Κέδρος του Λιβάνου - Το φύλλωμα του Κέδρου του Λιβάνου
Το φύλλωμα του Κέδρου του Λιβάνου

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Ο Κέδρος του Λιβάνου, ο Κέδρος του Θεού, είναι ένα αγέρωχο, περήφανο και επιβλητικό κωνοφόρο δέντρο.

Μήτρα και κοιτίδα του αποτελεί εκείνη η περιοχή της νοτιοανατολικής πλευράς της Μεσογειακής λεκάνης, των Μικρασιάτικων ακτών και της Μέσης Ανατολής που είδε να ανατέλλουνε σπουδαίοι και μεγάλοι πολιτισμοί, οι οποίοι σφράγισαν την πορεία της ανθρωπότητας στον δρόμο της εμβάθυνσης της γνώσης, της κατάκτησης της τεχνικής και της ανάπτυξης της τεχνολογίας.

Όλοι εκείνοι οι μεγάλοι, πράγματι, πολιτισμοί χρησιμοποίησαν τον Κέδρο.

Και τον αντάμειψαν.

Ο Κέδρος του Λιβάνου, ο Κέδρος του Θεού, κόντεψε να αφανισθεί.

Κέδρος του Λιβάνου Καταγωγή

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου - Το δάσος των ‘Κέδρων του Θεού’, στον Λίβανο, χιονισμένο
Κέδρος του Λιβάνου - Το δάσος των ‘Κέδρων του Θεού’, στον Λίβανο, χιονισμένο

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Σύντομη Περιγραφή

Βοτανική ονομασία

Cedrus libani A.Rich

Κοινή ονομασία

Κέδρος του Λιβάνου, Κέδρος Λιβάνου

Γενικά χαρακτηριστικά

Τύπος φυλλώματος: Αειθαλές

Μορφή: Κωνοφόρο δέντρο, με έναν κορμό και κόμη πυραμιδοειδή

Υφή φυλλώματος: Λεπτή

Ύψος: 25 – 35 m (φτάνοντας μέχρι και τα 40m)

Διάμετρος: 10-15 m (φτάνοντας μέχρι και τα 30m)

Ρυθμός ανάπτυξης: Αργός

Περίοδος άνθισης: Σεπτέμβριος – Νοέμβριος

Περίοδος καρποφορίας: Φθινόπωρο – Χειμώνας (17-18 μήνες μετά)

Σχήματα και χρώματα

Χρώμα φλοιού: Γκριζωπό καφέ

Φύλλα: Βελονοειδή

Χρώμα φυλλώματος: Μπλεδίζον πράσινο

Χρώμα φύλλων το φθινόπωρο: Μπλεδίζον πράσινο

Σχήμα λουλουδιών: Αρσενικά ίουλοι, θηλυκά κώνοι

Χρώμα λουλουδιών: Καφεκόκκινο

Σπέρματα: Καφέ, μεμβρανώδες πτερύγιο

Φύτευση

Τύπος εδάφους: Κάθε τύπος με άριστη αποστράγγιση

Εδαφικό pH: 5-8,2

Πότισμα: Κανονικό

Έκθεση: Ήλιος, Ημισκιά, Σκιά

Αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες: −26 °C

Χρήσεις

Μόνο, σε κήπους, πάρκα, πλατείες

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Ο ηλικίας περίπου 300 ετών Κέδρος του Λιβάνου στο Forty Hall του Enfield
Ο ηλικίας περίπου 300 ετών Κέδρος του Λιβάνου στο Forty Hall του Enfield

