Κεφαλωτό Λάχανο - Καταγωγή & Εξάπλωση

Με το άρθρο που ακολουθεί, εγκαινιάζεται ακόμα μια σειρά εντελώς περιττών άρθρων, αφιερωμένων ετούτην την φορά στο Κεφαλωτό Λάχανο.

Η ανάξια λόγου ταπεινή καταγωγή του και η θρασύτατη εξάπλωσή του θα μας απασχολήσει εδώ, χωρίς να παραπλανηθούμε από το πομπώδες όνομά του Κράμβη η λαχανώδης ποικ. η κεφαλωτή.

Θα ακολουθήσουν, η δυσώδης ταξινόμηση, η ύποπτη τυπολογία του, η λεγόμενη θρεπτική αξία του και φυσικά θα δοθούν όλες εκείνες οι απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με την μη καλλιέργεια του εν λόγω φυτού.

Με άλλα λόγια, είναι μέσα του καλοκαιριού και η αφόρητη ζέστη δεν έχει καμμιά επίδραση επάνω μας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Κεφαλωτό Λάχανο - Κόκκινο Λάχανο στο Χωράφι (Brassica Oleracea Var. Capitata F. Rubra)
Brassica Oleracea Var. Capitata F. Rubra. Κόκκινο Λάχανο στο χωράφι την εποχή της συγκομιδής.

Κεφαλωτό Λάχανο Καταγωγή

Κεφαλωτό Λάχανο – Καταγωγή & Εξάπλωση

Κεφαλωτό Λάχανο - Κεφαλή του Brassica oleracea var. capitata - © Gerald Holmes, California Polytechnic State University at San Luis Obispo, Bugwood.org
Κεφαλή και φύλλα του Brassica oleracea var. capitata - © Gerald Holmes, California Polytechnic State University at San Luis Obispo, Bugwood.org

Καταγωγή του Ονόματος του Λάχανου Brassica oleracea var. capitata - Ετυμολογία

Η ετυμολογία του ονόματος του γένους Brassica είναι λίγο έως πολύ αβέβαιη. Κάποιοι μελετητές προτείνουν ως πηγή της την Κέλτικη λέξη για το λάχανο ‘bresic’ ή ‘bresych’, η οποία αποτελεί συναίρεση της ‘praesecare’, που σημαίνει ‘αποκόπτω πρόωρα’ – πιθανόν λόγω της πρώιμης φθινοπωρινής συλλογής των φύλλων του φυτού.

Ο Herman Boerhaave, από το όχι και τόσο μακρινό 1727, προτείνει την Ελληνική λέξη ‘αποτουβράξει-υ, που στα Λατινικά γίνεται ‘vorare’ και σημαίνει ‘να καταβροχθίσω’.

Σε ενεστώτα χρόνο, η ταπεινή συνεισφορά της συντακτικής ομάδας της ‘Καλλιέργειας’ στο ζήτημα, είναι πως πιθανά το όνομα Brassica προέρχεται από την Αρχαία Ελληνική λέξη ‘βράσσω’. Η λέξη ‘βράσσω’ (ή ‘βράττω’ στην αττική διάλεκτο) σημαίνει ‘ζέω’. Οποιοσδήποτε έχει επιχειρήσει να μαγειρέψει Λάχανο, μπορεί πολύ εύκολα να πει, κρατώντας κλειστή την μύτη του, ότι ‘ζέω’ σε απλά Ελληνικά σημαίνει ‘βράζω, κοχλάζω’.

Πόρρω απέχοντας από την αμφιβολία – και ευτυχώς – η καταγωγή του ονόματος του είδους oleracea’, δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες, διότι προέρχεται από τις Λατινικές λέξεις ‘Olus, oleris’ που σημαίνουν ‘λαχανικά’ και ‘από τα λαχανικά’ αντιστοίχως.

Το ίδιο ισχύει και για το όνομα της ποικιλίας ‘capitata’. Η λέξη προέρχεται από την επίσης Λατινική ‘caput’, που σημαίνει απλώς ‘κεφάλι’.

Κεφαλωτό Λάχανο – Καταγωγή & Εξάπλωση

Κεφαλωτό Λάχανο - Τομή Κεφαλωτού Λάχανου - © Gerald Holmes, California Polytechnic State University at San Luis Obispo, Bugwood.org
Τομή στον αγρό Κεφαλωτού Λάχανου - © Gerald Holmes, California Polytechnic State University at San Luis Obispo, Bugwood.org

Καταγωγή του Φυτού Λάχανου Brassica oleracea var. capitata

Η γεωγραφική καταγωγή του Λάχανου Brassica oleracea εντοπίζεται στις παράκτιες περιοχές της νοτιοανατολικής Ευρώπης καθώς και στις ακτές της Μικράς Ασίας και Μέσης Ανατολής.

