικογενειών Nectariniidae και Trochilidae – κολίβρια). Από τα έντομα, φαίνεται πως είναι κυρίως οι θρίπες που φέρουν εις πέρας το επικονιαστικό έργο. Η εξήγηση που δίνεται, είναι πως πράγματι οι θρίπες, σε αντίθεση με τις πεταλούδες (λεπιδόπτερα), μπορούν να δραστηριοποιούνται όλο το έτος, και ακόμα πως αναδεικνύονται πιο αποτελεσματικοί επικονιαστές.

Συνέπεια της επικονίασης είναι πως κάθε φυτό ορθόκλαδης Λαντάνας παρουσιάζει καρπόδεση που φτάνει σε ποσοστό περίπου το 85%. Κάθε ταξικαρπία φέρει περίπου 8 καρπούς, και κάθε καρπός περιέχει το πολύ μέχρι 2 σπόρους. Συνολικά κάθε φυτό μπορεί να παράξει περισσότερους από 12000 σπορους ανά έτος.

Αγενής Αναπαραγωγή

Το φυτό έχει την ικανότητα να παράγει τυχαίους πλάγιους βλαστούς, και πρωτίστως επιφανειακές πλευρικές ρίζες. Οι επιφανειακές ρίζες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επέκταση και αναγέννηση του φυτού, αφού είναι ικανές να παράξουν νέους βλαστούς και φυτά – ιδίως εάν υποστούν σκόπιμες ή μη μηχανικές βλάβες.

Μέσω του συγκεκριμένου μηχανισμού και σε συνδυασμό με την παραγωγή αλληλοπαθητικών ουσιών (για τις οποίες θα γίνει αναφορά στην συνέχεια), η L. camara όχι μόνο εδραιώνει την παρουσία της στις συγκεκριμένες οικοθέσεις στις οποίες έχει εγκατασταθεί, αλλά δημιουργεί και πυκνότατους πληθυσμούς, οι οποίοι δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη άλλων ιθαγενών ειδών, μειώνοντας κατά αυτόν τον τρόπο την βιοποικιλότητα των οικοσυστημάτων στα οποία εισβάλλει.

Η Διασπορά

Πουλιά, ζώα αλλά και ερπετά (Νησιά Γκαλαπάγκος) εξαπλώνουν τους σπόρους του φυτού επωφελούμενα από το θρεπτικό περικάρπιο.

Στα πουλιά περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων ιθαγενών εκάστης περιοχής τα είδη Streptopelia chinensis, Acridotheres tristis, Myiarchus magnirostris & Mimus melanotis (τα δυο τελευταία στα Νησιά Γκαλαπάγκος).

Από τα ζώα, στην εξάπλωση των σπόρων συμβάλλουν πρόβατα, κατσίκες, βοοειδή, αλεπούδες, τσακάλια, καγκουρό, πίθηκοι, και ενδεχομένως τρωκτικά.

Ωστόσο εκτός από τα έμβια, ρόλο στην διασπορά μπορεί να παίξουν και αβιοτικοί παράγοντες, όπως συνέβη στην περίπτωση του καταφυγίου άγριων ζώων Ντούμο (Ndumo Game Reserve), που βρίσκεται στην επαρχία KwaZulu-Natal της Νότιας Αφρικής: εκεί, το 1983, κατά την διάρκεια του κυκλώνα Demoina μεταφέρθηκαν μεγάλες ποσότητες σπόρων της ορθόκλαδης Λαντάνας στην πλημμυρική πεδιάδα του. 

Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Η Βλάστηση των Σπόρων

Η βλάστηση των σπόρων πραγματοποιείται σε συνθήκες έντονου φωτισμού και επαρκούς υγρασίας – συνθήκες όμως οι οποίες σπάνια απαντώνται κάτω από τα μητρικά φυτά, ώστε να ευνοηθεί το φύτρωμά των. Ως άριστη θερμοκρασία αναφέρεται εκείνη των 16 °C.

Το ποσοστό βλάστησης των σπόρων της L. camara είναι σχετικά χαμηλό, αφού κυμαίνεται μεταξύ 20 και 49%, τόσο στο εργαστήριο όσο και στον αγρό. Αντισταθμίζοντας το σχετικά χαμηλό ποσοστό βλάστησης, τα φυτάρια παρουσιάζουν εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό θνησιμότητας, συμβάλλοντας έτσι στην αθρόα αναπαραγωγή του φυτού.

Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Η Αλληλοπάθεια στην Ορθόκλαδη Λαντάνα

Αλληλοπάθεια & Εισβολικότητα

Αλληλοπάθεια, σε γενικές γραμμές, είναι η αμοιβαία επίδραση μεταξύ δυο φυτών που βρίσκονται το ένα κοντά στο άλλο, η οποία ασκείται από την απελευθέρωση ενός αριθμού δευτερογενών μεταβολιτών, που ονομάζονται αλληλοχημικά. Τα απελευθερωθέντα με διάφορους τρόπους αλληλοχημικά μπορούν να αναστείλουν την βλάστηση και την ανάπτυξη του ενός ή του άλλου φυτού.

Μολονότι η ύπαρξη, ο ρόλος και η σημασία της αλληλοπάθειας σε ορισμένα φυτικά είδη αμφισβητείται, δεν φαίνεται πως ισχύει κάτι τέτοιο για την L. camara· αντιθέτως οι έρευνες δείχνουν πως και αλληλοπαθητικό φυτό είναι, και ακόμα πως αυτό το χαρακτηριστικό γνώρισμά της αποτελεί έναν ουσιώδη παράγοντα για την επικράτησή της σε έναν εισβολικό περιβάλλοντα χώρο.

Οι αλληλοπαθητικές ουσίες της ορθόκλαδης Λαντάνας περιλαμβάνουν τριτερπένια, σεσκιτερπένια, φαινολικές ενώσεις καθώς και ένα φλαβονοειδές. Ορισμένα από αυτά τα αλληλοχημικά απελευθερώνονται στο έδαφικό τμήμα που βρίσκεται κάτω από την κόμη του θάμνου, και διαχέονται στην ριζόσφαιρα αλλά και πέραν αυτής. Είναι προϊόντα της διαδικασίας αποσύνθεσης διαφόρων ειδών υπολειμμάτων του φυτού, όπως και εκπλύματα ή πτητικές ενώσεις ορισμένων ζωντανών μερών του.

Συνέπειες της Αλληλοπάθειας στις Οικοθέσεις & τις Χωροκατακτημένες Περιοχές

Η απελευθέρωση των αλληλοχημικών ουσιών της L. camara προκαλεί μείωση του σφρίγους και της ζωτικότητας των φυταρίων των ιθαγενών φυτών, που τυχαίνει να βρίσκονται στα επίζηλα ενδιαιτήματα.

Οπότε, εντός των τελευταίων, η βιοχημική κυριαρχία της στο έδαφος, έχει ως συνέπεια την σταδιακή πληθυσμιακή αραίωση των ιθαγενών φυτικών ειδών και την πύκνωση των δικών της πληθυσμών. Η περαιτέρω αύξηση της πυκνότητας των πληθυσμών της ορθόκλαδης Λαντάνας οδηγεί στην μερική ή ολική επικράτησή της και -τις περισσότερες φορές- στον σχηματισμό αδιαπέραστων θυλάκων και συμπαγών συστάδων.

Συμπερασματικά θα μπορούσε να ειπωθεί, πως όσο μεγαλύτερος είναι ο πληθυσμός των φυτών της L. camara σε έναν δεδομένο οικότοπο, τόσο περισσότερο εκδηλώνεται η δριμεία αλληλοπαθητική της δράση – αποφέροντας εντέλει σημαντική μείωση της βιοποικιλότητας.

Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara)

Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας - Προσβολή από Ορθόκλαδη Λαντάνα-© John M. Randall, The Nature Conservancy, Bugwood.org
Προσβολή από Ορθόκλαδη Λαντάνα-© John M. Randall, The Nature Conservancy, Bugwood.org

Επιπτώσεις από την Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας

Οι επιπτώσεις από την εισβολικότητα της L. camara είναι μεγάλες και εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα, που περιλαμβάνει τον άνθρωπο, τα οικοσυστήματα και το περιβάλλον.

Οικολογικές Επιπτώσεις

Η επεμβατικότητα της ορθόκλαδης Λαντάνας όχι μόνο επηρεάζει αρνητικά την βιοποικιλότητα, αλλά θέτει σε κίνδυνο πλήρους εξαφάνισης ακόμα και απειλούμενα φυτικά ή ζωικά είδη.

Απαριθμώντας εν συντομία κάποια από αυτά, τα οποία βρίσκονται σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, θα ξεκινήσουμε από το Αρχιπελάγος Γκαλαπάγκος.