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Γενικές Παρατηρήσεις

Ετυμολογία: Το όνομα του γένους Cedrus προέρχεται από την Αρχαία Ελληνική λέξη κέδρος’. Και ασφαλώς αυτό θα μπορούσε να είναι μια καλή, μια εξόχως ενδιαφέρουσα αρχή για την ετυμολόγιση της λέξης εάν γνωρίζαμε κιόλας τι ακριβώς σημαίνει. Ατυχώς – μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές – η ετυμολόγηση της λέξης ‘κέδρος’ παραμένει αβέβαιη ή ένας ακόμα γρίφος τον οποίον καλούνται να λύσουν οι γλωσσολόγοι. Το πιθανότερο είναι πως έχει Φοινικική / Πρωτο-Σημιτική ρίζα αφού η Αραβική λέξη ‘kedre’ σημαίνει ‘δύναμη, ισχύς’, περιγράφοντας αρκετά ικανοποιητικά τον Κέδρο.

Από την άλλη και για καλή μας τύχη, το Νεολατινικό όνομα του είδους libani είναι πλήρως ετυμολογημένο: σημαίνει ‘αυτό που κατάγεται από τον Λίβανο’, ο οποίος ‘Λίβανος’ προέρχεται από την Φοινικική / Πρωτο-Σημιτική λέξη ‘laban’ που σημαίνει ‘άσπρος’. Εάν δεν αναφέρεται στο χιονισμένο όρος του Λιβάνου, τότε και ετούτη η ετυμολόγηση – εντελώς μεταξύ μας – είναι για τα γλωσσολογικά πανηγύρια.

Καταγωγή: Ο Κέδρος του Λιβάνου κατάγεται – όσο κι αν φαίνεται περίεργο – από τον Λίβανο καθώς και από τις γειτονικές περιοχές της Συρίας και της Κιλικίας, στην σημερινή Τουρκία στο όρος Ταύρος, ενώ δύο ολιγάριθμοι πληθυσμοί του ανεβρίσκονται και στα βουνά που γετνιάζουν με τον Εύξεινο Πόντο. Είναι κατά βάση ορεσίβιο κωνοφόρο  αφού φυσικοί πληθυσμοί του απαντώνται σε υψόμετρο από 800 έως 2100 m. Ωστόσο πληθυσμοί του εντοπίζονται και σε χαμηλότερα (μέχρι 500 m) αλλά και σε υψηλότερα υψόμετρα (μέχρι τα 3000 m).  

Προσδόκιμο Ζωής: Ο Κέδρος του Λιβάνου, χάρις στον καθαρό αέρα των βουνών, ζει από 150 έως 300 χρόνια. Δεν αποτελούν εξαίρεση ωστόσο και οι καταγεγραμμένες περιπτώσεις δέντρων Κέδρου του Λιβάνου ηλικίας 1000 χρόνων.  

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Μορφολογικά Στοιχεία

Ο Κέδρος του Λιβάνου είναι μεγάλου μεγέθους και όρθιας εμφάνισης κωνοφόρο, που αναπτύσσει έναν κορμό, ο οποίος απολήγει σε σχεδόν οριζόντιας κατεύθυνσης βραχίονες. Τα κατώτερα κλαδιά, πολλές φορές ακουμπούν στο έδαφος.

Η κόμη του κωνοφόρου έχει σχήμα αρχικά πυραμίδας το οποίο με την πάροδο του χρόνου γίνεται ανοικτό ομπρελλοειδές. Σε γενικές γραμμές η κόμη είναι συμμετρική με ακανόνιστο περίγραμμα.

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου - Οι αρσενικοί κώνοι του Κέδρου του Λιβάνου
Κέδρος του Λιβάνου - Οι αρσενικοί κώνοι του Κέδρου του Λιβάνου

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Βοτανική Περιγραφή

Ο φλοιός στους νεαρούς βλαστούς του Κέδρου του Λιβάνου έχει χρώμα ανοικτό καφέ-γκρι, το οποίο γίνεται γκρίζο-καφέ στα παλαιότερα κλαδιά. Ο κορμός έχει γκριζωπό καφετί χρώμα και είναι αρχικά λείος. Έπειτα, μεγαλώνοντας το κωνοφόρο, γίνεται τραχύς σχηματίζοντας αυλακώσεις και το χρώμα του γίνεται σκουρότερο. Η περίμετρος του κορμού κάποιες φορές είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή αφού μπορεί να φθάσει έως και τα 14 m.