Αλλα για το Κεφαλωτό Λάχανο, το Brassica oleracea var. capitata, η γεωγραφική και βοτανική καταγωγή του εντοπίζεται ανάμεσα στους άγριους πρόγονους του και συγκεκριμένα – κυρίως – στην ποικιλία Brassica oleraceae var. oleracea.

Το Brassica oleraceae var. oleracea αυτοφύεται στις παράκτιες περιοχές της Δυτικής Ευρώπης. Πληθυσμοί του καταγράφονται στις Ατλαντικές ακτές της Βόρειας Ισπανίας, στην Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο καθώς και στα νησιά Χέλγκολαντ (Helgoland) της Γερμανίας, ενώ παλαιότερα ήταν γνωστός ένας ακόμα πληθυσμός της ποικιλίας στην Ιρλανδία.

Κεφαλωτό Λάχανο – Καταγωγή & Εξάπλωση

Κεφαλωτό Λάχανο σε Κατά Μήκος Τομή - © Howard F. Schwartz, Colorado State University, Bugwood.org
Ολόκληρο Κεφαλωτό Λάχανο σε Κατά Μήκος Τομή - © Howard F. Schwartz, Colorado State University, Bugwood.org

Απαρχές & Διάδοση της Καλλιέργειας του Κεφαλωτού Λάχανου

Αρχικά, ήταν οι λαοί του Ευρωπαϊκού Νότου και των παραμεσόγειων περιοχών της Μικράς Ασίας και της Μέσης Ανατολής που καλλιέργησαν συστηματικά το Κεφαλωτό Λάχανο. Βέβαια αυτό το Κεφαλωτό Λάχανο περιελάμβανε εκείνους τους τύπους που είχαν πλήρως προσαρμοστεί στον Μεσογειακό κλίμα, δηλαδή κάποιες μορφές Κατσαρών Κεφαλωτών.

Το πότε και από ποιούς διαδόθηκε η καλλιέργεια και στην υπόλοιπη Ευρώπη, δεν μπορεί να ειπωθεί με ακρίβεια. Ορισμένοι μελετητές προτείνουν τους Ρωμαίους ενώ άλλοι αποδίδουνε ετούτη την τιμή στους Κέλτες.

Πιθανότερη φαίνεται ωστόσο η διάδοσή τους από τους Κέλτες και τους Σκανδιναβικούς λαούς παρά από από τους Ρωμαίους στα χρόνια της Αυτοκρατορίας.

Ένα από τα επιχειρήματα των υποστηρικτών της πρώτης άποψης, είναι πως οι Κέλτες, ήδη από τον 6ο π.Χ αιώνα είχαν επισκεφθεί, προφανώς για τουριστικούς λόγους, τον Μεσογειακό Νότο και κάποια χρονική στιγμή, περίπου τον 3ο π.Χ αιώνα, πήγαν και μια βόλτα μέχρι την Μικρά Ασία.

Ένα άλλο, εξίσου ισχυρό επιχείρημα, είναι πως οι ρίζες των ονομάτων των περισσότερων βοτανικών ποικιλιών Λάχανου έχουνε Κέλτικη προέλευση.

Τρίτο στην σειρά, αλλά όχι αναγκαστικά και στην τάξη, πειστικό επιχείρημα είναι πως οι Κέλτες ήταν αυτοί που ανάπτυξαν τα σκληραγωγημένα στις χαμηλές θερμοκρασίες, Λευκά και Κόκκινα Κεφαλωτά Λάχανα.

Κεφαλωτό Λάχανο – Καταγωγή & Εξάπλωση

Κεφαλωτό Λάχανο - Ρουέλιους (Ruellius - Jean Ruel), το Αυθεντικό Εξώφυλλο του βιβλίου 'Veterinariae medicinae'
Ρουέλιους (Ruellius - Jean Ruel), το Αυθεντικό Εξώφυλλο του βιβλίου 'Veterinariae medicinae'

Εμφάνιση του Κεφαλωτού Λάχανου Brassica oleracea var. capitata

Μέχρι και τον 11ο μ.Χ αιώνα, δεν υπάρχει κανένα ιστορικό τεκμήριο που να μαρτυρά την ύπαρξη και καλλιέργεια οπουδήποτε στην Ευρώπη – και ασφαλώς στον Κόσμο – του Λευκού και Κόκκινου Κεφαλωτού Λάχανου.

Όμως τον επόμενο αιώνα, στα γραπτά της Γερμανίδας – φιλοσόφου, θεολόγου αλλά ίσως και σημαντικότερου θρησκευτικού ηγέτη στην Ευρώπη του 12ου αιώνα – Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν (Hildegard von Bingen, 1098 – 1179), στα οποία αναπτύσσονται ιατρικά, βοτανικά και θεολογικά ζητήματα, υπάρχει η πρώτη σαφής ιστορικά αναφορά, στην οποία παρέχονται ενδείξεις για την ύπαρξη Κεφαλωτού, Λευκού και Κόκκινου, Λάχανου.

