Φροντίδα της Αιχμέας - Τα Ροζ Βράκτια με τα Μπλε Λουλούδια της Αιχμέας
Τα Ροζ Βράκτια με τα Μπλε Λουλούδια της Αιχμέας

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Οι απαιτήσεις για την φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata) είναι ελάχιστες, και εν μέρει κάτι τέτοιο δικαιολογεί την μεγάλη δημοφιλία του φυτού, εν όλω ωστόσο την οφείλει και στο ελκυστικό φύλλωμά της αλλά και στην εντυπωσιακή και μακράς διαρκείας ανθοφορία της.

Η Αιχμέα ή Αιχμή η ταινιωτή κατάγεται από τα τροπικά δάση βροχής της Βραζιλίας, που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή του Ρίο ντε Τζανέιρο, και απαντάται σε υψόμετρο από 700 έως 1300 m.

Ανήκει στην οικογένεια Bromeliaceae, είναι πολυετές, ριζωματώδες, μονοκαρπικό επίφυτο, ενώ φτάνει το ύψος των 90 περίπου cm και το πλάτος των 60 cm. Έχει μεγάλα επιμήκη και παχιά φύλλα χρώματος ασημί-γκρι και πράσινου, που αναπτύσσονται σχεδόν αψιδωτά, διατασσόμενα ως ρόδακας.

Από την βάση του ρόδακα, ο οποίος σχηματίζει μια φυσική δεξαμενή συλλογής νερού, εκφύεται ανθοφόρο στέλεχος που φέρει στην κορυφή του την ροζ χρώματος ανθοταξία. Την αίσθηση του άνθους μεταφέρουν τα βράκτεια φύλλα, ενώ τα πραγματικά άνθη του φυτού έχουνε μπλε χρώμα και είναι μικρά και εφήμερα.

Στην φροντίδα του κομψότατου αυτό φυτού, που για δύο περίπου αιώνες, από το 1828 όταν και ξεκίνησε η συστηματική καλλιέργεια του κοσμεί οικίες, γραφεία και κήπους, σχεδόν σε όλον τον κόσμο, είναι αφιερωμένο το ακόλουθο άρθρο.

Το εντυπωσιακό ροζ χρώμα της ανθοταξίας της Αιχμέας προέρχεται από τα βράκτεια φύλλα, ενώ τα πραγματικά άνθη έχουνε χρώμα μπλε.

Τα Ασημόχρωα - Πράσινα Φύλλα της Αιχμέας & οι Ταξιανθίες
Τα Ασημόχρωα - Πράσινα Φύλλα της Αιχμέας & οι Ταξιανθίες
Share on print
Τυπωθήτω | Print

Φως & Θέση

Σχεδόν όλες οι καταστάσεις έκθεσης της Αιχμέας στο φως είναι ανεκτές από το φυτό όταν είναι ανθισμένο, ξεκινώντας από την πλήρη σχεδόν απουσία του και φτάνοντας μέχρι την άφθονη διάχυσή του στον χώρο.

Ωστόσο για τις «χειροποίητες» Αιχμέες, που ο φίλος/η του φυτού ξεκίνησαν πολλαπλασιάζοντάς τες οι ίδιοι, και για την προαγωγή της άνθησης των όπως και για τον βέλτιστο ασημί χρωματισμό των φύλλων, οι καλύτερες θέσεις είναι εκείνες που εκτός από εξαιρετικά φωτεινές δέχονται και απευθείας τις ηλιακές ακτίνες για σύντομο χρονικά διάστημα.

Όσο για τις σχεδόν πλήρως σκοτεινές, εκεί χρειάζεται να δειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στο πότισμα, γιατί κάθε υπερβολή μπορεί να οδηγήσει στο σάπισμα του φυτού.

Για τις κρύες περιοχές ενδεχομένως οι πλέον επίζηλες θέσεις να βρίσκονται κοντά σε ένα δυτικής έκθεσης παράθυρο, ενώ για τις πιο θερμές, ένα ανατολικό.

Ακόμα, για τις περιπτώσεις που δεν είναι επιθυμητό να βράσει ή να ψηθεί ο λαμπρός αντιπρόσωπος της οικογένειας των Βρομελιοδών, τότε μια απόσταση 3 με 4 μέτρα από τις εστίες θερμότητας είναι επωφελής και αναγκαία.

