Άκανθα - Acanthus mollis - Λεπτομέρεια από το Άνθος του Φυτού
Acanthus mollis - Λεπτομέρεια από το Άνθος του Φυτού

Άκανθα (Acanthus mollis) ή το Φυτό στο Κορινθιακό Κιονόκρανο

Η Άκανθα ή Άκανθος η απαλή (Acanthus mollis) ανήκει στα ελάχιστα φυτά που συνδέθηκαν πάρα πολύ στενά με τις Τέχνες – ζωγραφική, γλυπτική, αρχιτεκτονική.

Όμως σε αυτό το αφιέρωμα στην Άκανθα, δεν θα ασχοληθούμε με ετούτη την διάσταση του φυτού αλλά με το ίδιο το φυτό, περιγράφοντας βοτανικά το είδος, δίνοντας στοιχεία σχετικά με την καταγωγή και το οικοπεριβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται, καταγράφοντας τους εχθρούς και τις ασθένειές του, και παρουσιάζοντας τους δυνητικούς τρόπους αξιοποίησής του στον κήπο και στο τοπίο.

Λέγοντας εξαρχής κάτι τέτοιο, δεν σημαίνει πως αποσείουμε την ευθύνη της παρουσίασης και της «καλλιτεχνικής» πλευράς της Άκανθας – κάθε άλλο.

Με την εμπεδωμένη, όπως θέλουμε να πιστεύουμε, πεποίθηση του υπομονετικού αναγνώστη πως κρατούμε τον λόγο μας, η συντακτική ομάδα της «Καλλιέργειας» δεσμεύεται με την εμπεδωμένη (α)συνέπεια της, για ένα μελλοντικό αφιέρωμα μόνο στην καλλιτεχνική διάσταση του φυτού.  

Μέχρι τότε, Ζήσε Μάη μου να φας Απρίλη.

Τα βαθύλοβα μεγάλα φύλλα της Άκανθας εκπτύσσονται υπό μορφή ρόδακα δίνοντας χαρακτηριστική αρχιτεκτονική όψη στο φυτό.

Τα Διακοσμητικά Φύλλα της Άκανθας
Τα Διακοσμητικά Φύλλα της Άκανθας
Share on print
Τυπωθήτω | Print

Άκανθα (ή Άκανθος) Καταγωγή

Acanthus mollis (Άκανθα η απαλή) - Χάρτης Καταγωγής
Acanthus mollis (Άκανθα η απαλή) - Χάρτης Καταγωγής

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Άκανθα - Φυτά Κάτω από Ελιές στην Ακρόπολη
Άκανθα - Φυτά Κάτω από Ελιές στην Ακρόπολη

Άκανθα (Acanthus mollis) - Σύντομη Περιγραφή

Οικογένεια: Acanthaceae

Γένος: Acanthus

Βοτανική Ονομασία: Acanthus mollis L. (Άκανθα η απαλή)

Κοινή Ονομασία: Άκανθος,, Άκανθα, Απερουνία, Απούρανος, Απρινιά, Ματζούρα, Μουτρούνα, Τσουλαδίτσα, Τσουλακίδα

Γενικά Χαρακτηριστικά

Διατήρηση Φυλλώματος

Αειθαλές / Φυλλοβόλο

Μορφή

Πόα 

Υφή Φυλλώματος

Αδρή

Ρυθμός Ανάπτυξης

Μέσος

Περίοδος Άνθησης

Μάιος – Ιούλιος / Αύγουστος

Περίοδος Καρποφορίας

Καλοκαίρι

Ύψος

0,6-1,2 m

Διάμετρος

0,6-1,2 m 

Σχήματα και Χρώματα

Σχήμα Φύλλων

Ωοειδές, Πτεροσχιδές

Χρώμα Φυλλώματος

Βαθύ Πράσινο

Χρώμα Φύλλων Φθινόπωρου

Βαθύ Πράσινο

Σχήμα Λουλουδιών

Σωληνοειδές

Χρώμα Λουλουδιών

Λευκό-Πορφυροκόκκινο

Καρποί

Καφέ Κάψα

Φύτευση

Έδαφος: Αμμώδες έως πηλώδες με άριστη αποστράγγιση, ελαφρώς όξινο έως ουδέτερο

Εδαφικό pH: 6-7

Πότισμα: Κανονικό

Έκθεση: Ήλιος, Ημισκιά

Αντοχή στις Χαμηλές Θερμοκρασίες: −15 °C (USDA Hardiness Zone 7b)