Επόμενη χρονολογικά μαρτυρία, παρέχεται από τον Αλβέρτο τον Μέγα (Albertus Magnus ή Albert of Cologne, 1193;-1280), φιλόσοφο, θεολόγο και άγιο της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. Στο έργο του De vegetabilibus et plantis, που γράφτηκε περίπου το 1250 υπάρχει αναφορά σε τύπους Κεφαλωτού Λάχανου που μνημονεύονται με την λέξη ’caputium’ – δηλαδή ‘κουκούλα’ – ωστόσο χωρίς καμιά περιγραφή του φυτού.

Η πλήρης περιγραφή του φυτού εντέλει γίνεται από τον Γάλλο βοτανολόγο Ruellius (Jean Ruel, 1474 – 1537), στο έργο του De natura stirpium που δημοσιεύθηκε στο Παρίσι, ένα χρόνο πριν τον θάνατό του.

Σε αυτό, στην σελίδα 477, αναφέρεται με τις λέξεις ‘capucos coles’, ‘cabutos’ και στα Λάχανα, δίνοντας μάλιστα την πληροφορία πως τα κεφάλια είναι στρογγυλά και μεγάλα, με διάμετρο που συχνά φτάνει τα 45 cm.

Κεφαλωτό Λάχανο – Καταγωγή & Εξάπλωση

Το Κόκκινο Κεφαλωτό Λάχανο Brassica Oleracea Var. Capitata F. Rubra
Το Κόκκινο Κεφαλωτό Λάχανο Brassica Oleracea Var. Capitata F. Rubra, που μαζί με το Λευκό, το Κατσαρωτό και το Λαχανάκι Βρυξελλών απαρτίζουν την Κεφαλωτή ομάδα Λάχανων

Το Κεφαλωτό Λάχανο Σήμερα στον Κόσμο

Το Κεφαλωτό Λάχανο, το οποίο αποτελεί μια από τις σημαντικότερες οικονομικά καλλιέργειες, απαντάται πια σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Μεγαλύτερες παραγωγοί χώρες είναι η Κίνα, η Ινδία, η Ρωσία, η Πολωνία και η Ιαπωνία. Η Ρωσία είναι και η μεγαλύτερη καταναλώτρια χώρα στον κόσμο.

Η παγκόσμια παραγωγή Λάχανου για το 2017 δίνεται στον παρακάτω πίνακα:

Παγκόσμια Παραγωγή Λάχανου

ΚΑΤΑΤΑΞΗΧΩΡΑΠΑΡΑΓΩΓΗ (σε τόννους)
1Κίνα32.800.000
2Ινδία8.500.000
3Ρωσία3.309.315
4Ιαπωνία2.300.000
5Νότια Κορέα2.118.930
6Ουκρανία1.922.400
7Ινδονησία1.487.531
8Πολωνία1.198.726
9Ρουμανία990.154
10Ηνωμένες Πολιτείες964.830

Κεφαλωτό Λάχανο – Καταγωγή & Εξάπλωση

Κεφαλωτό Λάχανο - Παραπομπές

Τις Παραπομπές του διεισδυτικού άρθρου Κεφαλωτό Λάχανο – Καταγωγή & Εξάπλωση παρουσιάζει το Αμερικάνικο μουσικό συγκρότημα Supertramp, προσφέροντας πρωινό: Breakfast In America.

  1. Dixon, G. R. (2007). Vegetable brassicas and related crucifers. Oxon: CABI.
  2. Gates, R. R. (1953). Wild cabbage and the effects of cultivation. Journal of Genetics, 51, 363-372.
  3. Preston, C. D., Pearman, D. A., & Dines, T. D. (2002). New atlas of the British and Irish flora. Oxford: Oxford University Press.
  4. Snogerup, S., Gustafsson, M., & Bothmer von, R. (1990). Brassica sect. Brassica (Brassicaceae). I. Taxonomy and variation. Willdenowia, 19, 271–365.
  5. Χα, Ι., & Πετρόπουλος, Σ. (2014). Γενική Λαχανοκομία και Υπαίθρια Καλλιέργεια Λαχανικών [Principles of Vegetable Production and Field Cultivation of Vegetables]. Βόλος: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας.

Κοινοποίηση

Η χρήση του υλικού, όπου δεν αναφέρονται δικαιώματα τρίτων, είναι απολύτως ελεύθερη. Η διάδοση του, ενδεχομένως, χρήσιμη.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Συμβουλές αλλά και προτροπές, παρατηρήσεις αλλά και προτάσεις είναι, σε γενικές γραμμές, ευπρόσδεκτες. Το εάν θα γίνουν και αποδεκτές είναι, σε γενικές γραμμές, μιά άλλη ιστορία.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Σε δουλειά να βρισκόμαστε.

Η επιθυμία του περιηγητή του ιστοτόπου για ενίσχυση των άμισθων συντελεστών του είναι αναφαίρετο δικαίωμα του. Παρέχοντάς του το κουμπί της δωρεάς, τον βοηθούμε να το ασκήσει.

Close Menu