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Θερμοκρασία

Το εύρος των θερμοκρασιών για την απρόσκοπτη ανάπτυξη της Αιχμέας σε εσωτερικούς χώρους κυμαίνεται μεταξύ 12 και 32 °C.

Κάτω από τους 12 και έως τους 1,7 °C επηρεάζεται η εμφάνιση του φυτού, αφού παρουσιάζονται κίτρινα φύλλα ενώ διαταράσσεται και η δυνατότητα της κανονικής άνθησής του.

Πάνω από τους 32 και μέχρι τους 36 °C μπορούν να παρατηρηθούν τα ίδια φαινόμενα, στον βαθμό που και το πότισμα και η υγρασία του χώρου δεν είναι υποστηρικτική για τη Αιχμέα.

Ευνοϊκό θερμοκρασιακά εύρος από την άλλη είναι αυτό που κυμαίνεται μεταξύ 16 και 30 °C, ενώ για την χειμερινή περίοδο ειδικά, θερμοκρασίες από 18 έως 24 °C, προάγουν μεταξύ άλλων και την δυνατότητα άνθησης του φυτού.

Σχεδόν όλα τα φυτικά μέρη του περιέχουν οξαλικό ασβέστιο, πράγμα που σημαίνει πως δεν τρώγεται με τίποτα – ακόμα και αν φοράμε γάντια στο τραπέζι.

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Υγρασία

Για ένα φυτό που κατάγεται από τα τροπικά δάση βροχής, όπως η Αιχμέα, η υψηλή σχετική υγρασία μέσα στους χώρους στους οποίους αναπτύσσεται είναι ευπρόσδεκτη.

Υπό αυτό το πρίσμα, ποσοστό υγρασίας κυμαινόμενο μεταξύ 50 και 60% είναι κατάλληλο, και η διαμόρφωση ενός μικροκλίματος με αυτά τα χαρακτηριστικά πέριξ του φυτού πρέπει να είναι μόνιμη επιδίωξη.

Προς αυτόν τον σκοπό συμβάλλει είτε η τοποθέτηση της γλάστρας με το φυτό εντός κασπό, είτε και η μόνιμη παρουσία νερού στο κοίλωμα που σχηματίζεται από την βάση των φύλλων της Aechmea fasciata.

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Πότισμα

Ο πλησιέστερος στον φυσικό τρόπο εφοδιασμού της Αιχμέας με νερό είναι αυτός με την πλήρωση της φυσικής κοιλότητας που σχηματίζει ο ρόδακας των φύλλων στην βάση τους, καθώς και το πότισμα του υποστρώματος.

Βέβαια χρειάζεται προσοχή ώστε σε καμιά περίπτωση να μην δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη βακτηρίων καθώς και των μυκήτων της Φυτόφθορας (Phytophthora spp.) και της Σκληρωτινίασης (Sclerotium rolfsii) που προκαλούν τις σήψεις του φυτού και ευνοούνται από το υπερβολικό πότισμα.

Για αυτόν τον λόγο θα πρέπει να ποτίζεται το υπόστρωμα κάθε φορά που στεγνώνει σχεδόν μέχρι την μέση, ενώ την περίοδο του χειμώνα τα ποτίσματα συνιστάται να αραιώνουν περαιτέρω. Επίσης, εάν ο λαμπρός αντιπρόσωπος των Βρομελιοδών βρίσκεται σε σχετικά σκοτεινό περιβάλλον τότε είναι προτιμότερο η κεντρική κοιλότητα να μην έχει καθόλου νερό.

Σε όλες τις περιστάσεις το πότισμα πραγματοποιείται με καλής ποιότητας νερό – και όχι σκληρό, ή/και κάποτε ούτε και με αυτό της ύδρευσης.

Ακόμα συνιστάται κάθε εβδομάδα να αδειάζει από το νερό η κεντρική κοιλότητα του φυτού και μετά να γεμίζει και πάλι, ώστε μεταξύ άλλων, να αποφευχθεί ο πολλαπλασιασμός των κουνουπιών και συνεπώς η ηρωική μάχη των ενοίκων με αυτά τα βδελυρά αιμοβόρα έντομα.