Χρήσεις

Μόνο, σε μπορντούρες, μαζικές φυτεύσεις, γλάστρες και ζαρντινιέρες, κομμένα λουλούδια και αποξηραμένα άνθη

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Κιονόκρανα στους Στήλους του Ολυμπίου Διός
Κιονόκρανα στους Στήλους του Ολυμπίου Διός

Άκανθα (Acanthus mollis) - Ετυμολογία

Ετυμολογία του Ονόματος του Γένους

Το όνομα του γένους Acanthus είναι η Λατινική εκδοχή της Αρχαίας Ελληνικής λέξης ἄκανθος, η οποία είναι σύνθετη, καθώς σχηματίζεται από τις λέξεις ἀκή και ἄνθος.

Η πρώτη σημαίνει αιχμή και αιχμηρός, και προέρχεται από την ίδιας σημασίας Πρωτο-Ινδοευρωπαϊκή λέξη *h₂eḱ-, και η δεύτερη, που χρησιμοποιείται και στην Νέα Ελληνική με την ίδια αρχική σημασία, προέρχεται από την Πρωτο-Ινδοευρωπαϊκή λέξη *h₂éndʰos, και σημαίνει ανθίζω, άνθος και λουλούδι.

Συνεπώς το όνομα του γένους Acanthus θα μπορούσε να αποδοθεί ως αιχμηρό φυτό, ή φυτό με άνθη ή/και φύλλα αιχμηρά – όνομα εξαιρετικά εύστοχο, αφού μεταφέρει μιαν ακριβέστατη εικόνα για τα φυτά που το απαρτίζουν.

Ετυμολογία του Ονόματος του Είδους

Το όνομα του είδους mollis είναι Λατινική λέξη η οποία ερμηνεύεται ως μαλακός, απαλός, μεταφέροντας στον λόγο την αίσθηση που γεννά στο άγγιγμα, η υφή του φύλλου του φυτού.

Η καταγωγή της εντοπίζεται στην Πρωτο-Ινδοευρωπαϊκή λέξη *(h₂)moldus, που σημαίνει μαλακός, αδύναμος, ενώ η απώτατη πηγή της βρίσκεται στην Πρωτο-Ινδοευρωπαϊκή ρίζα *mel-, της οποίας η σημασία είναι μαλακός, αδύναμος, τρυφερός.

Σημείωση

Δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε εδώ πως, ενώ η κάθε μια από τις λέξεις Acanthus και mollis αποδίδει εύστοχα ιδιότητες των φυτών του είδους, όταν ειδωθούν στο σύνολο τότε ερμηνεύονται ως τρυφερό αγκάθι, γεγονός οξύμωρο – εάν δεν μας διαφεύγει κάτι.

Και αν πράγματι δεν μας διαφεύγει κάτι, τότε και με ολίγη κομικς-τική διάθεση θα μπορούσαμε να πούμε, πως η έκφραση τρυφερό αγκάθι μας θυμίζει το Τρυφερό Πόδι στον Λούκυ Λουκ (όπως δηλαδή αποκαλούσαν βοτανικά οι παλαιοί άποικοι της Άγριας Δύσης τους νεοφερμένους).

Αλλά περισσότερα για το τρυφερό αγκάθι, στην συνέχεια του άρθρου, ενώ για το Τρυφερό Πόδι παραπέμπουμε τον αναγνώστη στο ομότιτλο τεύχος του Λούκυ Λουκ.

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Άκανθα (Acanthus mollis) - Καταγωγή & Προσδόκιμο Ζωής

Καταγωγή

Η Άκανθα είναι ιθαγενές φυτό της Νότιας Ευρώπης και των περιοχών της Μεσογειακής λεκάνης και των νησιών της. Τα ενδιαιτήματά της είναι κυρίως ασβεστολιθικά εδάφη σε σύθαμνα δασών καθώς και πετρώδεις πλαγιές προφυλαγμένες από τον βορά.