Τα φύλλα του Κέδρου του Λιβάνου έχουν βελονοειδές σχήμα και είναι τετραγωνικής διατομής. Φέρονται σε δέσμες των 20 έως 40 πάνω σε κοντούς βλαστούς, το χρώμα τους είναι μπλεδίζον πράσινο ενώ το μέγεθός τους κυμαίνεται από 0,5 έως 3 cm σε μήκος και 0,8-1 mm σε πλάτος. Χαρακτηριστικό είναι πως όταν πέφτουν στο έδαφος δεν διασπώνται για αρκετά χρόνια.

Τα άνθη βρίσκονται στο ίδιο δέντρο – είναι δηλαδή μόνοικο είδος – αλλά σε ξεχωριστές θέσεις τα αρσενικά από τα θηλυκά. Τα αρσενικά σχηματίζουν καφεκόκκινου χρώματος όρθιους ίουλους και τα θηλυκά επίσης όρθιους, κυλινδρικού σχήματος και γκριζωπού-καφέ χρώματος κώνους των οποίων το μήκος κυμαίνεται μεταξύ 8 και 12 cm και η διάμετρός τους μεταξύ 3 έως 6 cm.

Η επικονίαση πραγματοποιείται με τον άνεμο. Τα σπέρματα, τα οποία χρειάζονται περίπου ενάμιση χρόνο για να ωριμάσουν είναι πτεροειδούς σχήματος, με μεμβρανώδες πτερύγιο και έχουν καφέ χρώμα. Οι διαστάσεις τους είναι 10 έως 14 mm σε μήκος και 4 έως 6 mm σε πλάτος. Τα σπέρματα έχουν φυτρωτική ικανότητα, περίπου 60 με 85 %.

Ο Κέδρος του Λιβάνου εισέρχεται στην αναπαραγωγική φάση μετά την ηλικία των 25 με 30 ετών.

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου - Η γύρη πάνω στους αρσενικούς κώνους του Κέδρου του Λιβάνου
Κέδρος του Λιβάνου - Η γύρη πάνω στους αρσενικούς κώνους του Κέδρου του Λιβάνου

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Φύτευση

Θερμοκρασία: Ο Κέδρος του Λιβάνου είναι φυτό προσαρμοστικό και ανθεκτικό τόσο στο κρύο όσο και στην ζέστη. Οι ελάχιστες θερμοκρασίες, που αποτελούν το κατώτερο όριο αντοχής του, κυμαίνονται μεταξύ -23 και – 26 °C. Βέβαια πλήρως εγκατεστημένοι Κέδροι, στις φυσικές οικοθέσεις τους, αντέχουν ελάχιστες θερμοκρασίες μέχρι τους – 35 °C.

Αυτές οι επιδόσεις, αναγορεύουν τον Κέδρο του Λιβάνου στο πιό ανθεκτικό στο ψύχος είδος από τα τέσσερα του γένους.

Με τις υψηλές θερμοκρασίες η συμπεριφορά του Κέδρου είναι εξαιρετική. Πράγματι, θερμοκρασίες που συχνά ξεπερνούν τους 40 °C δεν έχουν καμιά αρνητική επίδραση στο φυτό.  

Έδαφος και pH: Σε σχέση με το έδαφος, ο Κέδρος του Λιβάνου μπορεί να φυτευθεί σε όλους σχεδόν τους εδαφικούς τύπους αρκεί να διαθέτουν άριστη αποστράγγιση. Ως προς το pH αναπτύσσεται σε μεγάλο εύρος τιμών, οι οποίες κυμαίνονται μεταξύ 5 και 8,2, αν και προτιμά τα ελαφρώς όξινα έως ελαφρώς αλκαλικής αντίδρασης εδάφη με τιμές που κυμαίνονται μεταξύ 6,6 με 8,2.