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Φροντίδα της Αιχμέας - Αιχμέα Φυτεμένη σε Χρωματικά Άψογη Γλάστρα
Φροντίδα της Αιχμέας - Αιχμέα Φυτεμένη σε Χρωματικά Άψογη Γλάστρα

Λίπανση

Η Αιχμέα στο φυσικό της περιβάλλον τρέφεται από τα υλικά που σωρεύονται πάνω της, καθώς πέφτουν συνήθως – αλλά όχι μόνο – από το φυτό που σε κάποιο κλάδο του μεγαλώνει ως επίφυτο. Επιπλέον το ριζικό σύστημά της είναι μικρό, και έχει κυρίως στηρικτικό ρόλο – ακόμα κι όταν αναπτύσσεται πάνω σε βράχο.

Έτσι συνιστάται για την λίπανσή της να χρησιμοποιείται πλήρες, και ισορροπημένο υγρό λίπασμα, όπως αυτό του τύπου 10-10-10, αλλά στην μισή από την ενδεικτική ποσότητα που αναγράφεται στην ετικέτα, με το οποίο ψεκάζονται κυρίως τα φύλλα της αλλά και λίγο η επιφάνεια του υποστρώματος.

Η λίπανση πραγματοποιείται καθε 15 ημέρες, από τα μέσα της Άνοιξης έως τα μέσα του Φθινοπώρου, και κάθε 30 ημέρες το υπόλοιπο διάστημα του χρόνου.

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Πολλαπλασιασμός

Η Αιχμέα είναι μονοκαρπικό είδος, γεγονός που σημαίνει πως μόλις ανθίσει και παράξει σπόρους, ξηραίνεται και πεθαίνει. Παρ΄όλα αυτά, θα αφήσει πίσω της συνήθως 1 έως 4 νεαρά φυτά (παραφυάδες), τα οποία είναι γενετικώς πανομοιότυπα με το μητρικό.

Αυτά τα νεαρά φυτά, για την παραγωγή και ανάπτυξη των οποίων η Αιχμέα χρειάζεται περίπου έναν χρόνο, μπορούν να αφεθούν και να μεγαλώσουν στην θέση της, ή να διαχωριστούν όταν φτάσουν το 1/3 έως 1/2 του μεγέθους του μητρικού, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στον αγενή πολλαπλασιασμό του φυτού.

Η αποκοπή από το μητρικό φυτό γίνεται με τα χέρια, έχοντας βγάλει τα φυτά από την γλάστρα, και ωθώντας προς τα κάτω κάθε μια παραφυάδα έως ότου ακουστεί ο ήχος της θραύσης.

Κατόπιν, κάθε ξεχωριστό φυτάριο, τοποθετείται σε γλάστρα ελάχιστα μεγαλύτερη από το ριζικό σύστημά του, και σε υπόστρωμα για την σύνθεση του οποίου θα γίνει λόγος λίγο παρακάτω, στην μεταφύτευση της Αιχμέας.

Οι γλάστρες με τα νεαρά φυτά αφήνονται σε θέσεις φωτεινές αλλά όχι δεχόμενες άμεσα το ηλιακό φως, και λαμβάνεται μέριμνα για έναν περίπου μήνα ώστε να μην στεγνώσει το υπόστρωμά των.

Μετά από αυτό το χρονικό διάστημα, οι μεταχειρίσεις των είναι όπως κάθε άλλου έτοιμου φυτού Αιχμέας. 

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Οι Παραφυάδες, τα Νεαρά Φυτά της Αιχμέας
Οι Παραφυάδες, τα Νεαρά Φυτά της Αιχμέας

Άνθηση

Η Αιχμέα προκειμένου να παράξει άνθη, πρέπει να ενηλικιωθεί, και να γίνει 3 ή 4 χρονών. Και επειδή πωλείται ανθισμένη δεν υπάρχει θέμα υποβοήθησης ως προς την παραγωγή λουλουδιών από τον φιλανθή, ακόμα και εάν το φυτό πεθάνει σύντομα μετά την άνθηση, γεγονός που θα οφείλεται σε ελλειπή επικονίαση.