Επεμβατικότητα

Σχετικά εύκολα η Άκανθος μπορεί να διαφύγει της καλλιέργειας, είτε με τους σπόρους είτε με τεμάχια του ριζώματος, και να μετατραπεί σε ζιζάνιο. Για αυτόν τον λόγο συστείνεται η προσοχή όσων φυτεύουν Άκανθες εκτός των αστικών περιοχών, ώστε να αφαιρούν έγκαιρα τα ώριμα άνθη, μη επιτρέποντας την παραγωγή και διασκόρπιση των σπόρων του φυτού.

Προσδόκιμο Ζωής

Η διάρκεια ζωής της Άκανθας ξεπερνά τα 10 έτη. Βέβαια, όταν καλλιεργείται συνιστάται η διαίρεσή της κάθε 3 έως 5 χρόνια, οπότε και το προσδόκιμο ζωής είναι σαφώς μεγαλύτερο – μερικές δεκαετίες.

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Άκανθα (Acanthus mollis) - Μορφολογικά Στοιχεία

Η Άκανθα είναι ριζωματώδες-ποώδες πολυετές φυτό, όρθιας εμφάνισης. Το σχήμα της είναι σφαιρικό, έχει πυκνό φύλλωμα και χαρακτηρίζεται ως αδρής υφής.

Είναι αειθαλές φυτό, όμως η διατήρηση ή όχι του φυλλώματος δεν εξαρτάται τόσο από την θερμοκρασία όσο από την υγρασία του εδάφους.

Πράγματι, εάν δεν υπάρχει αρκετή υγρασία ή το φυτό δεν αρδεύεται κανονικά μετά το πέρας της ανθοφορίας, μέσα στο καλοκαίρι, χάνει τελείως το φύλλωμά του. Στην αντίθετη περίπτωση τα φύλλα παραμένουν.

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Άκανθα - Τα Άνθη της Άκανθας
Άκανθα - Τα Άνθη της Άκανθας
Κορινθιακά Κιονόκρανα - Ναός του Ολυμπίου Διός, Αθήνα

Άκανθα & Καλλίμαχος

Επινόηση Κορινθιακού Ρυθμού

Άκανθα (Acanthus mollis) - Βοτανική Περιγραφή

Φύλλα

Παραπλεύρως του κεντρικού ριζώματος εκπτύσσονται υπό μορφή ρόδακα τα μεγάλα φύλλα, βαθυπράσινου χρώματος και ωοειδούς σχήματος, το μήκος των οποίων κυμαίνεται μεταξύ 20 με 60 cm, το δε πλάτος τους μεταξύ 5 με 30 cm.

Είναι λεία, χωρίς τρίχες, αν και κάποιες φορές η επιφάνεια του ελάσματος καλύπτεται με χνούδι, τα περιθώρια είναι έντονα οδοντωτά, και έχουν πλατείς λοβούς, με βαθειές εγκολπώσεις.

Φέρονται πάνω σε μακρείς, πλαγιαστούς και σκληρούς μίσχους μήκους 10 έως 50 cm, ενώ τα φύλλα εκείνα που εκπτύσσονται απευθείας από το μακρύ ανθικό στέλεχος, είναι είτε άμισχα, είτε φέρονται πάνω σε μικρούς μίσχους μήκους 1 έως 5 cm.

Το ανθικό στέλεχος του φυτού αναπτύσσεται κάθετα από το κέντρο του ρόδακα και έχει μήκος 30 έως 40 cm.

Άνθη

Τα άνθη της Άκανθας είναι ερμαφρόδιτα, ζυγόμορφα, έχουν χρώμα λευκό με πορφυρό κόκκινο, φέρονται πάνω σε ταξιανθία στάχεος, και είναι πολυάριθμα, 100 έως 120 ανά ανθικό στέλεχος.

Κάθε άνθος καλύπτεται στην κάτω πλευρά από 1 βράκτιο, ωστόσο τα βράκτια της βάσης της ταξιανθίας συχνά στερούνται λουλουδιών.