Έκθεση: Οι Κέδροι του Λιβάνου φυτεύονται σε θέσεις πλήρους έκθεσης στον ήλιο. Βέβαια, τα νεαρά δενδρύλλια μπορούν να αναπτυχθούν και σε συνθήκες μερικής σκίασης ωστόσο μεγαλώνοντας θα πρέπει να έχει ληφθεί πρόνοια ώστε να μπορούν να δέχονται απευθείας το ηλιακό φως.

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου - Οι θηλυκοί κώνοι του Κέδρου του Λιβάνου
Κέδρος του Λιβάνου - Οι θηλυκοί κώνοι του Κέδρου του Λιβάνου

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Φροντίδα

Λίπανση: Η λίπανση του Κέδρων του Λιβάνου πραγματοποιείται από τα τέλη του χειμώνα μέχρι τα τέλη της άνοιξης. Γίνεται χρήση ενός πλήρους λιπάσματος που περιέχει τα κύρια στοιχεία N-P-K σε αναλογία 1: 1: 1 (20-20-20) ή 1:0,5:1. Η χορήγηση γίνεται είτε άπαξ, εφόσον είναι ελεγχόμενης αποδέσμευσης, είτε σε 4 δόσεις με συχνότητα 1 ανά μήνα. Η ποσότητα χορήγησης καθορίζεται από την ηλικία του κωνοφόρου και από τις ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες. Επίσης η εφαρμογή διαφυλλικά κατά τα μέσα του Μαρτίου σκευάσματος  ιχνοστοιχείων καθώς και η προσθήκη χηλικού σιδήρου καθώς και μαγνησίου θα αποβεί επωφελής για το κωνοφόρο δέντρο. Μετά το τέλος της Άνοιξης δεν γίνεται καμμία άλλη εφαρμογή λίπανσης.

Άρδευση: Στις φυσικές οικοθέσεις του, ο Κέδρος του Λιβάνου αναπτύσσεται σε περιβάλλοντα με μέσο ετήσιο ύψος βροχής μεταξύ 600 έως και 1.500 mm. Ωστόσο μπορεί, εφόσον εγκατασταθεί, να αντεπεξέλθει χωρίς πρόβλημα μακρές περιόδους ξηρασίας. Βέβαια, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα είδη και ποικιλίες των Κέδρων, όταν καλλιεργείται για καλλωπιστικούς σκοπούς, το κανονικό πότισμα ευνοεί την αρτιότερη ανάπτυξη του δέντρου.

Εχθροί & Ασθένειες: Στην πράξη δεν αντιμετωπίζει προβλήματα από εχθρούς και ασθένειες. Εντούτοις, κάποιες φορές, το έντομο Λυμάντρια (Lymantria dispar )  μπορεί να προσβάλλει το φυτό ενώ από μύκητες αναφέρονται ο Diplodia pinea  και ο βασιδιομύκητας Armillaria mellea.

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Χρήση & Κακοποίηση

Κακοποίηση: O Κέδρος του Λιβάνου αποτέλεσε προνομιούχο πεδίο επίδειξης της ασύνετης, αλόγιστης και μη-ορθολογικής χρήσης των δέντρων για την ικανοποίηση των αναγκών, πραγματικών και φαντασιακών, των ανθρώπινων κοινωνιών. Συνέπεια της υπερεκμετάλευσης δεν μπορούσε να είναι τίποτε άλλο, πέρα από το γεγονός πως οι Κέδροι του Λιβάνου κυριολεκτικά αποδεκατίστηκαν και τα δάση των Κέδρων σε πολλές περιοχές συρικνώθηκαν ή/και εξαφανίσθηκαν – καταγράφοντας ακόμα ένα επίτευγμα της συμπόρευσης της ανθρώπινης απληστίας με την εξίσου ανθρώπινη απέραντη βλακεία.