Τέτοιο θέμα μπαίνει, εάν οι Αιχμέες του φιλανθή προέρχονται από αγενή πολλαπλασιασμό – όπως περιεγράφηκε ανωτέρω. Τότε συμβαίνει ορισμένες φορές τα φυτά να είναι ενήλικα, να έχουν φτάσει στον 4ο χρόνο, να είναι άνοιξη και να μην λένε να παράξουνε λουλούδια.

Τι κάνει σε αυτήν την περίπτωση ο φιλανθής;

Επαναλαμβάνει την κάτωθι αναφερόμενη διαδικασία:

  • Τοποθετεί ένα ώριμο μήλο δίπλα στην Αιχμέα
  • Σκεπάζει το φυτό και το μήλο με μια πλαστική διάφανη σακούλα
  • Μεταφέρει το φυτό με το μήλο και την σακούλα σε μια σκοτεινή θέση, και τα αφήνει εκεί για ένα χρονικό διάστημα 10 περίπου ημερών, με την ευχή το μήλο να παράξει ικανή ποσότητα αιθυλενίου η οποία προάγει την ανθοφορία της Αιχμέας
  • Με την παρέλευση των 10 ημερών, αφαιρεί την σακούλα και πετά το μήλο
  • Το αργότερο σε 2 μήνες το φυτό ανθοφορεί
  • Ο φιλανθής περιχαρής δέχεται τα συγχαρητήρια των συγγενών, φίλων και γνωστών – αφού η προσπάθεια και οι ευχές έπιασαν τόπο

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Κλάδεμα

Το κλάδεμα είναι σε γενικές γραμμές ελάχιστη καλλιεργητική παρέμβαση για την φροντίδα της Αιχμέας, που αποσκοπεί στο καθάρισμα και την απομάκρυνση από το φυτό κάθε κίτρινου ή νεκρού φύλλου, καθώς και του ανθικού στελέχους με την ολοκλήρωση της άνθησης.

Το ανθικό στέλεχος αφαιρείται από την βάση, και από εκείνη την στιγμή, η φυσική κοιλότητα των φύλλων που λειτουργούσε ως δεξαμενή νερού θα πρέπει να παραμένει άδεια, μέχρι την φυσιολογική ξήρανση του μητρικού φυτού, για την αποφυγή ανάπτυξης βακτηριακών και μυκητολογικών ασθενειών.

Τα εργαλεία κλαδέματος, μαχαίρια, ψαλίδια ή κλαδευτήρια, θα πρέπει να είναι αποστειρωμένα, και μια ικανοποιητική, άμεση  μέθοδος αποστείρωσης είναι η βύθισή των σε διάλυμα χλωρίνης, ενώ μια ικανοποιητική τεχνική είναι η εναλλαγή των κατά την χρήση.

Ακόμα, τα κοψίματα και οι αφαιρέσεις θα πρέπει να γίνονται πάντοτε πάνω σε υγιή ιστό και με καθαρές τομές, που δεν πληγώνουν το φυτό, δημιουργώντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο τις προϋποθέσεις για την είσοδο παρασίτων και φυτοπαθογόνων μικροοργανισμών.

Τέλος τα σπαθιά, οι χατζάρες και τα αλυσοπρίονα δεν είναι απολύτως απαραίτητα για το κλάδεμα της Αιχμέας.

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Μεταφύτευση & Εδαφικό Υπόστρωμα

Η μεταφύτευση αφορά τα νεαρά φυτά της Αιχμέας, καθώς τα ενήλικα δεν χρειάζονται αλλαγή γλάστρας, αλλά μόνο αλλαγή υποστρώματος, η οποία πραγματοποιείται μόνο μια φορά.

Για τα νεαρά φυτά, η γλάστρα στην οποία θα μεταφυτευτούν πρέπει να είναι ελάχιστα μεγαλύτερη από εκείνη στην οποία ήδη βρίσκονται και να έχει την δυνατότητα να αντέξει το βάρος τους, χωρίς τον κίνδυνο ανατροπής των.

Ένα εικοσιτετράωρο πριν από τη μεταφύτευση, τα νεαρά φυτά ποτίζονται με άφθονο νερό, ώστε να μειωθεί το μεταφυτευτικό σοκ.

Υποστρώματα

Κατάλληλα έτοιμα υποστρώματα για την Αιχμέα είναι όσα προορίζονται για τις ορχιδέες, αλλά εάν ο φιλανθής επιθυμεί να δημιουργήσει το δικό του υπόστρωμα για αυτό υπάρχει η «Καλλιέργεια», προκειμένου να προτείνει αποκλειστικά για εκείνον ορισμένες δοκιμασμένες μείξεις υλικών.