Τα βράκτια εκφύονται σφηνωτά από το ανθικό στέλεχος και καλύπτονται σε όλη την επιφάνειά των από λεπτό χνούδι. Απολήγουν εκατέρωθεν του κεντρικού νεύρου σε 4 έως 5 μέχρι 7 αιχμηρά ακανθώδη δόντια, ενώ εμφανίζουν 5 δευτερεύοντα νεύρα που εκινούν από την βάση. Έχουν ωοειδές σχήμα, οι δε διαστάσεις τους είναι 3 έως 4 cm ως προς το μήκος, και περίπου 1 cm ως προς το πλάτος.

Αν και η Άκανθα ανήκει στην οικογένεια Acanthaceae, τα μέλη της οποίας έχουν άνθη ως επί το πλείστον δίχειλα, εδώ η στεφάνη του άνθους, μήκους περίπου 4 με 4.5 cm, εμφανίζει στην κάτω πλευρά 1 τρίλοβο χείλος λευκού χρώματος, αλλά το άνω εκλείπει.

Τον ρόλο του άνω χείλους παίζει το επάνω τμήμα του τετράλοβου – τετρασέπαλου κάλυκα, που όπως και το κάτω είναι μεγάλου μεγέθους, με μήκος 4 και 3 cm αντιστοίχως, ενώ καλύπτονται αμφότερα από λεπτό χνούδι, και απολήγουν σε οδοντωτή κορυφή. Τα πλευρικά τμήματα του κάλυκα είναι μικρά.

Μεταξύ της στεφάνης και των βρακτίων αναπτύσσονται τα βρακτίδια, μήκους 2 cm, τα οποία έχουν λογχοειδές – γραμμικό σχήμα, και καλύπτονται από χνούδι.

Οι στήμονες του άνθους είναι 4, διδύναμοι, απολήγουν σε μονόχωρους ανθήρες πορφυρού ή καφέ χρώματος, και φέρονται πάνω σε νήματα μήκους 0,2 έως 0,25 cm.

Η ωοθήκη είναι υποφυής, χωρίς τρίχες, αντίθετα με τον στήλο μήκους περίπου 3 cm, ο οποίος φέρει τρίχες στο άνω και το κάτω τμήμα του.

Επικονίαση

Η επικονίαση πραγματοποιείται με τις μέλισσες ή με τις αγριομέλισσες του γένους Bombus (Βομβίνοι).

Καρπός

Ο καρπός είναι πράσινου χρώματος, λεία διαρρηκτή δίχωρη κάψα με 2 ελαστικά βαλβίδια, που μοιάζει κάπως με λεμόνι.

Όταν ωριμάσει γίνεται σκληρός, και ανοίγει με «εκρηκτικό» τρόπο, είτε από τις πλάγιες ραφές είτε κατά μήκος της ράχης, εκτοξεύοντας κυριολεκτικά τους 2 με 4 σπόρους που περιέχει σε μεγάλη απόσταση, εξασφαλίζοντας κατά αυτόν τον τρόπο την μέγιστη διασπορά τους.

Σπόροι

Τα σπέρματα είναι σκληρά, με ζαρωμένης εμφάνισης περίβλημα, έχουν πεπλατυσμένο ωοειδές σχήμα και σκούρο καφετί χρώμα, το δε μήκος τους κυμαίνεται μεταξύ 1 και 1,4 cm ενώ το πλάτος τους μεταξύ 0,6 και 0,8 cm.

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Άκανθα (Acanthus mollis) - Κλίμα & Έδαφος

Θερμοκρασία

Η Άκανθος, λόγω καταγωγής, είναι φυτό πλήρως προσαρμοσμένο στις Μεσογειακές κλιματικές συνθήκες.

Αντεπεξέρχεται με επιτυχία κατώτατες θερμοκρασίες που φτάνουν τους -12 με -15 °C, ενώ ως προς τις μέγιστες τιμές, δεν αντιμετωπίζει προβλήματα μέχρι και τους 40 °C – κάποιες φορές και υψηλότερες – ιδίως εάν έχει φυτευτεί σε ημισκιερές θέσεις.