Εκεί όπου η εμπνευσμένη εισαγωγή του φυτού στο νησί Φλοεράνα το 1938, από τους Ainsley and Francis Conway στην μικρή τους φάρμα, έχει ως αποτέλεσμα να κινδυνεύουν σήμερα με ολοσχερή εξαφάνιση τα ενδημικά είδη Lecocarpus pinnatifidus και Scalesia villosa.

Στην περίπτωση δε του θάμνου Linum cratericola, για την οποία ωστόσο δεν γνωρίζουμε τον βαθμό εμπλοκής των προαναφερθέντων μικροαγροτών, η L. camara φέρεται ως αποκλειστικά υπεύθυνη για την οριστική εξαφάνισή του συνολικά από τα νησιά του Αρχιπελάγους.

Στην μακρινή (για εμάς) Αυστραλία, ένας μεγάλος αριθμός ενδημικών φυτών απειλείται από την αθρόα προέλαση της L. camara. Ενδεικτικά αναφέρονται τα είδη Acacia bakeri (μια από τις μεγαλύτερες σε ύψος Ακακίες, καθώς φτάνει περίπου τα 40m), οι θάμνοι Boronia umbellata, Hibbertia procumbens, η ορχιδέα Pterostylis gibbosa και η φτέρη Drynaria rigidula.

Στην (όχι και τόσο μακρινή για εμάς) Ινδία η ορθόκλαδη Λαντάνα δείχνει τα δόντια της στον Τίγρη της Βεγγάλης (Panthera tigris tigris) διασπώντας την τροφική αλυσίδα του αιλουροειδούς. Και αυτό το επιτυγχάνει, αφού καταλαμβάνοντας ένα σημαντικό τμήμα των ενδιαιτημάτων του ζώου, και αποκλείοντας την ανάπτυξη βοσκήσιμων ειδών για τα φυτοφάγα, τα υποχρεώνει να μεταναστεύουν σε πιο πρόσφορες περιοχές, οπότε το σαρκοφάγο στερείται της λείας του.

Στην Κένυα, υποψήφιο θύμα της L. camara είναι ετούτη την φορά ένα φυτοφάγο, η Αντιλόπη Hippotragus niger. Σε μια κατά κάποιον τρόπο αντίστοιχη κατάσταση με την περιγραφείσα λίγο πιο πάνω, το φυτό εισβάλλοντας στον βιότοπο του μηρυκαστικού τον καταστρέφει, μη επιτρέποντας την ανάπτυξη άλλων φυτών -χόρτων ή θάμνων- πρόσφορων για βόσκηση, στερώντας του συνεπώς την τροφή.

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Η ορθόκλαδη Λαντάνα συμβάλλει στην εκδήλωση έντονων πυρκαγιών στα ξηρόμορφα τροπικά δάση. Χωρίς να έχει, τις περισσότερες φορές, μεγαλύτερη ευφλεκτότητα από τα ιθαγενή είδη, εντούτοις λειτουργεί ως τροφοδότης της πυρκαγιάς μέσω της αύξησης της ποσότητας του αναφλέξιμου υλικού.

Τούτο σχετίζεται με την παρουσία υψηλού στρώματος φορτίου καύσιμης ύλης, την μεγαλύτερη κάλυψη και έκταση των εισβολικών περιοχών από το φυτό, όπως και με την απόθεση και δημιουργία παχύτερου στρώματος ξερών φύλλων. Έτσι τροφοδοτείται και εξαπλώνεται η πυρκαγιά διεισδύοντας μέσα στο δάσος.

Γενικότερα, η σχέση της L. camara με τις πυρκαγιές φαίνεται πως εγγράφεται μέσα σε ένα φαύλο κύκλο, αφού η ικανότητα αναγέννησης του ξηρόμορφου τροπικού δάσους υπονομεύεται από αυτήν: καθώς το φυτό έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των άλλων ιθαγενών ειδών, ανακάμπτει τάχιστα και εκδηλώνει με δριμύτητα το εισβολικό δυναμικό του, καταλαμβάνοντας μετά από κάθε πυρκαγιά όλο και μεγαλύτερες δασικές εκτάσεις.

Πέραν των πυρκαγιών, η ορθόκλαδη Λαντάνα διαδραμματίζει ακόμα έναν αρνητικό περιβαλλοντικά ρόλο, αυτήν την φορά ως προς την απορρόφηση του νερού της βροχής.