1ο Μείγμα 

  • 3 μέρη φλοιός κωνοφόρων
  • 1 μέρος ίνες κοκοφοίνικα

2ο Μείγμα

  • 1 μέρος περλίτης
  • 1 μέρος τύρφης
  • 1 μέρος φλοιός κωνοφόρων

3ο Μείγμα

  • 1 μέρος χοντρή ποταμίσια άμμος
  • 1 μέρος τύρφη
  • 1 μέρος φυλλόχωμα

Εχθροί & Ασθένειες

Η Αιχμέα σπάνια θα αντιμετωπίσει προβλήματα από εχθρούς και ασθένειες, εφόσον βρίσκεται στο κατάλληλο περιβάλλον, και το εδαφικό υπόστρωμα στην γλάστρα στραγγίζει άριστα.

Παρ΄όλα αυτά καλό είναι ο φιλανθής να γνωρίζει τους σημαντικότερους εχθρούς του φυτού (τετράνυχοι, κοκκοειδή και ψευδόκοκκοι), όπως και τις ασθένειες (φυτόφθορα, σκωριάσεις, βοτρύτης και ωίδιο) και μόλις εμφανιστούν κάποιες εξ αυτών, να τους αλλάξει άμεσα τα φώτα (πορείας), με την χρήση των κατάλληλων σκευασμάτων.

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Πιθανά Προβλήματα

Στον παρακάτω πίνακα καταγράφονται διάφορα δυνητικά προβλήματα, τα πιθανά αίτια και η αντιμετώπισή τους στα πλαίσια της φροντίδας της Αιχμέας.

ΣύμπτωμαΑίτιοΑντιμετώπιση
Τα παλαιότερα φύλλα κιτρινίζουνΠερίσσεια νερού, υπερβολικό πότισμαΈλεγχος ποτίσματος
Σήψη λαιμούΑνάπτυξη φυτόφθορας, λόγω υπερβολικού ποτίσματος ή κακής αποστράγγισηςΔύσκολη έως αδύνατη
Κατσάρωμα φύλλων και περιφερειακό καφέτιασμα Υπερβολική απευθείας έκθεση στον ήλιο, σε συνδυασμό με λιγοστό πότισμαΝέα θέση με διάχυτο φως και διόρθωση ποτίσματος
Τα νεότερα φύλλα εμφανίζουν καφετιές κορυφές με υποκίτρινη άλωΧαμηλή σχετική υγρασίαΑύξηση της υγρασίας
Τα παλαιότερα φύλλα εμφανίζουν καφετιές κορυφέςΦωτοσύνθεσηΦυσιολογικό φαινόμενο
Καφέ κηλίδες στα φύλλαΥπερβολική απευθείας έκθεση στον ήλιοΝέα θέση με διάχυτο φως
Απουσία ανθοφορίαςΣε γενικές γραμμές ομοιόμορφη - σταθερή θερμοκρασία όλο το έτοςΕλάττωση της θερμοκρασίας το φθινόπωρο και τον χειμώνα

Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata)

Η Ανθοταξία & τα Λουλούδια της Αιχμέας - © Joy Viola, Northeastern University, Bugwood.org
Η Ανθοταξία & τα Λουλούδια της Αιχμέας - © Joy Viola, Northeastern University, Bugwood.org

Παραπομπές

Τις Παραπομπές του άρθρου που φέρει τον εκφοβιστικό τίτλο Η Φροντίδα της Αιχμέας (Aechmea fasciata), παρουσιάζει ο Βραζιλιάνος Carlinhos Brown, που τραγουδά την Magalenha, δημιουργία του μεγάλου επίσης Βραζιλιάνου συνθέτη Sérgio Santos Mendes.

Αναπαραγωγή Βίντεο

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται ή υπονοούνται δικαιώματα τρίτων (όπως π.χ. των φωτογραφιών ή των οπτικοακουστικών αρχείων – με την εξαίρεση βέβαια όσων ανήκουν στην «Καλλιέργεια»), είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on tumblr
Share on reddit
Share on digg
Share on stumbleupon