Έδαφος και pH

Η Άκανθα αναπτύσσεται σε διάφορους εδαφικούς τύπους, ακόμα και στους χαλικοειδείς, βραχώδεις ή πετρώδεις, εκτός των βαριών αργιλωδών εδαφών και όσων νεροκρατούν. Ευδοκιμεί ωστόσο στα ελαφρά ή μέσης υφής εδάφη, που είναι μέσης ή υψηλής γονιμότητας.

Ως προς το εδαφικό pH, κατάλληλο για την ανάπτυξη του φυτού είναι εκείνο που λαμβάνει τιμές μεταξύ 6 και 7 – δηλαδή τα ελαφρώς όξινης έως ουδέτερης αντίδρασης εδάφη.

Έκθεση

Η Άκανθος συνιστάται να φυτεύεται σε θέσεις προσήλιες ή ημισκιερές – κυρίως στις περιοχές που το καλοκαίρι είναι εξαιρετικά θερμό. Σε συνθήκες απόλυτης σκίασης το φυτό δεν παρουσιάζει κανένα πρόβλημα, ωστόσο ανθίζει ελάχιστα ή/και καθόλου.

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Ανθισμένες Άκανθες στον Κήπο
Ανθισμένες Άκανθες στον Κήπο

Άκανθα (Acanthus mollis) - Εχθροί & Ασθένειες

Η Άκανθα ανήκει στα φυτά που δεν προβληματίζονται ιδιαίτερα από εχθρούς και ασθένειες, καθώς στην πράξη δεν υπάρχουν παράσιτα που μπορούν να την βλάψουν.

Εξαίρεση σε αυτό το ειδυλλιακό σκηνικό αποτελούν τα Σαλιγκάρια Helix sp. (Κοχλίες) και οι Γυμνοσάλιαγκες Limax sp. (Λείμακες), που όταν εντοπίσουν Άκανθες είναι ικανά να κάνουν πάρτι με τα φυτά, αποφυλλώνοντάς τα.

Επίσης κάποιες φορές η Cercospora beticola (Κερκοσπορίωση των Τεύτλων) και ο Golovinomyces orontii (Ωίδιο) από τους μύκητες είναι δυνατόν να προσβάλλουν το φυτό.

Με την έγκαιρη χρήση των κατάλληλων σκευασμάτων όλα τα ανωτέρω αναφερθέντα παράσιτα αντιμετωπίζονται ικανοποιητικά.

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Άκανθα (Acanthus mollis) - Τοξικότητα & Αλλεργιογόνος Δράση

Τοξικότητα

Η Άκανθα δεν είναι τοξική για τους ανθρώπους και τα κατοικίδια.

Αλλεργιογόνος Δράση

Όντας εντομόφιλο φυτό, δεν προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις.

Άκανθα ή Άκανθος (Acanthus mollis)

Άκανθα (Acanthus mollis) - Ποικιλίες

Αν και δεν είναι από τα πιο διαδεδομένα είδη, ωστόσο έχουν δημιουργηθεί αρκετές ποικιλίες Άκανθας.

Ποικιλίες της Άκανθας

Ανάμεσα στις πλέον αξιόλογες περιλαμβάνονται οι:

  • Acanthus mollis ‘Tasmanian Angel’
  • Acanthus mollis ‘Latifolius’
  • Acanthus mollis ‘Whitewater’ (Acanthus x ‘Summer Beauty’ Acanthus mollis ‘Tasmanian Angel’)

Άκανθα (Acanthus mollis) - Χρήση

Καλλιτεχνική

Η Άκανθος συνδέθηκε με την τέχνη από την κλασική αρχαιότητα. Πρώτα εισήλθε στην Αρχιτεκτονική, με τον επινοητή και δημιουργό του Κορινθιακού κιονόκρανου, τον γλύπτη και αρχιτέκτονα Καλλίμαχο (Τέλος 5ου π.Χ – Μέσα 4ου π.Κ.Ε. αιώνα) και κατόπιν, μέχρι περίπου τα τέλη του 19ου αιώνα ΚΕ, πέρασε σχεδόν σε κάθε άλλη μορφή τέχνης.