Οι μαζικές φυτεύσεις που πραγματοποιούνται τις τελευταίες δεκαετίες στην Τουρκία και στον Λίβανο επιχειρούν να αποκαταστήσουν ή/και να επανασυστήσουν – τουλάχιστον κατά ένα μέρος – τα κάποτε εκτεταμένα Κέδρινα δάση.

Χρήσεις: Ο Κέδρος του Λιβάνου έχει εθνοβοτανική και φαρμακευτική αξία ενώ το αρωματικό ξύλο του χρησιμοποιείται στην κατασκευαστική βιομηχανία, στην ξυλουργική καθώς και στην οργανοποιία. 

Επίσης, το δέντρο καλλιεργείται ευρέως για καλλωπιστικούς σκοπούς και αξιοποιείται τόσο στην κηποτεχνία όσο και στην αρχιτεκτονική τοπίου.

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου - Ο Κέδρος του Θεού
Κέδρος του Λιβάνου - Ο Κέδρος του Θεού

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Ποικιλίες

Ποικιλίες: Ο Κέδρος του Λιβάνου είναι ένα ευρύτατα διαδεδομένο είδος, χάρις στην πολλή μεγάλη προσαρμοστικότητά του αλλά και στην επιβλητική και μεγαλόπρεπη εμφάνισή του.

Παρόλα αυτά, σχετικά λίγες ποικιλίες του είδους έχουν δημιουργηθεί, που ωστόσο προσφέρουν μιαν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα γκάμα μορφών και χρωμάτων.

Μερικές από αυτές είναι:

  • Cedrus libani ‘Glauca’
  • Cedrus libani ‘Pendula’
  • Cedrus libani ’Glauca Pendula’
  • Cedrus libani ‘Atlantica Aurea’
  • Cedrus libani ‘Aurea Prostrata’
  • Cedrus libani ‘Beacon Hill’
  • Cedrus libani ‘Home Park’

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) – Περιγραφή, Φροντίδα, Χρήση

Κέδρος του Λιβάνου (Cedrus libani) - Παραπομπές

Ο μεγάλος μη-Λιβανέζος καλλιτέχνης Boubacar Traoré, από το Μάλι παρουσιάζει τις παραπομπές του Κέδρου του Λιβάνου με το μη-Λιβανέζικο τραγούδι ‘Baba Drame’.

  1. Chaney, W. (1993). Cedrus libani, cedar of Lebanon. Arbor Age, 13(1), 26–27.
  2. Dirr, M. A. (2017). Dirr’s encyclopedia of trees and shrubs. Portland: Timber Press.
  3. Dirr, M. A., & Heuser, C. W. (2011). The reference manual of woody plant propagation: From seed to tissue culture : a practical working guide to the propagation of over 1100 species, varieties, and cultivars.Portland: Timber Press.
  4. Sabatier, S., Baradat, P., & Barthelemy, D. (2003). Intra- and interspecific variations of polycyclism in young trees of Cedrus atlantica (Endl.) Manetti ex. Carrière and Cedrus libani A. Rich (Pinaceae). Annals of Forest Science, 60(1), 19-29.

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται δικαιώματα τρίτων, είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Συμβουλές αλλά και προτροπές, παρατηρήσεις αλλά και προτάσεις είναι, σε γενικές γραμμές, ευπρόσδεκτες. Το εάν θα γίνουν και αποδεκτές είναι, σε γενικές γραμμές, μιά άλλη ιστορία.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Σε δουλειά να βρισκόμαστε.

Η επιθυμία του περιηγητή του ιστοτόπου για ενίσχυση των άμισθων συντελεστών του είναι αναφαίρετο δικαίωμα του. Παρέχοντάς του το κουμπί της δωρεάς, τον βοηθούμε να το ασκήσει.

Close Menu