Σχετικές έρευνες έχουν δείξει πως η εισβολικότητα του φυτού ιδίως σε χορτολιβαδικές εκτάσεις μειώνει την ικανότητα του εδάφους για την απορρόφηση του νερού της βροχής. Τούτο σημαίνει πως η ποσότητα του απορρέοντος νερού είναι μεγαλύτερη και συνεπώς αυξάνεται ο κίνδυνος διάβρωσης του εδάφους.

Αγροτικές Επιπτώσεις

Η επεμβατικότητα της ορθόκλαδης Λαντάνας δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στον αγροτικό τομέα, τόσο στην γεωργία όσο και στην κτηνοτροφία. Σχετικά με αυτά, περιεκτική αναφορά γίνεται αμέσως πιο κάτω.

Καλλιέργειες

Στις καλλιέργειες η L. camara επιδρά με δυο τρόπους:

  • Μειώνοντας την παραγωγικότητα και τις αποδόσεις
  • Εμποδίζοντας την συγκομιδή

Εισβάλλει σε πολυετείς καλλιέργειες και φυτείες εξελισσόμενη σε μεγάλο πονοκέφαλο για τους παραγωγούς καρύδας, καουτσούκ, φοινικελαίου, εσπεριδοειδών, καφέ, τσαγιού και βαμβακιού, καθώς και για τους παραγωγούς ξυλείας.

Οι χώρες που αντιμετωπίζουν την εισβολική δύναμη του φυτού (και βρίσκονται κυρίως στην Νοτιοανατολική Ασία, στα νησιά του Ειρηνικού, στην Ωκεανία, αλλά και στην Ινδική υποήπειρο) είναι:

  • Η Αυστραλία
  • Οι ΗΠΑ (Φλόριδα)
  • Η Ινδία
  • Η Μαλαισία
  • Τα νησιά Βανουάτου, Σαμόα, Σολομώντος και Φίτζι
  • Οι Φιλιππίνες

Κτηνοτροφία

Η ζωική παραγωγή επηρεάζεται με την μικρής ή μεγάλης έκτασης απώλεια βοσκοτόπων, όπως και με την δηλητηρίαση των ζώων. Τα ζώα που πέφτουν θύματα της τοξικής δράσης της L. camara είναι κυρίως νεαρά, τα οποία είτε έχουν εισαχθεί πρόσφατα σε περιοχές που έχει εισβάλλει το φυτό, είτε δεν έχουν πρόσβαση σε άλλη χορτονομή.

Κοινωνικές Επιπτώσεις

Όχι άμεσα αλλά έμμεσα, το φυτό συμβάλλει και στην έκθεση της ανθρώπινης υγείας σε διάφορους κινδύνους. Οι πυκνές συστάδες του αποτελούν πρώτης τάξεως θέσεις για καταφυγή και αναπαραγωγή διάφορων παρασίτων τα οποία είναι φορείς σοβαρών ασθενειών.

Μεταξύ αυτών των παρασίτων περιλαμβάνονται τα κουνούπια του γένους Anopheles που μεταφέρουν τα πρωτόζωα του γένους Πλασμώδιο (Plasmodium), και συγκεκριμένα τα P. vivax, P. falciparum, P. ovale, P. malariae και P. knowlesi, τα οποία ευθύνονται για την νόσο της Ελονοσίας (Μαλάριας).

Στις Αφρικανικές χώρες Ρουάντα, Τανζανία, Ουγκάντα και Κένυα, η L. camara προσφέρει μιαν εναλλακτική επιλογή ξενιστή για τα 23 είδη της μύγας Τσετσέ, που όλα ανήκουν στο γένος Γλωσσίνα (Glossina), και αποτελούν τον επιδημιολογικό φορέα των πρωτοζώων Τρυπανόσωμα (Trypanosoma), τα οποία προκαλούν την Ασθένεια του Ύπνου (Τρυπανοσωμίαση).

Ενότητα

Παραπομπές

Τις παραπομπές του χωρικά μεγάλης εμβέλειας άρθρου με τίτλο Η Εισβολικότητα της Ορθόκλαδης Λαντάνας (Lantana camara) παρουσιάζει το Κροάτικο μουσικό σύνολο Cubismo -το οποίο παίζει αποκλειστικά σάλσα και λάτιν τζαζ- με το τραγούδι Morenita

Ἐν Χορδαῖς καὶ Όργάνῳ

Από την πόλη Požega και το φεστιβάλ Aurea Jazz Fest του 2018, οι μοναδικοί – αν και πολλοί – Cubismo ερμηνεύουν το τραγούδι τους Morenita.

Αναπαραγωγή Βίντεο

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Μετάβαση στο περιεχόμενο