Όμως περισσότερα για αυτό το ζήτημα – όπως αναφέρθηκε και στο εισαγωγικό σημείωμα αυτού του άρθρου – θα βρει ο φιλότεχνος αναγνώστης στο ειδικό αφιέρωμα της «Καλλιέργειας» με αποκλειστικό θέμα, την «καλλιτεχνική» διάσταση του φυτού.

Φαρμακευτική & Εθνοβοτανική

Η Άκανθα και στα δύο πλέον διαδεδομένα είδη της, τόσο ως η ακανθώδης (Acanthus spinosus) όσο και ως η απαλή (Acanthus mollis), παρουσιάζει εξαιρετικό φαρμακευτικό ενδιαφέρον αλλά και αξιόλογη εθνοβοτανική χρήση.

Σχετικές έρευνες έχουν αποδείξει ό,τι ορθά συστήνεται στην λαϊκή ιατρική η χρήση των ριζών ως καταπλάσματα για την θεραπεία της ψωρίασης. Και αυτό γιατί δείχθηκε πως το μεθανολικό εκχύλισμα των φύλλων του φυτού έχει ανασταλτική δράση στην κυκλοξυγενάση και λιποξυγενάση.

Ακόμα το εκχύλισμα των φύλλων της Άκανθας έδειξε πως έχει αντιπαρασιτική δράση κατά του σχιστοσώματος (Schistosoma mansoni cercariae).

Στην λαϊκή ιατρική η Άκανθα συστήνεται επίσης για την θεραπεία εγκαυμάτων, τραυμάτων αλλά και διαστρεμμάτων.

Χρήση στον Κήπο και στο Τοπίο

Η Άκανθα χαρακτηρίζεται ως αρχιτεκτονικό φυτό χάρις στα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του φυλλώματος αλλά και των ανθοφόρων τμημάτων της. Αυτά τα χαρακτηριστικά δίνουν μεγάλη ευελιξία στην χρήση της.

Έτσι, μεταξύ άλλων, η Άκανθα μπορεί να φυτευθεί:

  • Σε μονοπάτια, αίθρια, σε μεγάλες γλάστρες και ζαρντινιέρες
  • Γραμμικά μπροστά από κτίρια νεοκλασικού ή μοντέρνου ρυθμού, όπου στην πρώτη περίπτωση η αρμονία θα προκύψει από την συνέχεια των αρχιτεκτονικών γραμμών στον φυτικό κόσμο, ενώ στην δεύτερη, από την δυναμική αντίθεση.
  • Σε ομάδες ανάμεσα από άλλους θάμνους και ποώδη, ιδιαίτερα εάν είναι επιθυμητός ο τονισμός του κάθετου ως προς τον ορίζοντα επιπέδου.
  • Σε αρχαιολογικούς χώρους
  • Κάτω από δέντρα Ελιάς που χρησιμοποιούνται κυρίως για καλλωπιστικούς σκοπούς.
  • Σε συνθέσεις μαζί με άλλους θάμνους και ποώδη, όπως Εχίνοπες  (Echinops bannaticus), Σάλβιες (Salvia mexicana), Φόρμια (Phormium tenax‘Variegatum’) και Λονίκερες (Lonicera pileata ‘Moss Green’)

Παραπομπές

Τις Παραπομπές του άρθρου με τον τίτλο Άκανθα ή το Φυτό στο Κορινθιακό Κιονόκρανο παρουσιάζει το Χαμόγελο της Τζοκόντας, που δεν ανήκει μόνο σε έναν από τους σπουδαιότερους πίνακες της Δυτικής ζωγραφικής αλλά και σε ένα ενδεχομένως αντάξιό του μουσικό έργο: Μάνος Χατζηδάκις, από το Το Χαμόγελο της Τζοκόντας η σύνθεση Όταν Έρχονται Τα Σύννεφα.

Αναπαραγωγή Βίντεο

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on tumblr
Share on reddit
Share on digg
Share on stumbleupon
Μετάβαση στο περιεχόμενο